Derinleme Analiz: Acaba?

Moria'nın derinliklerinde Gandalf bir Balrog'la savaşır. Karanlığa düşer. Ölür. Sonra geri döner. Beyaz bir ışıkla yeniden doğar.  "Benim için beklenmedik bir şey oldu." Bu hikaye sadece bir fantastik romanın sahnesi mi? Yoksa çok daha kadim bir anlatının, unutulmaz bir arketipin yansıması mı? Kehf Suresi'nde (18:65-82) Hz. Musa'nın yol arkadaşı anlatılır:  Hızır (a.s) ....

1951 yılında J.R.R. Tolkien, yayıncısı Milton Waldman'a uzun bir mektup yazar. Mektupta, Yüzüklerin Efendisi'ni neden yazdığını anlatır. Der ki: "İngilizlerin kendine özgü bir mitolojisi yoktu. Ben bir tane inşa etmek istedim." Tolkien, bir milletin hafızasında bir boşluk olduğunu hisseder ve bu boşluğu doldurmak için yıllarını verir. Dil bilgisi, filoloji, eski destanlar, İskand...

J.R.R. Tolkien. 20. yüzyılın en büyük fantastik yazarı. Onun kaleminden çıkan Orta Dünya, Yüzüklerin Efendisi, Hobbit, Silmarillion... Milyonlarca okurun hayal gücünü ateşleyen bu eserler, sadece birer "masal" olarak mı okunmalı? Yoksa Tolkien, kadim bir hafızayı, kayıp bir coğrafyayı, unutturulmaya çalışılan bir gerçekliği mi anlatıyordu? Bu bölümde Defne ve Ergen, serinin belki de en i...

Evliya Çelebi. 17. yüzyılın en büyük gezgini. 40 yılı aşkın sürede Osmanlı coğrafyasını adım adım dolaşmış, gördüklerini, duyduklarını, okuduklarını 10 ciltlik devasa bir eserde toplamıştır. Seyahatname, sadece bir gezi yazısı değil, aynı zamanda bir dönemin hafızası, bir kültür ansiklopedisi, bir şehirler atlasıdır. Peki ya bu devasa eserin bir cildi  kayıp  ise? Ya da belki de  kasten yok edildi...

Medine. İslam'ın ikinci kutsal şehri. Hicretin durağı. Mescid-i Nebevi'nin gölgesinde yükselen bir medeniyetin başkenti. Peki bu şehir, İslam öncesinde "Yesrib" olarak anılan ve sadece hurma kurutma alanlarıyla bilinen bir yerleşimden nasıl bu kadar büyük bir dönüşüm geçirdi?  Bu bölümde Defne ve Ergen, Medine'nin bu dönüşümünü en erken kaynağından okumaya çalışıyor:  İbn Zeb...

Bu bölümde Defne ve Ergen, 1. Sezondan beri sorguladıkları en temel sorulardan birine daha da derinlemesine bakıyorlar:  Mekke'nin hafızası ne kadar geriye gider? yüzyılda, Hicri 250 yılı civarında, Mekke'de bir adam yaşadı:  Ebü'l-Velîd Muhammed b. Abdullah el-Ezrakî  . O, bugün dünya tarihinde bir şehre adanmış ilk kitap olarak kabul edilen  Ahbâru Mekke ve mâ câe fîhâ mine'l-âsâ...

Derinleme Analiz: Acaba?  , 2. Sezonuyla geri dönüyor. Bu sezon, Defne ve Ergen sizi daha derin, daha gizemli ve daha kapsamlı bir sorgulamaya davet ediyor. İlk bölümde, serinin temel sorularından birine yeniden ve daha derinlemesine bakıyoruz:  Antik isimlerin ve haritaların gizli dili . Bir isim düşünün. Paris. Bugün Fransa'nın başkentini işaret ediyor. Peki ya aynı isim, bir zamanlar Çanakk...

Derinleme Analiz: Acaba?  , 2. Sezonuyla geri dönüyor. Bu sezon, Defne ve Ergen sizi daha derin, daha gizemli ve daha kapsamlı bir sorgulamaya davet ediyor. Çünkü artık sadece haritaların ve isimlerin değil, aynı zamanda  mitlerin, edebiyatın, kadim coğrafyacıların ve kutsal metinlerin  de izini sürecekler. Bu tanıtım bölümünde: 🧙  Tolkien ve Orta Dünya:  J.R.R. Tolkien'in "Yüzüklerin Ef...

1. Sezonu geride bıraktık. 12 bölüm boyunca haritaları, isimleri, kutsal şehirleri, arşiv belgelerini ve gizli antlaşmaları sorguladık. Peki tüm bu sorgulamalar bizi nereye götürdü? Bu bonus bölümde Defne ve Ergen, 1. Sezonun en temel sorusuna geri dönüyor:  Mekke ve Kudüs aslında Çanakkale civarında mıydı? 1. Sezonda Neleri Sorguladık? Haritalar neden değişiyor? 1914 Osmanlı haritası ile 1928 Cum...

Bugüne kadar sorguladığımız her şey bir noktada birleşiyor: Kutsal şehirlerin yerleri değişmiş olabilir mi? Kabe, Kudüs, Mekke, Medine, Mısır, Gazze, Hicaz, İstanbul, Paris, Trablusgarp... Bu isimlerin hepsi, bir zamanlar bugün bildiğimiz coğrafyalardan çok farklı yerleri işaret ediyor olabilir mi? Bu bölümde Defne ve Ergen, serinin belki de en kapsamlı sorgulamasını yapıyor. Tüm bölümlerde ele al...

Kudüs. Üç semavi dinin kutsal şehri. Milyarlarca insanın kalbinin yöneldiği, özlem duyduğu nokta. Peki ya bugün ziyaret ettiğimiz Kudüs, her zaman orada değilse? Ya gerçek Kudüs, haritalardan kasıtlı olarak silinmiş, gizlenmiş bir sırsa? Bu bölümde Defne ve Ergen, 4. bölümde sorgulamaya başladıkları Kudüs meselesini çok daha derinlemesine ele alıyor. Yeni kaynaklar, yeni haritalar ve yeni sorularl...

Bu bölüm, serinin en cesur ve en çok soruyu beraberinde getiren bölümü. Çünkü şimdiye kadar sorguladığımız her şeyin çıktığı noktaya geliyoruz:  Kabe . İslam'ın kıblesi. Hz. Adem'den beri peygamberlerin ibadetgahı. Peki ya bugün ziyaret ettiğimiz Kabe, her zaman orada değilse? Ya Kabe, bir zamanlar Çanakkale civarında, Gelibolu'da, Kaz Dağları'nın eteklerindeyse? Bu bölümde sorduğu...

Yecüc ve Mecüc yeraltından çıkıyor. Peki bu yeraltı dünyası nasıl aydınlanıyor? Güneş oraya nasıl ulaşıyor? Bu bölümde Defne ve Ergen, belki de serinin en büyüleyici sorusunun peşine düşüyor:  Yeraltını aydınlatan antik aynalar . Antik mitler, kadim mühendislik harikalarından bahseder. Yunan mitolojisinde Prometheus, ateşi Olimpos Dağı'ndan çalar ve insanlığa getirir. Mısır mitolojisinde Ra, g...

Bir harita, sadece kağıt üzerine çizilmiş çizgilerden ibaret değildir. Bir harita, bir dünya görüşüdür. Bir tercihtir. Bir anlatıdır. Ve bazen, bir  silgidir . Bu bölümde Defne ve Ergen, bugüne kadar yaptıkları sorgulamaları bir adım daha ileriye taşıyor. Artık sadece "hangi isim nereye göç etti" sorusunu sormuyorlar. Şimdi soruyorlar:  Haritalar neyi gizliyor? Daha önceki bölümlerde, İn...

İstanbul. Kabe. Gazze. Üç kutsal şehir. Üç farklı inancın, üç farklı medeniyetin kalbi. Bugünün dünya haritasında bu üç şehir, birbirinden binlerce kilometre uzakta. İstanbul kuzeybatıda, Kabe güneydoğuda, Gazze ise doğu Akdeniz'in kıyısında. Peki ya bir zamanlar bu üç kutsal şehir yan yanaysa? Ya İstanbul, Kabe ve Gazze aslında aynı coğrafyada, belki de Çanakkale civarında buluşuyorsa? Bu böl...

Gazze. Mısır. Hicaz. Bugünün dünya haritasında bu üç isim, birbirinden çok uzak coğrafyaları işaret ediyor. Gazze, Akdeniz kıyısında küçük bir şerit. Mısır, Kuzey Afrika'nın devasa ülkesi. Hicaz ise Arap Yarımadası'nda, Mekke ve Medine'yi içine alan bölge. Peki ya bu isimler, her zaman bugün bildiğimiz yerleri işaret etmiyorsa? Ya bir zamanlar Gazze, Mısır ve Hicaz, yan yana, hatta iç...

Kabe. İslam'ın kıblesi. Hz. Adem'den bu yana, peygamberlerin ibadetgahı. Milyarlarca Müslümanın kalbinin yöneldiği nokta. Peki ya bugün ziyaret ettiğimiz Kabe, her zaman orada değilse? Ya Kabe, bir zamanlar bambaşka bir coğrafyada, belki de Gelibolu'da, Çanakkale'deyse? Bu bölümde Defne ve Ergen, Osmanlı arşivlerinin derinliklerine iniyor. Seyahatnameleri, kadim tarih kitaplarını,...

Kudüs. İbranice'de "barış şehri", Arapça'da "Beytü'l-Makdis", Türkçe'de "Kutsal Ev". Üç semavi dinin gözbebeği. Milyarlarca insanın yöneldiği, özlem duyduğu, uğruna savaştığı şehir. Peki ya bugün bildiğimiz Kudüs, her zaman orada değilse? Ya gerçek Kudüs, bambaşka bir coğrafyada, belki de Çanakkale civarında bir yerlerdeyse? Bu bölümde Defne ve Ergen,...

Tarih boyunca yer isimleri değişti. Biliyoruz. Peki ya sadece isimler değil de, o isimlerin işaret ettiği  coğrafyalar  da değiştiyse? Bu bölümde Defne ve Ergen, karşımıza çıkan bir haritayla yola çıkıyor. Haritada "Paris" yazıyor. Ama Paris, bugünkü Fransa'da değil. Çanakkale civarında bir noktayı işaret ediyor. Acaba? Bugün "Paris" dediğimiz şehir, her zaman orada mıydı?...

Bir haritaya baktığınızda ne görürsünüz? Yollar, şehirler, nehirler, dağlar... Peki ya görünmeyenler? Ya kasıtlı olarak silinenler? Bu bölümde, Defne ve Ergen haritaların sandığımızdan çok daha fazlasını anlattığını keşfediyor. Çünkü haritalar sadece coğrafyayı değil, aynı zamanda  iktidarı, tercihleri ve bazen de gizli anlaşmaları  yansıtır. Bu bölümde sorduğumuz sorular: 1914 Osmanlı haritası il...

Bir şeyleri "herkes biliyor" diye kabul etmekle başlıyor her şey. Peki ya herkesin bildiği şeyler yanlışsa? Bu ilk bölümde, Defne ve Ergen "acaba?" sorusunun peşine düşüyor. Haritalar neden değişiyor? Bazı bölgeler neden yasak? Ve en önemlisi: Neden sorgulamayı unuttuk? Merak edenler için bir başlangıç. "Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırma...

Derinleme Analiz: Acaba?  , Defne ve Ergen'in sunduğu, sorgulamayı merkezine alan bir podcast. Bu programda, "herkesin bildiği" sanılan hikayelerin, haritaların, tarihsel anlatıların ve kutsal metinlerin altına bakıyoruz. Belgeleri, arşivleri, antlaşmaları, mitleri, ayetleri, hadisleri ve seyahatnameleri yan yana koyup soruyoruz:  Acaba? Bu tanıtım bölümünde: Program neden "Acab...