De Universiteit van Vlaanderen Podcast

Journalistiek en democratie gaan hand in hand en kunnen niet zonder elkaar. Ze zijn elkaars strengste criticus én elkaars beschermer. Of niet? Media-expert Ike Picone (VUB) werpt in dit college een kritische blik op dit idee.

Al in de middeleeuwen werden er in ons taalgebied heel wat teksten neergepend. Hoeveel dat er zijn, weet niemand, want in die duizend jaar zijn er enorm veel teksten verloren gegaan. Het is dus gissen naar hoeveel en wat voor teksten dat waren, maar dankzij de ecologie kan computationeel letterkundige Mike Kestemont (UAntwerpen) toch wat meer dan gewoon gokken.

Wie nieuw of anders is, wordt vaak niet aanvaard in een groep. Dat blijkt uit studies van sociaal psychologen. Vind jij dat je erbij hoort in ons land? Sociaal psycholoog Loes Meeussen (KU Leuven) legt uit wanneer je je ergens goed voelt. En hoe de overheid ervoor kan zorgen dat iedereen zich hier thuis voelt. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californi...

Taalfouten zijn voor velen een bron van frustratie. Noemen is niet hetzelfde als heten en een olifant is groter dan een muis, niet groter als. Of overdrijven we als we ons opboeien in die zogenoemde taalverloedering? Sociolinguïst Eline Lismont vertelt of de frustraties van taalnazi's terecht zijn en waarom we sommige van die taalfouten blijven maken.

Communisme... het klinkt mooi: iedereen werkt zo hard als hij of zij aan kan en krijgt wat hij of zij nodig heeft. Maar... zijn er communistische landen die democratisch zijn? Kan dat? Of zijn communisme en democratie onverzoenbaar? Econoom Koen Schoors (UGent) legt uit waarom communisme te mooi is om waar te zijn en waarom kapitalisme het enige mogelijke marktsysteem is voor een democratie. Zie h...

Wie weleens wat langer sport, kent hem wel: de man met de hamer. Als je hem tegenkomt, ben je plots helemaal uitgeput en raakt geen meter meer vooruit. Gelukkig weet sportfysioloog Bert Op' t Eijnde (UHasselt) waar die hongerklop vandaan komt en hoe je die kan vermijden.

Als politicus is het erg belangrijk om te weten waarom je kiezers stemmen hoe ze stemmen. Een belangrijke minderheidsgroep in ons land zijn moslims. Dus is het ook goed om te weten op wie moslims stemmen. Links, rechts, alleen op andere moslims of op partijen die rekening houden met religie? Politiek socioloog Samira Azabar (UAntwerpen) onderzocht het stemgedrag van Belgische moslims.

Als je niet goed ziet, kan je dat meestal eenvoudig oplossen door een bril te dragen. Maar als je hoornvlies beschadigd is, helpt een bril niet meer. Een nieuw hoornvlies heb je dan nodig. Helaas is er een donortekort. Maar gelukkig staat de wetenschap niet stil. Expert in experimentele oogheelkunde Bert Van den Bogerd (UAntwerpen) dook in zijn labo op zoek naar oplossingen. Zie het privacybeleid...

Wat onderscheidt ons als mens van de wilde en soms wrede dierenwereld? Ons superieure denkvermogen, de vergevorderde technologie of onze vele democratieën? Misschien kunnen we dat laatste al schrappen, want ook dieren kennen de kracht van democratie. Hoe dat er dan uitziet, kan biologisch psycholoog Rudi D'Hooge (KU Leuven) je vertellen.

België is een bijzonder complex voorbeeld van een moderne democratie. Het systeem is zo ondoorgrondelijk dat onze eigen toppolitici soms zelfs de kluts kwijt zijn. Is het misschien tijd voor een nieuwe, serieuze staatshervorming? Politicoloog Dave Sinardet (VUB) vertelt ons waarom ons land zo complex is, hoe we hier terecht zijn gekomen én hij geeft voor eens en altijd uitsluitsel over hoeveel par...

Lobbyen is een woord met een negatieve reputatie. Denk maar aan lobbyschandalen waarbij grote bedrijven met goede connecties en diepe zakken dealtjes maken om het beleid naar hun hand te zetten. Maar... is die negatieve bijklank wel terecht? Dr. Evelien Willems (UAntwerpen) deed onderzoek naar het lobbylandschap in België en weet je er alles over te vertellen. Zie het privacybeleid op https://art1...

Herinner jij je nog de Tabel van Mendelejev? Daarover leerde je wellicht dat de atomen die erin staan de bouwstenen zijn waaruit alle materie is gemaakt. Maar... waaruit bestaan die atomen dan? En hoe is dat allemaal tot stand gekomen? Deeltjesfysicus Maja Verstraeten (UAntwerpen) neemt je mee naar de oerknal waar alles is begonnen. Welkom in de wereld van de elementaire deeltjes! Zie het privacyb...

Een democratie is traag, vermoeiend en frustrerend. Iedereen moet toegeven, niemand is tevreden, niks lijkt in orde te komen. In landen als China bouwt de overheid als het nodig is ziekenhuis in een week. Is de democratie dan nog wel de beste bestuursvorm of wordt het stilaan tijd om ze door iets anders te vervangen? Politicoloog Dave Sinardet (VUB) vertelt ons waarom we misschien toch blij moeten...

Toen dat dekselse coronavirus in 2020 in onze regionen neerstreek, werden we geconfronteerd met een ware pandemie, ongekend in het recente verleden. Toch was het niet helemaal nieuw als we onze blik op de geschiedenis wat verruimen. En was zo'n pandemie dan altijd nefast voor de wereldbevolking of konden we er ook soms iets positiefs uit halen? Dar vroegen we aan economisch en sociaal historic...

Als iemand vraagt naar de bakermat van de democratie, denken we spontaan aan het oude Athene. Maar hoe democratisch waren de Atheners zo'n 2.500 jaar geleden en zouden we hen vandaag nog steeds zo bestempelen? Dat vroegen we aan Lieve Van Hoof, classica en historica aan de UGent.

Je kent natuurlijk de hoogste berg ter wereld, de Mount Everest, maar heb je ook al eens gehoord over het diepste punt in de oceaan? De Challenger diepte ligt op 11 km diep en ernaartoe gaan is geen sinecure. Het is er pikdonker, koud en de druk is er zo hoog dat je op die diepte in elkaar zou klappen. Hoe gaan we er dan naartoe en wat is er te vinden? Dat hoor je van marien geoloog David Van Rooi...

Elke 4 jaar trekken we naar de stembus om te kiezen wie ons land in de juiste richting gaat sturen. Voor het zover is, doen politici er alles aan om jouw aandacht te trekken en hopenlijk ook jouw stem te winnen. Hoe doen zij dat? Door veel mooie beloftes te maken? Geweldige speeches te geven? In te spelen op jouw emoties? Of is het eerder een kwestie van een charismatische persoonlijkheid en uitze...

Sommige mensen ruiken wat onfris, anderen kunnen echt stinken. Dat is geen prettige gedachte, maar wel gewoon de harde realiteit. Gelukkig bestaan er oplossingen en die halen wij bij de enige echte Dokter Oksel. Prof. dr. ir. Chris Callewaert (UGent) is dé okselwetenschapper bij uitstek en vertelt ons waarom mensen stinken. En waarom deo vaak géén goed idee is!

Jongeren houden zich met erg veel zaken bezig, maar politiek lijkt daar niet meteen deel van uit te maken. Toch moeten zij de politici en de begane burgers van morgen worden. Kunnen we het politiek engagement bij die jongeren nog aanwakkeren of komt dat allemaal vanzelf? Wij vroegen het aan Ellen Claes, politicologe aan de KU Leuven.

In België zijn we omringd door kerncentrales. Hoewel de kans zeer klein is dat zich hier een tweede Tsjernobyl of Fukushima afspeelt, is er nooit een nulrisico. Wat er gebeurt tijdens een kernramp, wat straling met jouw lichaam doet en wat je moet doen als die nachtmerrie werkelijkheid wordt, hoor je van nucleair fysicus Stijn De Schepper (UAntwerpen). Zie het privacybeleid op https://art19.com/pr...

Om te vermijden dat alle 11 miljoen Belgen om de haverklap naar Brussel moeten afzakken om te stemmen over belangrijke en minder belangrijke zaken, hebben we 150 zogenaamde volksvertegenwoordigers uitgekozen. Hoe kan dat kleine groepje ooit spreken voor elk van die 11 miljoen? Wij nodigden VUB-politicoloog Eline Severs uit om de ware betekenis van representatie uit de doeken te doen.

Soms stuiten archeologen op bedolven steden, eeuwenoude artefakten en ook... mysterieuze teksten. Teksten die zij niet kunnen lezen of vertalen omdat de taal ondertussen is uitgestorven. Gelukkig kunnen zij rekenen op taalwetenschappers zoals prof. Peter Petré (UAntwerpen) die op speurtocht gaan doorheen de taalgeschiedenis. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklarin...

Corona was een speciaal jaar. Ook voor de sport. Na de voetbalcompetitie, die doorging zonder publiek, moeten ook de Olympische atleten het stellen zonder supporters. Wat is het effect hiervan op hun prestaties? Presteren zij slechter zonder aanmoediging? Of net beter? Filip Boen, professor aan de KU Leuven, neemt ons mee naar de wereld van de sportpsychologie en publiek.

Elke dag vermoeid zijn, een rollercoaster aan emoties beleven en daarbovenop nog eens een hele reeks psychosomatische klachten ervaren... Moet je dan gewoon even vakantie nemen of is er meer aan de hand? Burn-out expert Erik Franck (UAntwerpen) legt je haarfijn uit hoe de vicieuze cirkel die leidt tot burn-out in gang wordt gezet en wat je daaraan kan doen! Zie het privacybeleid op https://art19.c...

Gelijke rechten voor mannen en vrouwen. Het klinkt vanzelfsprekend in 2021, maar is het dat ook? Of moeten vrouwen nog steeds een beetje harder hun best doen? Aan het woord een vrouw: Petra Meier, policologe en gender experte aan de Universiteit van Antwerpen.