De Gedachtestreep

Johan Braeckman spreekt met Dirk Verhofstadt, over zijn boek 'Dagboek 1933' (VBK - Houtekiet, 2022).Op 30 januari 1933 werd Hitler met de hulp van rechts-conservatieve politici rijkskanselier van Duitsland. Ze dachten hem onder controle te kunnen houden, maar, gesteund door het geweld van SA-knokploegen, draaide Hitler in enkele maanden de democratie de nek om. De Duitsers koesterden de il...

Johan Braeckman spreekt met Sofie Mulders, over haar boek 'Waarom ik 40 jaar biefstuk en kaas at, en toen veganist werd' (Pelckmans, 2022).Na veertig jaar vlees, zuivel en vis werd journalist Sofie Mulders eind 2019 in een klap veganist. Waarom ze die beslissing nam, vertelt ze in dit boek. Ze neemt u mee op een tocht door de veehouderij en legt uit welk leven landbouwdieren moeten leiden...

Johan Braeckman spreekt met Joep Dohmen, over zijn boek 'Iemand zijn' (Ambo|Anthos, 2022).Hoe kunnen we ons leven vormgeven? In zijn magnum opus 'Iemand zijn. Filosofie van de persoonlijke vorming' laat filosoof Joep Dohmen zien op welke manieren wij ons kunnen ontwikkelen tot zelfstandige en betrokken mensen. We leven in een vloeibare tijd. Er zijn zoveel invloeden en zoveel optie...

Johan Braeckman spreekt met Joris Capenberghs, vertaler van het werk van Tom Regan (Uitgeverij Noordboek, 2022).Dieren zijn 'levensbewuste wezens' en beschikken over eigenwaarde. Daarom mogen wij, mensen, ze niet zonder meer als middel gebruiken of inzetten voor onze doeleinden. In de vleesindustrie of als proefdier in laboratoria bijvoorbeeld. Dit (kantiaanse) standpunt werkte de Amerikaa...

Johan Braeckman spreekt met Achilles Cools, over zijn boek 'De veren van de pronkvogel. Schoonheid en seksuele selectie' (Uitgeverij Noordboek, 2023).Niets is zo boeiend om te zien als het paarspel tussen twee seksen. Kunstenaar Achilles Cools verdiepte zich in de kracht van onweerstaanbare driften bij vogels. Hij trok daarvoor naar West-Papoea, tot bij de baltsplaatsen van de vele soorten paradij...

Johan Braeckman spreekt met John Vandaele, over zijn boek 'De melkboer en de geschiedenis' (EPO, 2022).Dit boek is als een caleidoscoop. Aan de hand van kleine verhalen vertelt John Vandaele een grote geschiedenis. Twee wereldbranden en de lessen die daaruit werden getrokken, mensenrechten als medicijn tegen het eeuwige 'wieder en gieder', de hoogdagen van de welvaartsstaat en de a...

Johan Braeckman spreekt met Thomas Hertog, over zijn boek 'Het ontstaan van de tijd' (Uitgeverij Lannoo, 2023).Hoe komt het dat uit de oerknal een heelal is ontstaan waarin als bij wonder leven mogelijk is? Dit is misschien wel de grootste vraag waarover Stephen Hawking zich het hoofd heeft gebogen tijdens zijn buitengewone leven. Twintig jaar lang werkten Hawking en Thomas Hertog zij aan...

Johan Braeckman spreekt met Bart Leeuwenburgh, over zijn boek 'De betoverde wereld van Balthasar Bekker' (Boom, 2023).De Duivel, heksen, tovenaars, spoken, geesten, betoverden en bezetenen staan centraal in deze hertaalde bloemlezing uit 'De Betoverde Wereld'. Dit vierdelige boekwerk van de Nederlandse predikant en theoloog Balthasar Bekker (1634-1698) sloeg eind zeventiende eeuw i...

Johan Braeckman spreekt met Danny Praet, over 'De natuur van de dingen', het boek van Lucretius. De Romeinse dichter Lucretius (99–55 vC), die zo hartstochtelijk het voortleven na de dood ontkende, leeft nog steeds voort door zijn geesteskind: het leerdicht 'De natuur van de dingen'. Een leerdicht loopt het risico voor een dichter te droog en voor een geleerde te frivool te zijn, maar als het slaa...

Johan Braeckman spreekt met Patrick Loobuyck, over zijn boek 'Wetenschap & Religie' (Pelckmans, 2023). 'Wetenschap & Religie' biedt een kritische en verhelderende kijk op een van de meest fascinerende kwesties die mensen van oudsher heeft beziggehouden: hoe kunnen religie, zingeving en geloof zich verhouden ten aanzien van kennis, rede en wetenschap? De interessantste thema...

Johan Braeckman spreekt met Andreas De Block, over zijn boek 'Is links gewoon slimmer?' (LannooCampus, 2023). Wanneer academisch onderzoek ideologisch te eenzijdig is, zoals nu het geval is, dan verliezen zowel de wetenschap als de samenleving daarbij. Onpartijdigheid wordt gezien als een belangrijke voorwaarde voor goed wetenschappelijk onderzoek. Maar wat als die onpartijdigheid eigenlij...

Johan Braeckman spreekt met Michel Tanret, over 'Het epos van Gilgameš' (Boom, 2001). De thematiek is van alle tijden: de jonge en overmoedige held, in dit epos Gilgameš, verricht heldendaden, meet zich met de goden en verkent alle gebieden tussen hemel en aarde, dit alles om de onsterfelijkheid te winnen. Maar het eeuwige leven blijft hem ontzegd. Het Gilgameš-epos begon rond 2000 v. C. v...

Aldo Leopold  (1887-1948) was een Amerikaans bosbeheerder, ecoloog, natuurbeschermer en auteur. Hij was hoogleraar aan de Universiteit van Wisconsin en is onder meer bekend als de auteur van  A Sand County Almanac  , nu dus (eindelijk) vertaald als  Denken als een berg .  ‘Leopold is een gids voor een fundamenteel andere manier van omgang met de natuur, een fundamenteel andere manier van leven. Hi...

Johan Braeckman spreekt met Stijn Bruers, over zijn boek 'Goed bedoeld' (VBK - Houtekiet, 2023). Je wil de wereld verbeteren, maar dan liefst met wetenschappelijk juiste technieken? Effectief altruïst Stijn Bruers helpt je op de goede weg. Altijd het licht doven als je de kamer verlaat. Het is vast goed bedoeld, maar wat maakt het uiteindelijk uit in het grotere plaatje van de wereldwijde...

Johan Braeckman spreekt met Pieter Serrien, over zijn boek 'In opstand!' (Horizon, 2022). In de Lage Landen van de zestiende eeuw kwam een bonte groep rebellen in opstand. Ze noemden zich geuzen en streden tegen de katholieke onderdrukking, het Spaanse bewind en de behoudsgezinde regering. Wat volgde was een jarenlange spiraal van geweld, met vervolgingen, beeldenstormen, zeeroverij, staat...

Johan Braeckman spreekt met Ronald Commers over zijn boek 'Elisabeths vraag' (Kvadrato, 2022).'Elisabeths vraag. Een wijsgerige rapsodie' is een ideeënboek waarin de auteur de briefwisseling tussen een prinses en een filosoof aangrijpt om rapsodisch na te denken over de broosheid van het menselijk bestaan. In het licht van falende zelfkennis, de onomkeerbaarheid van het leven, en de grenzen van de...

Johan Braeckman spreekt met Anton van Hooff over zijn boek 'Je hebt gewonnen, Galileeër' (Uitgeverij Omniboek, 2023). Prominente theologen en heidense intellectuelen sloegen elkaar vanaf de tweede eeuw met argumenten in fraaie bewoordingen om de oren. In 'Je hebt gewonnen, Galileeër' haalt oudhistoricus Anton van Hooff dit antieke debat uit de vergetelheid. Het debat ging eeuwenlang door, ook nada...

Johan Braeckman spreekt met Koen Lemmens over zijn boek 'Het wankele recht van spreken. Pleidooi voor een herwaardering van het vrije woord' (Lannoo, 2023). Mag een universiteit een spreker met extreme standpunten uitnodigen? Mogen enkel zwarte mensen het werk van een zwarte auteur vertalen? Is het verstandig dat een wetenschapper zaken verzwijgt om paniek te vermijden? En mogen we met alles lache...

Johan Braeckman spreekt met Michael Vlerick over zijn boek 'Waarom we niet gelukkiger zijn. Van zelfzuchtige genen naar de kunst van een vrijer leven' (Lannoo, 2024). Rebelleer tegen je natuur en word diepgelukkigWaarom blijft kritiek langer hangen dan een compliment? Waarom bedenken we talloze doemscenario's voor de toekomst? Waarom vallen we zo gemakkelijk ten prooi aan stress, depressie, impuls...

Johan Braeckman spreekt met Dominique Willaert over zijn boek 'Niet alles maar veel begint bij luisteren' (EPO, 2023). Hoe zien de bewoners van Ninove, Aalst en andere Zuid-Oost-Vlaamse vlekken hun streek? Dominique Willaert wandelde er rond en luisterde naar hun verhalen.'Marginale driehoek', 'wingewest voor extreemrechts', 'culturele pechstrook tegen de taalgrens'. Voor wie er niet woont, is het...

Johan Braeckman spreekt met Peter Algoet over zijn boek 'Vrank en vrij, maar mens!' (Acco, 2024).Vrijzinnig humanisme is eeuwenoud en tegelijkertijd piepjong. Al in de klassieke oudheid had je dappere mensen die op een vrije en vranke manier hun gedachten kenbaar maakten, zoals de dichter Diagoras van Melos. En nog eeuwen vóór onze jaartelling was er al sprake van humanistische leefregels, zoals d...

Johan Braeckman spreekt met Tom Hannes over zijn boek 'U bevindt zich hier' (Horizon, 2024).Er trekt een gigantische klimaatverschuiving over onze Aarde, maar toch reageren we traag en ontoereikend op de vele alarmerende berichten van wetenschappers. Hoe komt dat? Tom Hannes toont hoe we verlamd worden door stokoude, achterhaalde filosofische ideeën. Ideeën die zingeving ergens anders zoeken dan h...

Johan Braeckman spreekt met Magda Michielsens over haar boek 'Even Verlicht' (Acco, 2024).Het sextet dat in dit boek aan bod komt, bestaat uit beroemde vrouwen: Rosa Luxemburg, Ayn Rand, Hannah Arendt, Susan Neiman, Martha Nussbaum en Elisabeth Badinter. Ze genieten alle zes een grote bekendheid en een blijvende invloed. Hun oeuvre bestrijkt een breed terrein, ze staan op leeslijsten van studenten...

Johan Braeckman spreekt met Henri Heimans en Dirk Verhofstadt over hun boek 'KZ-syndroom' (Houtekiet, 2024). KZ-syndroom is het postconcentratiekampsyndroom, een vorm van posttraumatischestressstoornis. Het doet zich voor bij mensen die in de kampen leefden onder voortdurende bedreiging van de dood of verminking. Ze kenden na de bevrijding intense angsten, nachtmerries en pijn. Hun emotionele wond...

Johan Braeckman spreekt met Stine Jensen over haar boek 'Goddeloos' (Prometheus, 2024). 'Goddeloos'Hoewel Friedrich Nietzsche God in de negentiende eeuw al doodverklaarde, is nog steeds het grootste deel van de wereldbevolking gelovig en worden nog steeds uit naam van het geloof vreselijke dingen gedaan. Toch lijkt het strijdbare atheïsme van weleer verdwenen. Stine Jensen houdt een vurig pleidooi...