Marcin Firlej

Ameryka dla Zaawansowanych

Society PL ↓ 117 episodes

Ameryka dla Zaawansowanych to podcast o Stanach Zjednoczonych, o polityce, historii i społeczeństwie tego kraju. Każdy odcinek wyjaśnia, jak działa amerykańska demokracja: od Konstytucji i Sądu Najwyższego po obywatelstwo, migrację i prawa człowieka. Marcin Firlej, dziennikarz i amerykanista mieszkający w USA, analizuje wydarzenia z Waszyngtonu, przyglądając się korzeniom współczesnych sporów – od Trumpa i „culture wars” po idee równości, wolności i tożsamości. To audycja dla tych, którzy chcą zrozumieć Amerykę bez mitów, w kontekście historycznym, politycznym i kulturowym. Słuchaj, jeśli inte...

Be sure to visit the podcast's website and support the creator: www.spreaker.com

Author

Marcin Firlej

Category

Society

Podcast website

www.spreaker.com

Latest episode

Nov 19, 2026

Where to listen?

Podcasts in the app Replaio Radio Coming soon

Podcasts are coming to the app soon. Install now and be the first to see a whole new take on podcasts

Get it on Google Play Install for free Android 10M+ downloads · 4.7+ rating iOS soon

Episodes

Demokraci wygrali z Trumpem. Dlaczego teraz chcą mu pomóc? 19.11.2026

Demokraci odebrali Republikanom Kongres. Dlaczego więc zaraz po zwycięstwie ruszyli przeciwko własnym liderom? I skąd pomysł, żeby pomóc Donaldowi Trumpowi odnieść sukces? Na powyborczym spotkaniu w Denver zamiast zgodnego świętowania zaczęła się walka o to, do kogo należy partia. Za sporem o nazwiska kryje się znacznie trudniejszy wybór: co zrobić z władzą, kiedy wyborcy dali ci większość, ale ni...

Czy bieda w Portoryko to wina USA? Prawda o amerykańskim kolonializmie. 12.11.2026

Status Portoryko to temat, który przypomina czekanie na Godota. Dlaczego zależność od USA pogłębia zubożenie wyspy? Moim gościem w tym odcinku jest Alberto Medina, portorykański pisarz i aktywista, zwolennik niepodległości od Stanów Zjednoczonych. Rozmawiamy i obecnej sytuację Portoryko, gdzie status kolonii nie służy mieszkańcom, lecz wyłącznie interesom kolonizatora. Według Alberto zależność od...

Trump w potrzasku? Demokraci wrócili do gry 05.11.2026

Demokraci odbili obie izby Kongresu i wygrali Senat nawet w Teksasie. Do usunięcia Trumpa potrzebują jeszcze trzynastu republikanów. Skąd ich wezmą? Donald Trump już musiał mierzyć się z pytaniem czy obawia się impeachmentu. W Izbie Reprezentantów wystarczy zwykła większość, w Senacie trzeba sześćdziesięciu siedmiu głosów. Demokraci mają co najmniej pięćdziesiąt cztery. Po ataku na Kapitol, przy d...

Zmiana sił w Kongresie? Wyścigi które musisz dziś obserwować. 03.11.2026

Wybory w USA 2026 zdecydują, ile swobody Donald Trump zachowa na ostatnie dwa lata prezydentury. W tym nieplanowanym odcinku nagranym w dniu wyborów analizuję, na które wyścigi do Senatu i o urzędy gubernatorów warto zwrócić uwagę. Omawiam arytmetykę Senatu: republikanie mają 53 mandaty, demokraci wraz z niezależnymi 47. Do przejęcia większości potrzeba czterech mandatów netto, bo przy remisie 50...

Dlaczego biała Ameryka linczowała czarne dzieci? Prawda o rasizmie w USA 29.10.2026

Mała dziewczynka na ramionach dorosłej kobiety. Wokół tłum oglądający lincz. Archiwalny rysunek ma podpis: „Jej pierwszy lincz”. Dlaczego historyczkę Stacey Patton najbardziej uderzyło słowo „pierwszy”? W tej rozmowie pytam, jak biała Ameryka uczyła się akceptować przemoc wobec czarnoskórych dzieci. Dr Stacey Patton — historyczka, dziennikarka i pisarka — odwraca perspektywę: obok losów ofiar bada...

Trump to NIE Kaczyński. Dlaczego Polacy nie rozumieją Ameryki? 22.10.2026

Polacy patrzą na Amerykę przez polskie podwórko i prawie zawsze się mylą. Dlaczego PiS to nie Republikanie, a PO to nie Demokraci? I dlaczego Donald Trump gospodarczo bliżej jest Ryszarda Petru niż Jarosława Kaczyńskiego? Czy Elon Musk jest technofaszystą? Gościem jest dr Tomasz Markiewka — filozof, publicysta i baczny obserwator amerykańskiej polityki. Rozmawiamy o tym, jak Polacy nie rozumieją U...

Czy Pentagon przetrwa Hegsetha? Chaos w sercu amerykańskiej armii 15.10.2026

Czy Pentagon przetrwa kadencję Pete'a Hegsetha? Emerytowany generał brygady armii USA Ty Seidule nie zostawia wątpliwości: to drugi najgorszy sekretarz obrony w całej historii Ameryki. Moim gościem jest gen. bryg. w stanie spoczynku Ty Seidule, były szef katedry historii w West Point i profesor historii w Hamilton College, autor książki „Robert E. Lee and Me" oraz współautor „A Promise Delivered:...

Co Kanał Zero przemilczał o imigrantach w Nowym Jorku? Fakty kontra manipulacja 08.10.2026

Materiał Kanału Zero o imigrantach w Nowym Jorku widziały setki tysięcy osób, ale czy na pewno poznali oni całą prawdę? Problem w tym, że prawdziwe fakty ułożono tam w uproszczoną historię o wydźwięku, który po prostu nie wytrzymuje konfrontacji z twardymi danymi. W tym odcinku podcastu rozkładam tę głośną narrację na czynniki pierwsze, prostuję błędy i bezlitośnie uzupełniam to, co w reportażu pr...

Al Capone i gangsterzy z Chicago: tajemnice prohibicji, których nie odkrywa Hollywood 01.10.2026

Chicago nie było polem bitwy między policją a mafią, bo gangsterzy strzelali głównie do siebie. A Al Capone chodził w limonkowych i różowych garniturach. Hollywood sprzedało nam zupełnie inną historię. A legendarny agent FBI Eliot Ness nigdy nie strzelił na służbie. Dzisiejszy odcinek zatytułowany jest nieprzypadkowo Śmierć Frajerom, bo gości w nim Grzegorz Kalinowski, pisarz, dziennikarz i podcas...

Czy demografia to przeznaczenie wyborcy? Latynosi i Trump. 24.09.2026

Dlaczego Latynosi popierają Trumpa, mimo muru i deportacji? Czy biali suprematyści są multikulturowi? Prof. Cristina Beltrán wyjaśnia to w rozmowie ze mną a dodatkowo mówi, kim naprawdę są Latynosi w USA. "Latynos" to nie rasa ani naród - to sztuczna i polityczna kategoria wymyślona w latach 70. za Nixona. Mieści ponad 20 narodowości, od Meksykanów, przez Kubańczyków, po Portorykańczyków, o skrajn...

Miliarderzy, Biblia i Teksas, czyli chrześcijańscy nacjonaliści kontra James Talarico. 17.09.2026

Amerykańscy chrześcijanie walczą z chrześcijanami o to, kto lepiej reprezentuje Boga w polityce i skuteczniej przełoży wersy biblijne na ustawy. Teksas stał się polem bitwy o przyszłość Stanów Zjednoczonych. W tym odcinku pokazuję, jak miliarderzy, Biblia i polityka splatają się w walkę o szkoły, sądy i duszę Stanów Zjednoczonych. Teksas to dziś laboratorium chrześcijańskiego nacjonalizmu. Z jedne...

Najbogatszy kraj trzeciego świata? Sprawdziłem ile w tym prawdy. 10.09.2026

Czy Stany Zjednoczone to naprawdę "najbogatszy kraj Trzeciego Świata"? To hasło słyszymy coraz częściej - od TikToka po komentarze ekspertów. Brzmi ostro, chwytliwie i... czy trafnie? W tym odcinku rozbieram tę metaforę na czynniki pierwsze. USA to bez wątpienia potęga - czołówka światowych rankingów PKB, technologii i innowacji. Dlaczego więc w najbogatszym kraju świata ludzie nadal żyją w ścieka...

9 ludzi, którzy trzęsą Ameryką. Sąd Najwyższy USA i jego zagadki - dlaczego sędziowie są nieusuwalni? 03.09.2026

Sąd Najwyższy USA (SCOTUS) tworzy dziewięciu sędziów mianowanych dożywotnio, ale o tym, kto naprawdę w nim zasiada, coraz częściej decyduje nie prawo, tylko data czyjejś śmierci. W tym odcinku pokazuję, jak dożywotnia kadencja, którą ojcowie założyciele pomyśleli jako ochronę sędziów przed politykami, zamieniła się w najbardziej nieprzewidywalny mechanizm amerykańskiej władzy. Zaczynam od śmierci...

Wojna o niepodległość USA nie wystarczyła. Kto i jak wymyślił Amerykanów? 27.08.2026

Kiedy 4 lipca 1776 roku trzynaście kolonii ogłosiło niepodległość, Amerykanów jeszcze nie było - trzeba było ich dopiero wymyślić. Wojna o niepodległość USA dała państwu granice, ale nie dała mu obywateli, którzy czuliby się jednym narodem. Tę robotę wykonali anonimowi drukarze, almanachy i elementarze (a przede wszystkim George Washington, którego wizerunek po jego śmierci w 1799 roku stał się ta...

Ile ludzi ma broń w USA? Mniej, niż ci się wydaje. 20.08.2026

Regulacje dotyczące posiadania broni w USA mają mniej lat niż pierwszy iPhone. Przez sto siedemdziesiąt lat amerykańskie sądy interpretowały Drugą Poprawkę jako przepis o milicji stanowej, a nie o prawach pojedynczego obywatela. Zmieniło się to dopiero w 2008 roku, dzięki przewadze jednego ledwie głosu podczas posiedzenia Sądu Najwyższego. Na tej jednej wykładni stoi dziś cały amerykański rynek br...

Za co można kochać USA, czyli dziś bez narzekania. Feat. Ola i Jaśmin 13.08.2026

Wpisz w Google „życie w USA". Dostaniesz poradniki wizowe i listy powodów, żeby się bać i tu nie przyjeżdżać. Trzeciej rzeczy prawie nie ma: rozmowy o tym, co w amerykańskiej codzienności jest po prostu dobre, prowadzonej przez ludzi, którzy niczego ci nie sprzedają. Trzy osoby mieszkające w Stanach Zjednoczonych od kilkunastu lat opowiadają, jak się żyje w USA poza polityką i statystykami. Road t...

Czy Demokraci w USA to lewica? Czym naprawdę różnią się od Republikanów 06.08.2026

Był taki czas, że Bernie Sanders i Dick Cheney poparli tego samego kandydata na prezydenta. Demokratyczny socjalista i były republikański wiceprezydent po jednej stronie karty do głosowania. Czy Demokraci to lewica? Pytanie jest jednocześnie rozsądne i źle postawione naraz. Partia Demokratyczna i Partia Republikańska nie są amerykańskimi odpowiednikami europejskiej lewicy i prawicy. To ogromne koa...

Rdzenni Amerykanie nie zniknęli. Jak USA wymazały ich z historii? | Gość: Rebecca Nagle 30.07.2026

Rdzenni Amerykanie, historia USA, Naród Czirokezów, rezerwaty indiańskie, suwerenność plemienna, Szlak Łez, przymusowe wysiedlenia, kolonializm i stereotypy o Indianach: w tym odcinku podcastu Ameryka dla Zaawansowanych rozmawiam z Rebeccą Nagle o tym, jak Stany Zjednoczone wymazały rdzenne narody z własnej opowieści o przeszłości. Rebecca Nagle jest nagradzaną dziennikarką, obywatelką Narodu Czir...

Czy czarnoskóra aktorka w Odysei to problem, czyli jak Ameryka stworzyła białych ludzi? 23.07.2026

„Odyseja”, Christopher Nolan, rasizm, USA, Ameryka, Elon Musk, Lupita Nyong’o, Zendaya, wokeizm i historia. Wszystkie te nazwiska i pojęcia spotkały się w jednej z najgłośniejszych wojen kulturowych roku. Obsada Lupity Nyong’o w roli Heleny Trojańskiej wywołała oskarżenia o fałszowanie Homera, niszczenie europejskiego dziedzictwa i hollywoodzki wokeizm. Elon Musk uznał, że Christopher Nolan straci...

Ameryka to wieczny konflikt. Kto ma prawo do patriotyzmu i pamięci historycznej? 02.07.2026

Ameryka nie ma jednej opowieści o własnym początku. Ma za to nieustanny spór o to, czym była rewolucja amerykańska, kto ma prawo powoływać się na Ojców Założycieli i co właściwie znaczą słowa: wolność, równość, republika, konstytucja. W drugiej części rozmowy z historykiem dr. Michaelem D. Hattemem rozmawiamy o tym, jak amerykański mit założycielski stał się polem walki o pamięć, obywatelstwo i pr...

Jak Ameryka wymyśliła własną historię i stworzyła amerykański mit założycielski 25.06.2026

Ameryka nie narodziła się jako gotowy naród, lecz jako opowieść, którą trzeba było dopiero wymyślić, utrwalić i obronić. Ten odcinek to rozmowa z historykiem dr. Michaelem D. Hattemem o tym, jak amerykański mit założycielski powstał z kryzysu brytyjskiej tożsamości, wojny o niezależność i potrzeby stworzenia wspólnej pamięci. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój...

Bliski Wschód, Trump i Iran, czyli kto naprawdę wygrał na zawieszeniu broni 18.06.2026

Gdy po wojnie wracasz do punktu wyjścia, rozejm to przede wszystkim sposób na kupienie sobie czasu. W tym odcinku rozmawiam z dziennikarzem Polskiego Radia, Wojciechem Cegielskim, o tym, jak Bliski Wschód odczytuje ostatnie ruchy Waszyngtonu, co naprawdę oznacza zawieszenie broni z Iranem i dlaczego Trump sprzedaje przerwę w strzelaniu jako wielki triumf. Odwiedź mój profil na Patronite: patronite...

Powstanie Ameryki. Prawnuk Roosevelta obala mit założycielski USA, który znasz ze szkoły. 11.06.2026

Ameryka świętuje 250. urodziny. Ale czy świętuje właściwy rok? Prof. Kermit Roosevelt, konstytucjonalista z Uniwersytetu Pensylwanii i prawnuk prezydenta Teodora Roosevelta, twierdzi, że mit 1776 jest nie tylko błędny — jest szkodliwy. Prawdziwe powstanie Ameryki, takiej, jaką znamy dziś, nastąpiło w 1868 roku, wraz z 14. Poprawką do Konstytucji USA. Odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/a...

4 lipca i polityczna awantura. Co Ameryka świętuje, a czego nie chce pamiętać? 08.06.2026

Ameryka nie pęka wtedy, gdy się kłóci, lecz wtedy, gdy przestaje mieć wspólny język świętowania. W tym odcinku opowiadam o tym, jak polityka USA przejęła 4 lipca - obchody 250 rocznicy podpisania dokumentu, którym była Deklaracja Niepodległości , i zamieniła narodowy rytuał w test lojalności wobec dwóch różnych wizji kraju. Pomóż mi tworzeniu anglojęzycznej wersji podcastu: https://patronite.pl/ap...

Imigracja w USA. Czego nikt nie mówi przed przeprowadzką do Ameryki? 04.06.2026

Ameryka najskuteczniej działa jako mit wtedy, gdy udaje zwykły opis rzeczywistości. Ten odcinek to zmontowany zapis rozmowy z Elizą Sarnacką-Mahoney, pisarką i dziennikarką mieszkającą w Kolorado, o tym, czym naprawdę staje się imigracja w USA , kiedy kończy się język folderów, filmów i rodzinnych wyobrażeń, a zaczyna się codzienność. Jeśli chcesz pomóc mi uruchomić anglojęzyczny podcast z rozmowa...

Listen to the Ameryka dla Zaawansowanych podcast in Replaio

Radio and podcasts in one app - free, with no sign-up. Install today and do not miss the launch

Get it on Google Play

Replaio is not a podcast publisher; show names, artwork and audio belong to their authors and are distributed through public RSS feeds.