Voor de Vloed

Op 11 april 1961 begon in Jeruzalem het proces tegen Adolf Eichmann, de man die werd beschouwd als een van de hoofdverantwoordelijken voor de massamoord op de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. In de zaal zat ook een verslaggever van Joodse komaf met wie Eichmann bijzonder genoeg een aantal kenmerken deelde: beiden waren geboren in 1906, beiden waren in de jaren 40 gevlucht naar de Amerika’s, e...

Niccolò Machiavelli was een Florentijnse diplomaat (1469-1527), die voornamelijk bekend is geworden door zijn werk ‘De Heerser’, een zogenaamde vorstenspiegel over het verkrijgen en behouden van macht. Het boek zou ervoor zorgen dat zijn naam synoniem werd aan politieke sluwheid en spelletjes. Maar waar gaat het boek nu daadwerkelijk over? In deze aflevering van Voor de Vloed bespreken Meindert va...

Op 6 mei 1432 werd in de Gentse Sint Janskerk – tegenwoordig de Sint Baafskathedraal – een altaarstuk opgeleverd, dat in de eeuwen daarna zou uitgroeien tot misschien wel het belangrijkste kunstwerk van Europa: het retabel van Het Lam Gods, geschilderd door Hubert en voornamelijk Jan van Eyck. Peter Johannes en Meindert van Rijswijk bespreken in vogelvlucht de 20 panelen van dit meesterwerk, plaat...

Volgens overlevering kreeg keizer Constantijn de Grote (ca. 273-337) voorafgaand aan de slag bij de Milvische brug nabij Rome (312) een visioen. Dit visioen zou een ware ‘gamechanger’ worden voor niet alleen het Romeinse Rijk, maar zou ook het fundament leggen voor Middeleeuws Europa. In aflevering #009 bespreken Meindert van Rijswijk en Peter Johannes de opkomst en regeerperiode van Constantijn d...

Het Herdenkingsjaar Slavernijverleden ligt inmiddels achter ons, maar het gesprek over de thema's kolonialisme en slavernij gaat door. Een recente bijdrage komt van historicus Martin Bossenbroek, die zich zorgen maakt over de polarisatie van het debat en pleit voor een brede wereldhistorische benadering van deze onderwerpen. In deze aflevering kijken we naar zijn these en behandelen vragen als: we...

Op 13 oktober 2024 is het precies 95 jaar geleden dat de Graf Zeppelin een rondvlucht maakte boven Nederland. Dit luchtschip was de meest succesvolle zeppelin aller tijden, en tijdens deze zogenaamde 'Hollandfahrt' op het hoogtepunt van zijn succes. In deze aflevering bespreken we de opkomst, de maatschappelijke en culturele impact, maar ook de onvermijdelijke ondergang van de zeppelin. Bekijk hie...

In 1989 verscheen een essay onder de titel 'The End of History?' van de politicoloog Francis Fukuyama, waarin hij betoogde dat de grote strijd der ideologieën leek beslecht en wereldwijd naties zich ontwikkelden richting liberale democratieën. Het boek dat hij op basis van dit essay schreef, en in 1992 verscheen, werd een wereldwijde bestseller. Tot op de dag van vandaag heeft Fukuyama&#39...

Tolstoy scheen te hebben gezegd: Rusland heeft in vijf jaren veel veranderingen ondergaan, maar in tweehonderd jaar is er relatief weinig veranderd. Nu, na anderhalve eeuw, kunnen we stellen dat na vele omwentelingen er nog steeds veel onveranderd is. Waarom is Rusland wat het is? We gaan voorbij aan de grillen van het politieke weer en gaan op zoek naar het ware klimaat van Rusland. Bekijk via de...

Aflevering #004 van de podcastserie Voor de Vloed over cultuurhistorische kantelpunten in het heden en verleden. Aan tafel: Meindert van Rijswijk en Peter Johannes. Arno Breker (1900-1991) werd in het Duitsland van de dertiger jaren een van de meest geliefde beeldhouwers van Hitler. Hij ontwikkelde een kunststijl die goed aansloot bij het gedachtegoed van de nazi's. Na de oorlog bleef hij kuns...

Aflevering #003 van de nieuwe podcastserie Voor de Vloed, over cultuurhistorische kantelpunten in het heden en verleden. Aan tafel: Meindert van Rijswijk en Peter Johannes. In de jaren negentig werd in Zuid-Turkije een heuvel (her)ontdekt dat een waar archeologische hotspot zou worden, en menig archeoloog voor een raadsel zou stellen. De vondst - een grootschalig tempelcomplex, bestaande uit meerd...

Aflevering 002 van de podcastserie Voor de Vloed, over cultuurhistorische kantelpunten in het heden en verleden. Aan tafel: Meindert van Rijswijk en Peter Johannes. 'De eed op de kaatsbaan', een sleutelmoment van de Franse Revolutie, is meerdere malen door kunstenaars vereeuwigd, waarvan de bekende compositie wordt toegeschreven aan schilder Jacques-Louis David. In deze aflevering kijken w...

Pilot-aflevering van de nieuwe podcastserie Voor de Vloed, over cultuurhistorische kantelpunten in het heden en verleden. Aan tafel: Meindert van Rijswijk en Peter Johannes. Wie het schilderij ‘The Eve of the Deluge’ van John Martin (1789-1854) voor het eerst aanschouwt, zou het kunnen opvatten als een onschuldig landschapstafereel. Maar wie beter kijkt, ziet een oeroud en bijbels schouwspel waar...