Verhalen van het Verleden

Negen ridders begonnen rond 1119 met één taak: pelgrims beschermen op de gevaarlijke wegen naar Jeruzalem. In deel 1 van een serie van zes bonus-afleveringen over de Tempeliers, vertel ik hoe Hugo van Payns en zijn medestanders een orde stichtten die uitgroeide tot een netwerk van ridders, commanderijen en bezittingen door heel Europa. De Tempeliers vochten in het Heilige Land, leefden volgens str...

Duitse voorouders zoeken kan lastig zijn. In een Nederlandse akte staat soms alleen: geboren in Duitsland. Maar waar begin je dan? In deze aflevering vertel ik hoe familieonderzoek in Duitsland werkt. Wanneer zoek je in een kerkboek, wanneer bij het Standesamt en wanneer liggen de gegevens al in een archief? Ik bespreek privacyregels, oude plaatsnamen, Ortsfamilienbücher, adresboeken en praktische...

De Mayflower is een belangrijke naam uit de Amerikaanse geschiedenis. Toch speelde een belangrijk deel van dat verhaal zich af in Leiden. In 1620 vertrok een groep Engelse geloofsvluchtelingen vanuit de Republiek naar Noord-Amerika. Voordat zij aan boord stapten van de Mayflower, woonden zij jarenlang in Leiden. Ze werkten in de lakenindustrie, trouwden voor het Leidse stadsbestuur, drukten verbod...

21 april 1912. In Halifax meert het bergingsschip Mackay-Bennett aan met lichamen van Titanic-slachtoffers aan boord. Tussen hen ligt een onbekend jongetje van ongeveer twee jaar oud. Niemand weet wie hij is. In deze aflevering duiken we in het verhaal achter lichaam nummer 4: de zoektocht naar de identiteit van het “Unknown Child” van de Titanic. Van de bouw van het schip in Belfast tot de begraa...

Mata Hari werd wereldberoemd als danseres, spion en legende. Maar achter die naam zat ook gewoon een meisje uit Leeuwarden: Margaretha Zelle. In deze aflevering volg ik haar van Friesland naar Nederlands-Indië en Parijs, langs archieven, oude kranten, oorlogsdossiers en de verhalen die later om haar heen ontstonden. Hoeveel van het beroemde spionageverhaal klopt werkelijk? En wat blijft er over wa...

Berlijn, 1920. Een jonge vrouw wordt uit het water gehaald en weigert haar naam te geven. Enkele jaren later groeit om haar heen één van de hardnekkigste koninklijke claims van de twintigste eeuw: zou zij Anastasia Romanov zijn, de dochter van de laatste tsaar? In deze aflevering van Verhalen van het Verleden gaat het over Anna Anderson, Russische ballingen, rechtszaken, de naam Franziska Schanzko...

Een kleine straathond uit Roemenië, ongeveer negen kilo, één oor rechtop en één oor naar beneden. Bruine rug, witte kraag, geen hond die meteen ergens bij lijkt te horen. Toch laat een DNA-test iets heel anders zien. Meer dan de helft van zijn DNA komt uit een ras dat je hier niet snel verwacht: de Bolognese. Een kleine, witte gezelschapshond die vroeger bij Europese hoven werd gehouden. Hoe kan e...

Kan iemand vandaag nog afstammen van Dzjengis Khan? In deze aflevering volg ik het spoor van Temüjin, de man die uitgroeide tot Dzjengis Khan. Zijn rijk strekte zich uit over enorme gebieden, maar zijn invloed bleef niet alleen in kronieken en veldtochten achter. DNA-onderzoek vond een mannelijke lijn die teruggaat naar zijn tijd en die bij veel mannen in Centraal-Azië voorkomt. Maar is dat bewijs...

Bij bouwwerkzaamheden in Norwich werd een middeleeuwse put gevonden met menselijke resten, waaronder kinderen. De lichamen lagen zonder grafstructuur bij elkaar. DNA-onderzoek liet zien dat meerdere personen familie van elkaar waren en dat hun achtergrond past bij een Asjkenazisch-Joodse gemeenschap, een Joodse bevolkingsgroep die vanaf de middeleeuwen vooral in Midden- en Oost-Europa leefde. De d...

In een middeleeuwse saga staat dat in 1197 een dode man in de waterput van een kasteel werd gegooid. Eeuwen later werd bij Sverresborg, nabij Trondheim, een skelet gevonden op precies die plek. Archeologisch onderzoek, datering en DNA laten zien dat deze man in de juiste periode leefde en mogelijk uit Zuid-Noorwegen kwam. Daarmee sluit de vondst aan bij de oude tekst, zonder dat alles bewezen is....

Johannes Bückler, beter bekend als Schinderhannes, werd in 1803 geëxecuteerd. Zijn skelet kwam terecht in de anatomische collectie van de Universiteit Heidelberg. Daar bleef het meer dan 200 jaar staan onder de verkeerde naam. Pas met modern onderzoek, waaronder DNA en vergelijking met een levende afstammeling, werd duidelijk welk skelet echt bij hem hoorde. In deze aflevering volg ik stap voor st...

In deze aflevering begint mijn Cranendonck-lijn niet bij een kasteel, maar bij Lijntje Cranendonck, geboren in 1671. Haar naam wijst naar Brabant, naar de oude heerlijkheid Cranendonck, naar Maarheeze, Soerendonk en een verdwenen kasteel. Maar Lijntje zelf hoort bij polders, akten en families in de streek rond Ridderkerk en IJsselmonde. Ik neem je mee in een persoonlijke zoektocht naar naam, plaat...

In Maastricht is onlangs onder een kerkvloer een skelet gevonden dat onderzocht wordt als de mogelijke resten van d’Artagnan, de beroemde musketier die in 1673 bij het beleg van Maastricht stierf. Een graf in Wolder, een Franse munt, een kogel en DNA-onderzoek brengen geschiedenis en legende dicht bij elkaar. Maar is dit echt de man achter de musketier, of vertelt het onderzoek straks iets anders?...

In deze aflevering gaat het over de paskamermoord in Zaandam: de moord op de 21-jarige Sandra van Raalten in 1984, een foutieve veroordeling en een zaak die pas jaren later door DNA-onderzoek een andere richting kreeg. Rob van Zaane werd veroordeeld, bleef ontkennen en werd in hoger beroep vrijgesproken. Toch bleef de echte dader jarenlang onbekend. Pas toen bewaarde sporen opnieuw werden onderzoc...

In deze aflevering neem ik je mee naar Vredeveld, een plek met een koninklijk randje en een verhaal dat minder bekend is dan je zou verwachten. Wat had Lodewijk Napoleon met deze plek te maken? Waarom duikt Vredeveld op in de geschiedenis? En wat vertelt zo’n bijna vergeten spoor ons over macht, familie, herinnering en de manier waarop verhalen blijven hangen? Een aflevering over stamboomonderzoek...

In deze aflevering gaat het over een DNA-uitslag die mij hard liet lachen: volgens mijn trait is het zeer onwaarschijnlijk dat ik van dansen houd. Alleen is dans al jaren mijn grootste passie. Ik neem je mee langs DNA-traits, stamboom-lijnen, Ginger Rogers, Footloose, Elvis en de vraag waarom dans zoveel meer is dan aanleg. Want dans zit niet alleen in je genen. Het zit ook in muziek, herinnering,...

In deze aflevering ga ik naar het einde van de familie Romanov. Er worden resten gevonden, er volgt onderzoek, en toch blijft er iets wringen. Want als de keizerlijke familie daar ligt, waarom klopt het aantal dan niet? Dit is een verhaal over botmateriaal, identificatie en de rol van forensisch DNA in een zaak die nog niet meteen rond was. Muziek intro/outro: "Werq" Kevin MacLeod, incompetech.com...

In deze aflevering bezoek ik drie begraafplaatsen, en op elke plek begint een ander verhaal. Een naam op een steen, een datum die opvalt, en een spoor dat verder loopt dan je eerst denkt. Muziek intro/outro: "Werq" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: ⁠https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/⁠ Muziek aflevering: "Dirt Rhodes" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: ⁠ ⁠https://creative...

In deze aflevering vertel ik het verhaal van Cheddar Man, een prehistorische man van wie in Engeland een skelet werd gevonden. Uit zijn resten werd DNA gehaald, en dat leidde naar een uitkomst die veel mensen niet hadden verwacht. Ik neem je mee in wat onderzoekers konden terughalen uit oud DNA, en waarom dit verhaal zo vaak terugkomt als het gaat over afkomst, verwantschap en het verre verleden....

In deze aflevering ga ik op zoek naar voorouders die naar Amerika vertrokken. In het begin lijkt dat spoor nog goed te volgen. Er zijn namen, data en een richting. Maar daarna begint het echte speurwerk pas. Hoe pak je zoiets aan als een familielijn de oceaan over gaat en daarna nauwelijks nog opduikt? Ik neem je mee in het onderzoek, de lastige stukken en de vraag hoe je verder kunt komen met wei...

In deze aflevering van 'Verhalen van het Verleden' ga ik in op de vondst van Richard III onder een parkeerplaats in Leicester. Ik laat zien hoe archeologisch onderzoek, historische gegevens en DNA samenkwamen in één onderzoek. Ook hoor je waarom deze vondst wereldwijd zoveel aandacht trok. Voor iedereen die bezig is met DNA, stamboomonderzoek en familiegeschiedenis. Muziek intro/outro: "Werq" Kevi...

Veel mensen willen hun familiegeschiedenis uitzoeken, maar weten niet goed waar ze moeten beginnen. In deze aflevering neem ik je stap voor stap mee in de eerste opzet van je onderzoek. Van namen en data verzamelen tot het controleren van aktes, het zoeken in archieven en het voorkomen van fouten die later veel tijd kosten. Ook hoor je waarom een online stamboom nog geen bron is, en hoe je zelf ee...

In deze eerste aflevering van 'Verhalen van het Verleden' duiken we in een bekend historisch mysterie. In een kristallen urn ligt het hart van een kind. Jarenlang werd gedacht dat hij misschien ontsnapt was. Meer dan dertig mensen beweerden zelfs dat zij hem waren. Het gaat om Lodewijk XVII, de zoon van Lodewijk XVI en Marie Antoinette. Maar wat blijft er over van dit verhaal als je het onderzoekt...