Schaduwoorlog

Wat als de grootste dreiging voor een geheime dienst van binnenuit komt? In deze aflevering duiken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk in de wereld van de 'insider threat': medewerkers die staatsgeheimen lekken of doorverkopen aan buitenlandse mogendheden. Oftewel: wie is de mol? Aanleiding is een nieuw spionageschandaal in Duitsland, waar een voormalig BND-chef wordt verdacht van het doorspelen...

Consternatie in de hackerswereld: de groep ShinyHunters claimt de FBI te hebben gehackt. Op zich al spectaculair nieuws, maar er is ook nog eens een Nederlandse link. Daarom duiken we deze week in de wereld van de hackers, en gaan we terug naar een wel heel opzienbarende zaak.  Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Jasper Veenstra...

Voor Rusland is de oorlog al lang niet meer alleen hybride, dat bleek de afgelopen weken na waarschuwingen voor Russische droneaanvallen en oplopende spanningen rond de Baltische Staten. Maar zijn die dreigingen reëel of is het soms misleiding? Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg bespreken succesvolle misleidingsoperaties uit het verleden zoals de Sovjetoperatie Monastery tijdens de Tweede...

De apocalyptische waarschuwingen over de staat van AI buitelen de afgelopen weken over elkaar heen. Een prominente AI-researcher zegde zijn baan op omdat hij vreesde dat op hol geslagen AI-agenten de mensheid zullen vernietigen. Een andere prominent schatte deze kans in op 10 procent in 10 jaar, en de bazen van Anthropic, OpenAI en Space X bevestigden het gevaar en riepen op de ontwikkeling van AI...

Huib Modderkolk doet verslag van zijn bezoek aan de YES-veiligheidsconferentie in Kyiv: aan de hand van drie inzichten ontleedt hij samen met Annieke Kranenberg de nieuwe dynamieken in de schaduwoorlog. Zo blijkt de Amerikaanse steun achter de schermen haaks te staan op de publieke retoriek van Donald Trump, en ondergaat Duitsland een historische koerswijziging waarbij inlichtingendienst BND verga...

‘Een ontluisterende ervaring’: zo beschrijft onderzoeksjournalist Huib Modderkolk de presentatie van de nieuwe inlichtingenwet. Met Annieke Kranenberg bespreekt hij wat de plannen van het kabinet precies inhouden voor de Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD. Met de nieuwe wetgeving krijgen de diensten ruimere bevoegdheden om dreigingen uit landen als Rusland, China en Iran sne...

In deze aflevering van Schaduwoorlog analyseren Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe de Navo zich voorbereidt op een mogelijke confrontatie met Rusland rond de Baltische staten. Aanleiding is een opvallende en uitzonderlijk grootschalige luchtoefening boven de oostflank van het bondgenootschap, rondom de Russische exclave Kaliningrad en de strategische Suwalki-corridor. Oud-commandant der str...

Jarenlang was het Strava-account openbaar van Peter Reesink, de directeur van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) , waardoor zijn sportactiviteiten, woonadres en reispatronen eenvoudig te achterhalen waren. De Volkskrant ontdekte dit na een tip van een buitenlandse onderzoeker. Reesink had de Strava-app verwijderd, maar niet het bijbehorende account. Huib Modderkolk en Annieke K...

Het gonst ervan bij de Europese veiligheidsdiensten: de Russische president Vladimir Poetin zou binnenkort wel eens de Navo kunnen gaan testen. Klopt dat, en waar blijkt dat dan uit? In de eerste aflevering van Schaduwoorlog na de zomerstop schetst onderzoeksjournalist Huib Modderkolk hoe er wereldwijd in inlichtingenkringen wordt gekeken naar de wanhopige indruk die Poetin maakt, nu de oorlog in...

Hoe konden de Nederlandse inlichtingendiensten er zo faliekant naast zitten? Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk ontleden de aanloop naar de Russische invasie in Oekraïne. Uit een onthullende reconstructie van Huib en collega Ben Meindertsma blijkt dat het ‘Ruslandhuis’ (de gezamenlijke eenheid van de AIVD en MIVD) tot op het allerlaatste moment niet geloofde dat Vladimir Poetin...

Noord-Korea staat misschien bekend als een arm en geïsoleerd land, digitaal is het een absolute grootmacht in de hybride oorlog. Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk duiken in de wereld van de beruchte Lazarus-hackers en laten zien hoe het regime van Kim Jong-un cyberaanvallen en digitale bankroven inzet als een doelbewust verdienmodel om zware internationale sancties te omzeilen en het kern...

Hoe verandert AI de wereld van cyberaanvallen? Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk duiken in de razendsnelle opkomst van nieuwe AI-modellen zoals Claude Code en Mythos. Waar hackers vroeger veel handwerk deden, kunnen AI-systemen nu zelfstandig kwetsbaarheden opsporen, accounts aanmaken en delen van aanvallen automatiseren. Beveiligingsexpert Piet Kerkhofs waarschuwt dat deze ontwikkeling leidt...

In deze aflevering onderzoeken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe wereldkampioenschappen voetbal al decennialang worden gebruikt voor propaganda, politieke beïnvloeding en geopolitieke macht. Zo bespreken ze het WK van 1978 in Argentinië, waar dictator Jorge Videla het toernooi inzette om zijn militaire regime internationaal een vriendelijk gezicht te geven, terwijl in eigen land...

Via psychologische campagnes en fysieke provocaties probeert Rusland de westerse samenleving te ontwrichten. Aan de hand van een omvangrijk datalek van een Russische pr-bureau wordt stap voor stap blootgelegd hoe desinformatiecampagnes (zoals het nepverhaal over een miljoenenappartement van de moeder van Oekraïense president Zelensky) worden opgezet en gefinancierd onder direct toezicht van h...

In deze aflevering van  Schaduwoorlog analyseren Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de omslag in de relatie met de Verenigde Staten, die onder druk van de techlobby steeds vaker opereert als een agressor in plaats van een bondgenoot. Europese pogingen om Big Tech te reguleren via de Digital Services Act (DSA) worden in Washington geframed als een ideologische strijd tegen ‘censuur&rs...

In deze aflevering van Schaduwoorlog bespreken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe een concertpianist uit Almere en een organisatieadviseur uit Enschede betrokken raakten bij pro-Russische cyberoperaties. De FIOD hield beide mannen aan vanwege verdenkingen van het faciliteren van digitale infrastructuur voor Russische hackgroepen en het overtreden van Europese sancties. Aan bod komen DDoS-aa...

Huib Modderkolk bezocht in de Estse hoofdstad Tallinn een toonaangevende veiligheidsconferentie waar politici, Navo-functionarissen en inlichtingenexperts samenkwamen om de Russische dreiging te bespreken. Tijdens de conferentie klinkt voorzichtig optimisme over de situatie van Rusland: sancties, economische druk en grote verliezen in Oekraïne zouden hun effect beginnen te hebben. Tegelijkert...

De AIVD gaat zich actiever opstellen in de hybride oorlog en offensief handelen: de inlichtingendienst wil niet alleen dreigingen signaleren, maar ook actief ingrijpen om tegenstanders te dwarsbomen. Dat is een breuk met het verleden, waarin men zich terughoudender opstelde. Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk bespreken deze belangrijke koerswijziging, die past in een internationale trend waarin...

Na zestien jaar komt er een einde aan het tijdperk van Viktor Orbán in Hongarije. In deze aflevering volgen Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de nasleep van de politieke aardverschuiving. Winnaar Péter Magyar belooft een ‘systeemverandering’. Niet alleen in de politiek, maar ook in de instituties die onder Orbán zijn gevormd: rechtbanken, media en vooral de vei...

In deze aflevering van Schaduwoorlog onderzoeken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe de AIVD en MIVD opereren op onze digitale infrastructuur. Naar aanleiding van een kritisch jaarverslag van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) bespreken zij het spanningsveld tussen nationale veiligheid en privacy. De commissie uit haar zorgen over het aftappen van glasvezelkabels, waarbij de dien...

Onlangs kwam een geavanceerde Chinese cyberoperatie aan het licht: hackers zijn diep in wereldwijde telecomnetwerken binnengedrongen. Onderzoek van cybersecuritybedrijf Rapid7 toont aan dat China via speciale malware ( BPFdoor) langdurig en vrijwel onzichtbaar toegang kan krijgen tot telecomsystemen. Deze malware nestelt zich diep in de kern van netwerken en is zeer moeilijk te detecteren, omdat z...

Rusland blijft proberen om Europese landen te verzwakken en dankzij nieuwe onthullingen wordt er steeds meer bekend over hoe het Kremlin opereert. Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk analyseren hoe de Russische hybride oorlogsvoering steeds brutaler wordt, nu traditionele spionnen Europa massaal zijn uitgezet. Het Kremlin vertrouwt steeds vaker op een schimmige tussenlaag van zakelijke ronselaar...

Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk analyseren hoe Iran zijn hybride oorlogsvoering uitbreidt naar Europees grondgebied. De afgelopen periode is Nederland opgeschrikt door een reeks ernstige incidenten met een vermoedelijke link naar Teheran: van een liquidatiepoging op een Iraans-Nederlandse activist in Schoonhoven tot explosies en brandstichtingen bij Joodse instellingen. Samen met Tim Bosch,...

Hackers uit Iran proberen in te breken op beveiligingscamera’s in verschillende landen in het Midden-Oosten. Via deze camera’s kan Iran militaire doelen observeren, raketaanvallen beter richten en na een aanval controleren of die succesvol was. Het gaat daarbij vaak om bestaande camera’s van overheden, bedrijven of particulieren: een vorm van ‘gratis intelligence’. De...

Terwijl de aandacht een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten de meeste aandacht trok, waren er de afgelopen weken verschillende incidenten rondom de zogeheten Russische schaduwvloot. Op de Middellandse Zee vloog een LNG-tanker in brand na te zijn aangevallen, waarschijnlijk met een drone. En op de Noordzee voerde België vorige week een militaire operatie uit. Op welke manier probeert Rusland me...