ISVW podcast

Soms worden boeken die een eeuw geleden zijn geschreven herontdekt omdat ze plotseling een volstrekt heldere blik kunnen geven op hedendaagse situaties. Is dat te wijten aan de vooruitziende blik van de schrijver? Of wijst dit eerder op bepaalde constantes in ons handelen? De schrijver Robert Musil is met name bekend van zijn roman De man zonder eigenschappen; zijn essays zijn minder bekend. Deze...

Filosofie en film: het is een combinatie die in Nederland niet veel wordt opgezocht. Gelukkig hebben we Wouter Hessels, docent filmgeschiedenis en filmanalyse aan de Brusselse theater- en filmscholen RITCS en INSAS. Voor de ISVW stelde hij in de reeks Denken in het donker met... een boek samen over de gebroeders Jean-Pierre en Luc Dardenne. Deze broers zijn hét voorbeeld van wat er kan ontstaan wa...

Niets lijkt zo persoonlijk als hoe we ons voelen. Toch draaien veel maatschappelijke discussies uiteindelijk om emoties: van de angst voor migratie tot de woede over oorlogen. Emoties doen iets in de wereld. Ze kunnen discrimineren of emanciperen en bestaande ongelijkheden versterken of doorbreken. In haar nieuwe boek Over gevoeligheden stelt Martha Claeys, filosoof en schrijver, dat emoties refle...

In 1985 verscheen Een cyborg manifest. Nu, meer dan veertig jaar later verschijnt er een heruitgave bij de ISVW. Donna Haraway onderzoekt in dit manifest de verhoudingen tussen mens en machine. Een onderzoek waar we sinds 1985 nog steeds niet over zijn uitgepraat. Bart Geeraedts spreekt erover met Lydia Baan Hofman, die het nawoord schreef bij de heruitgave. Denkend over onszelf als cyborgs zijn w...

Zelfliefde. Dit woord lijkt aan inflatie onderhevig te zijn. Zelfhulpboeken en coaches beloven ons zelfliefde, via soms oppervlakkige of zelfs misleidende boodschappen. En tegelijkertijd roept een teveel aan zelfliefde beelden op van Amerikaanse presidenten of mensen uit de showbizz, waar zelfliefde overkomt als zelfadoratie. Toch is dat niet wat filosofisch gezien met zelfliefde bedoeld wordt. Wa...

Een uiterlijk: we worden ermee geboren en zitten er de rest van ons leven aan vast. Of niet? Ons uiterlijk lijkt steeds meer te moeten voldoen aan idealen en normen die voor de meesten onhaalbaar zijn. Bovendien is rondom dit ideale uiterlijk een hele industrie ontstaan. Waarom blijven we streven naar deze uiterlijke perfectie? En wat doet het eigenlijk met onze identiteit als we aan ons uiterlijk...

Een gesprek met filosoof, schrijver en dichter Jannah Loontjens. Zij stelde de cursusweek Existentialisme samen. Voor de existentialisten begint het denken met het dagelijkse bestaan: leven we het leven dat we willen leiden? Waarom maken we de keuzes die we maken? In hoeverre zijn we daarin vrij? In deze cursusweek komen zowel de voorlopers van het existentialisme als de belangrijkste filosofen di...

Karel Appel smeet de verf met heel zijn lijf en leden op het doek. Johannes Vermeer priegelde zijn schilderijen minutieus bij elkaar. Wat zegt dat over hoe de kunstenaar de wereld beziet? En over hoe de beschouwer ernaar kijkt? In deze aflevering een gesprek over de masterclass Filosofie en kunst bij de ISVW. Arthur d'Ansembourg vertelt over hoe filosofie de dialoog tussen jou en het kunstwerk kan...

Na meer dan twee millennia beleven de stoïcijnen een ongekende revival. Welke spirituele lifehacks hebben zij ons te bieden? En hoe verhouden die zich tot de levenslessen van hun tijdgenoten, zoals de epicuristen en de sceptici? Bart Geeraedts in gesprek met Michiel Buis over Stoïcijnen en solidariteit, over sceptici die door hun vragen in mystieke sferen komen en over epicuristen die juist voor m...

In deze podcast bespreken Bart Geeraedts en Paul van Tongeren het denken van Aristoteles. Waar Plato echte kennis zocht in de ideeënwereld, richtte Aristoteles zich op de bestudering van de wereld om ons heen. Paul van Tongeren legt uit hoe Aristoteles voortbouwt op Plato maar zich er ook tegen afzet. Het goede streef je niet na door je te richten op de idee van het goede, maar door te handelen. G...

Een gesprek over de hechte, korte en explosieve vriendschap tussen Friedrich Nietzsche en Richard Wagner. De jonge twintiger Nietzsche was diep onder de indruk van de late vijftiger Wagner. Nietzsche was kind aan huis bij Richard en Cosima Wagner die een soort pleegouders voor hem werden. Toch werden ze uiteindelijk elkaars 'tegenpolen', zoals Nietzsche beweerde. Nietzsche liet na de opening van h...

In deze aflevering geeft filosoof Thijs Lijster een heldere inleiding op de kritische theorie, ontwikkeld door de denkers van de Frankfurter Schule. In reactie op de opkomst van het fascisme en in tegenstelling tot het toendertijd dominante positivisme betoogden Max Horkheimer, Theodor Adorno en andere denkers van de Frankfurter Schule dat filosofie niet alleen de samenleving moet beschrijven, maa...

Tivadar Vervoort stelde een Summerschool samen over Judith Butler. Een gesprek over de radicale vorm van feminisme die Butler beschreef in diens boek 'Wie is er bang voor gender?'. Een feminisme dat verder gaat dan waar Simone de Beauvoir over schreef. Butler put inspiratie uit denkers als Friedrich Nietzsche en Michel Foucault. Waar Nietzsche in zijn Genealogie van de moraal de willekeur van more...

In deze podcast vertelt schrijver, Houellebecq-vertaler en kunstfotograaf Martin de Haan over het werk van de Franse auteur Michel Houellebecq. Houellebecq portretteert de moderne mens als een eenzaam individu in een door marktdenken gedomineerde wereld. In zijn werk onderzoekt hij thema's als verlangen, lijden, vrijheid, moraal, religie en wetenschap, en legt hij de fundamentele tegenstrijdighede...

Een gesprek met Laurens ten Kate over Hannah Arendt en Emmanuel Levinas. Ten Kate is filosoof, religiewetenschapper en theoloog. En is emeritus-hoogleraar Vrijzinnige religiositeit en humanisme aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Bij de ISVW geeft hij de summerschool 'Tussen Arendt en Levinas'. En bij ISVW-uitgevers verscheen zijn boek: 'Tussen markt en volk, Vrijzinnig-religieuze vra...

Filosoof Lianne Tijhaar en psychiater Bram de Ridder leggen aan Bart Geeaedts en Valerie Granberg uit hoe psychiaters gebaat kunnen zijn bij filosofie op de werkvloer. Er is volgens Tijhaar een brede beweging binnen de psychiatrie die steeds kritischer staat tegenover een reductionistische kijk op psychiatrisch lijden, waarbij na een diagnostisering vaak medicijnen worden voorgeschreven. Want vols...

Bart Geeraedts gaat in gesprek Hans Achterhuis over zijn boek Democraticide. Achterhuis is dankbaar voor de democratie waarin hij leeft. Maar die democratische rechtstaat, waar mensenrechten gewaarborgd zijn, ligt steeds meer onder vuur. Overal ter wereld worden democratische instituties in hoog tempo afgebroken, nota bene door politici die zich beroepen op de wil van het volk. Denkers als Jean-Ja...

Bart Geeraedts sprak met Hanno Sauer over zijn boek Klasse. Voortbouwend op de ideeën van Thorstein Veblen betoogt Sauer dat sociale klassen meer zijn dan economische categorieën. Sociale hiërarchieën reproduceren zich via statussignalen, zoals smaak en gedrag. Daardoor blijven klassenverschillen een fundamenteel kenmerk van de moderne samenleving.

Bart Geeaedts praat in deze podcast met Lex van der Steen over de summerschool Taal en betekenis zijn overal. Een gesprek over hoe we ons altijd via taal tot de wereld verhouden. Aan de hand van de Italiaanse filosoof Giorgio Agamben laat Van der Steen zien hoe zelfs een niet-talige wereld alleen in taal tot stand kan komen. Verder gaat het over de ervaring van taal als ding: de zuivere taal, die...

Bart Geeraedts sprak op de Nacht van de Filosofie met Lotte Spreeuwenberg over de liefde, aan de hand van de Britse filosoof Iris Murdoch (1919-1999). Voor Murdoch is liefde een activiteit: het geven van onbaatzuchtige, liefdevolle aandacht aan de wereld buiten ons. Alleen door ons ego los te laten en met open vizier te kijken, kunnen we ons openen voor nieuwe perspectieven en betere mensen worden...

Bart Geeraedts gaat in gesprek met Marlous Nooi en Sandra Meeuwsen over de summerschool De filosofie van voetbal. Ze bespreken wat voetbal nu zo aantrekkelijk maakt, waarom mensen (inclusief zijzelf) urenlang over voetbal kunnen praten, en wat het betekent om supporter te zijn. Marlous organiseert de summerschool, en Sandra is een van de gastsprekers, naast Martine Prange, Jan de Leeuw, Niels Witj...

Bart Geeraedts gaat in gesprek met filosoof Frank Meester en econoom Gilles Meester over hun cursusweek Geld en een gezonde wereld. Ze bespreken de rol die geld speelt in onze economie en ons dagelijks leven. Daarover bestaan verschillende theorieën. Wat is geld eigenlijk waard? En is dat een ethische vraag? Tijdens de cursusweek proberen Frank en Gilles de huidige economie filosofisch te begrijpe...

Florian Jacobs gaat met Bart Geeraedts in gesprek over het boek van Victoria Amelina dat hij voor ISVW Uitgevers vertaalde: Vrouwen die oorlog zien. Dit is het dagboek van de Oekraïense Amelina, die de Russische inval in Oekraïne vastlegde. Ze schreef aan wat Vrouwen die oorlog zien zou worden. Voordat ze het boek kon voltooien, kwam ze in juli 2023 om bij een Russische aanval. Het verscheen postu...

Michiel Korthals, hoogleraar Filosofie van landbouw en voeding, gaat in gesprek met Bart Geeraedts over zijn basiscursus Van bodem naar bord. In drie weekends probeert hij met de deelnemers te doorgronden hoe we verbonden zijn met de bodem en de ecosystemen die voor ons voedsel zorgen. Hij stelt zich de vraag: waarom leven we op de aarde en niet met de aarde? De basiscurus Van bodem naar bord vind...

Roel Meijvis gaat met Bart Geeraedts in gesprek over Albert Camus en zijn existentiële denken over verzet. Daarover verscheen Meijvis' essay Waar verzet begint bij ISVW Uitgevers. In de podcast vertelt hij over Camus' twijfelende activisme en wat we daarvan kunnen leren. Want waartegen je je verzet, toont waarvan je houdt.