Het Grote Plaatje

Canada schuift op richting Europa nu de relatie met de VS onder druk staat en de EU zelfs hardop droomt van een Canadees associatielidmaatschap. Maar hoeveel hebben we economisch en strategisch écht aan een land waarvan de handel nog altijd gedomineerd wordt door de Amerikaanse markt, en dat intern worstelt met provinciale spanningen? Kunnen grondstoffen, energie en gedeelde normen en waard...

Dit is een extra aflevering van Het Grote Plaatje, opgenomen bij het Invesment Officer event in Bussum. Over de aflevering: Hoe onafhankelijk kunnen centrale banken nog zijn nu oorlogen, oplopende staatsschulden en politieke belangen steeds meer druk zetten op hun beleid? Die vraag staat centraal in deze extra aflevering van Het Grote Plaatje, opgenomen tijdens Portfolio Day. Te gast is Raboresear...

Over de aflevering ASML is de Johan Cruijff van de Nederlandse economie. Van de groei die we volgend jaar verwachten, komt ongeveer een derde direct of indirect uit Veldhoven. Maar een team dat op één sterspeler leunt, wint geen prijzen. Oud-ASML-topman Peter Wennink schreef daarom 51 aanbevelingen om het toekomstig verdienvermogen van Nederland veilig te stellen, en het kabinet is d...

De Nederlandse werkweek is kort, maar onze arbeidsparticipatie en productiviteit zijn hoog, en dat wringt met het politieke beeld dat we ‘te weinig’ zouden werken. In deze aflevering onderzoeken Rens de Jong, Han de Jong, Edin Mujagić en gast Leontine Treur hoe krapte op de arbeidsmarkt, deeltijdcultuur, regels, toeslagen en ‘bullshitbanen’ samen bepalen hoeveel uren we daa...

China overspoelt de wereld met goedkope elektrische auto's en hightech, terwijl in eigen land de consument de hand stevig op de knip houdt en de vastgoedcrisis nog steeds nasuddert. Dat zorgt in Europa voor een groeiend handelstekort, dreigende ontslaggolven en een ongemakkelijke afhankelijkheid van een economie die tegelijk hypercompetitief én intern kwetsbaar is. Hoe pareren we die 'China...

De Nederlandse overheid groeit al jaren harder dan de economie, met meer ambtenaren, complexere regels en verouderde IT-systemen die samen de productiviteit drukken en het apparaat duurder maken. In deze aflevering onderzoeken Rens de Jong, Han de Jong en Edin Mujagić waarom het aantal regels sinds 2005 met 50% is toegenomen, waarom externe inhuur blijft oplopen en hoe 'betonrot' in beleid en syst...

Afslankmedicijnen als Ozempic en Wegovy veranderen in hoog tempo hoe we omgaan met overgewicht, terwijl meer dan de helft van de Nederlanders te zwaar is en obesitas de samenleving naar schatting 15.000 euro per patiënt per jaar kost. Maar als deze middelen duizenden euro's per jaar per gebruiker kosten, is het dan slimmer om massaal te gaan spuiten of om de voedingsomgeving en prijsprikkels...

De Amerikaanse rente op het hoogste punt in bijna 20 jaar. Klinkt als een ver-van-je-bed-show, maar via allerlei omwegen bepaalt die rente straks ook wat jij betaalt voor je hypotheek. De rente op Amerikaanse staatsleningen met een looptijd van dertig jaar staat inmiddels op ruim 5%, terwijl Nederland voor diezelfde looptijd minder dan 4% betaalt. Amerika torst een staatsschuld van meer dan 40 bil...

El Niño betekent in het Spaans ‘het jongetje’. Klinkt onschuldig, maar het klimaatfenomeen veroorzaakt wereldwijd mislukte oogsten, droogte, overstromingen en economische schade. Van de Franse Revolutie tot verstoringen van voedselketens, energievoorzieningen en internationale handel: de invloed van El Niño reikt verder dan veel mensen denken. En dat terwijl wetenschapper...

Een Chinees bedrijf krijgt zes keer zo veel staatssteun als zijn Europese concurrent. Dat ontdekte de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) afgelopen maand. Eigenlijk wisten we dat al lang natuurlijk. Chinese producenten van zonnepanelen hebben tegenwoordig een wereldwijd marktaandeel van ruim 90 procent. En dat soort dominantie begint ook zichtbaar te worden in de halfg...

Europa wil het startups makkelijker maken om over de grens te groeien. Want wie vanuit Nederland zaken gaat doen in Frankrijk, Duitsland of Spanje, krijgt al snel te maken met verschillende regels, contracten, belastingen en juridische procedures. Voor veel bedrijven is dat precies het moment waarop de Europese markt minder aantrekkelijk wordt — en de Verenigde Staten lonken. De Europes...

Of de Straat van Hormuz nou open of dicht is, de brandstofprijzen zullen voorlopig hoog blijven. Maar of we daardoor met de zomervakantie voor de deur minder gaan vliegen? Niet bepaald. Het vliegtuig is niet meer weg te denken voor zowel de gemiddelde vakantieganger als de gehele wereldeconomie, maar we moeten ook om het milieu denken. Zo door blijven gaan kan eigenlijk niet als we de klimaatdoele...

We hoopten op winst, maar onze eerste WK-wedstrijd tegen Japan is geëindigd met gelijkspel. Toch kunnen het WK nog winnen! En dat is niet alleen voordelig voor het Oranje-gevoel, maar ook voor onze economie! Want wat blijkt uit onderzoek: WK-winnaars kunnen rekenen op een halve procentpunt extra economische groei. En dat is niet de enige invloed die het WK heeft op de economie. In deze afleve...

Het is in juni tien jaar geleden dat het Verenigd Koninkrijk ervoor koos om uit de Europese Unie te stappen. Het VK zou weer groot, sterk en onafhankelijk worden, was het idee tenminste. Maar daar is tien jaar later niets van terug te zien. Wat voor economische schade heeft Brexit aangericht en kunnen de Britten nog terug bij de EU? In deze aflevering van Het Grote Plaatje vertelt VK-correspondent...

Elke familie heeft wel dat ene onderwerp waar je maar beter niet over kan beginnen op een verjaardag, zo ook de Europese. Je hoeft het woord 'eurobond' maar te noemen bij een vergadering van de Europese ministers van financiën en je kan rekenen op een lange zit. We zijn daardoor de enige grote economie ter wereld zonder een zogeheten 'common safe asset'. Waarom hebben we die, na decennia bonj...

Het is onrustig op de markt voor niet-bancaire leningen, die beter bekend staat als private credit. Beleggers willen sinds dit jaar massaal hun geld uit fondsen halen, toezichthouders maken zich zorgen omdat de kredietrisico's niet altijd duidelijk zijn en sommige economen beginnen zelfs al vergelijkingen te trekken met de kredietcrisis van 2008. Maar is dat terecht of maken we ons zorgen om niets...

Ons overvolle stroomnet kost de Nederlandse economie jaarlijks zo'n 10 tot 40 miljard euro aan economische groei. Bedrijven kunnen geen aansluiting meer krijgen om uit te breiden en bouwprojecten worden jarenlang gepauseerd. Het net uitbreiden en verzwaren is dus noodzakelijk, maar daar zijn we tot 2040 nog wel mee bezig. Toch kan de schade ook nu al beperkt worden volgens netbeheerders, door de w...

Het gezegde 'sex sells' is alom bekend, maar voor welke prijs precies? Daar zijn economen nog steeds niet over uit. Sterker nog, er is bijna geen zicht op de economische kant van sekswerk. Van de bijna twintigduizend papers die tot nu toe over sekswerk zijn geschreven deze eeuw, gaat nog geen vijf procent over de economie die erachter zit. In deze aflevering van Het Grote Plaatje legt economisch s...

De dollar heeft zijn beste tijd wel gehad als wereldreservemunt, menen sommige economen tenminste. Door de oorlog in het Midden-Oosten en het economisch beleid van de Amerikaanse president Donald Trump heeft de wereldeconomie minder behoefte om in de 'greenback' af te rekenen. Maar is dat terecht? En wat betekent het überhaupt als jouw land de wereldreservemunt uitgeeft? In deze aflevering va...

Europa heeft de Russische gascrisis net achter de rug, maar nu zet de oorlog in het Midden-Oosten de Europese energievoorziening opnieuw onder druk. Dat we onafhankelijker moeten worden van het buitenland om in onze energiebehoeften te voorzien is duidelijk, maar kan dat eigenlijk wel? Energie-expert Lucia van Geuns van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS) vertelt erover in deze afle...

We horen er al jaren over, maar in onze portemonnees is 'ie nog nergens te bekennen: de digitale euro. Daar moet binnenkort verandering in komen. Dit jaar moet het Europees Parlement de belangrijkste wetgeving aannemen en niet lang daarna moeten Europeanen hun eerste betaalrekeningen bij de centrale bank kunnen openen. Maar welk probleem lossen we daar nou mee op? En we hebben toch al lang een 'di...

Doordat de Straat van Hormuz al bijna twee maanden potdicht zit, weet je inmiddels wel wat het afsluiten van zo'n 'chokepoint' betekent voor de wereldeconomie. Maar wist je ook dat er nog veel meer van dat soort slagaderen van de wereldhandel op de wereldkaart aan te wijzen zijn en wat er gebeurt als die dicht komen te zitten? Het korte antwoord: weinig goeds. Het lange antwoord krijg je van senio...

Europa heeft de afgelopen jaren flink wat terrein verloren in de wereld van technologische innovatie. Waar we ooit een sterke positie hadden in halfgeleiders en later ook in zonne-energie, zagen we die industrieën verschuiven naar onder meer de Verenigde Staten, Taiwan en China. Het gevolg: een groeiende afhankelijkheid van andere landen op cruciale technologie. Maar er gloort een nieuwe kans...

Duitsland is opnieuw de zieke man van Europa aan het worden. Sinds de inval van Rusland in Oekraïne gaat het barslecht met de economie. Duitse economen spreken zelfs van 'de grootste economische crisis voor Duitsland sinds de Tweede Wereldoorlog'. Dat er een oplossing moet komen is duidelijk, en dat hadden de Duitsers ook al lang bedacht, maar waar blijft die dan? In deze aflevering van Het G...

Er is tegenwoordig weinig nodig om de koers van menig softwarebedrijf een duikvlucht te laten nemen. Je hoeft alleen maar te zeggen dat hun software nagemaakt kan worden met AI en de rest gaat vrijwel vanzelf. Zo wist één dystopische blogpost van Citrini Research, over hoe AI al het kenniswerk gaat overnemen, miljarden aan beurswaarde te verdampen. En Anthropic hoeft enkel te beweren...