Heilige Grond

Een tomaat die langzaam rijpt in de zon smaakt anders dan een tomaat uit de kas. Geldt dat ook voor een preek die met behulp van AI tot stand komt? Fulco Timmers en Ciska Stark verkennen wat AI betekent voor de voorbereiding van de kerkdienst en de prediking. Beiden waren betrokken bij de nascholingscursus voor predikanten 'AI en Preekvoorbereiding' van het NBG, de PThU en de TUU. Heilig...

Wat is belijdenis doen eigenlijk? Wie doet dat nog en hoe? Timo van der Heijden schreef er zijn masterthesis over en noemt het een ‘ritueel van inwijding’. Dat geldt ook voor het vormsel, dat in de Oud-Katholieke kerk van Louis Runhaar als inwijding wordt gevierd. Koos gaat in gesprek met Timo en Louis, want ja, er zijn verschillen – zoals de zalving bij de oud-katholieken - maar gedurende het ges...

Hoe spreekt God tot mensen? Een veilig protestants antwoord is: door de Bijbel. Maar sluit dat uit dat het ook op andere manieren gebeurt? Op de eerste Pinksterdag citeert Petrus de profeet Joël: jongeren zullen visioenen zien en ouderen droomgezichten. Hoe zit dat vandaag? Koos gaat daarover in gesprek met Egbert Brink en Peter Roosendaal. Zij nemen daarin beiden lessen mee die ze leerden vanuit...

Hoe leg je verbindingen tussen de ervaringen en vragen van mensen nu en zingevende bronnen (zoals de Bijbel) en tradities? Hoe doet daarin ook je eigen spiritualiteit en biografie mee? Over deze vragen gaat het in de hermeneutiek of de hermeneutische competentie. Een belangrijke vaardigheid in het werk van geestelijk verzorgers, predikanten, kerkelijk werkers – maar in de praktijk blijkt het ook v...

In de Tweede Wereldoorlog raakten ds. Leendert Overduin en zijn zussen Maartje en Corrie betrokken raakten bij het verzet. Met Louren Blijdorp en Rianne Oosterom verkennen we hun verhaal. Wat dreef hen tot deze keuzes, welke rol speelde geloof, en wat betekent dat voor hoe wij vandaag leven en handelen? Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische U...

Hoe pak je je leven weer op na een crisis? Als je diep gaat, hoe kom je jezelf dan tegen en wat motiveert je om vol te houden? Met deze vragen en drie Bijbelverhalen op zak, gaat de Theoloog der Nederland dit jaar in gesprek met mensen. Maar wat als de crisis of het trauma voortduurt zoals in het aardbevingsgebied in Groningen? En het niet individuen maar gemeenschappen treft? Wat doe je dan als g...

In de Goede Week voor Pasen komen alle emoties voorbij, in woorden en in muziek. Hoe bereiden predikant en kerkmusicus zich voor op dit liturgisch hoogtepunt van het jaar? En waarom is Bachs Matthäus Passion niet de meest passende muziek? Ja, je hoort het goed!   Koos spreekt met Willem en Herman over de allesomvattende emoties van de Goede Week: van de vrolijke processie op Palmzondag tot diepe r...

Primeur op de PThU: een artist in residence. Libriswinnaar Mariken Heitman is tot en met eind maart te gast op de PThU. Doel: waar raken kunst en theologie elkaar in het spreken over de natuur. Met workshops van theologen en Mariken zelf. Koos gaat in gesprek met Joyce Rondaij (docent PThU) en Mariken, die ook bioloog en tuinder is. In deze residency gaan ze op zoek naar nieuwe grondtaal. Theologe...

Volgens de cijfers in de emancipatiemonitor is Nederland één van de meest geëmancipeerde samenlevingen. Tegelijk zien we in Nederland onder GenZ een neiging naar meer conservatieve man-vrouw beelden en -verhoudingen, met een groeiende manosphere en de beweging van tradwives. Niet zelden wordt daarbij ook verwezen naar christendom en islam. Wat is de invloed van de Bijbel op man/vrouw-beelden? En w...

We krijgen een inkijkje in de euthanasiepraktijk van de arts. Elk euthanasieverzoek doet een beroep op de dokter. Welke rol heeft hij/zij precies en wat speelt er allemaal mee? Recent verscheen het boek ‘Euthanasie en de dokter’ met 54 ervaringsverhalen van artsen. Zowel huisartsen als specialisten, christenen als niet-christenen, artsen in opleiding als bijna-gepensioneerden vertellen eerlijk ove...

In deze aflevering ontvangt Koos Tamminga drie gasten voor een interreligieuze ontmoeting: Rabbijn Lody van de Kamp, Islamitisch theoloog Najib Tuzani en christelijk theoloog Bernhard Reitsma. “We zijn alle drie arrogant - absoluut overtuigd van ons eigen gelijk. Maar we moeten wel samen uitvinden hoe we samen in de samenleving staan.” Tussen de drie Abrahamitische religies verschillen de opvattin...

Veel jongeren zoeken naar wie ze zijn, waar ze bij horen en waar ze voor leven. In deze aflevering verkennen we met Joyce Couprie en Martin Kamp hoe we in onze omgang met jongeren kunnen laten zien wie God voor hen is en wil zijn. Joyce Couprie is schoolpsycholoog en als coördinator en onderzoeker verbonden aan het Expertisecentrum Onderwijs en Identiteit van de Theologische Universiteit Utrecht....

Wat is een gemeenschap, en waarom is samenleven belangrijk? In deze aflevering verkennen we de kracht van (christelijke) gemeenschappen en wat zij ons leren over gerechtigheid en de grond onder onze voeten. Koos gaat in gesprek met Jurjen (theoloog) en Theanne (tekstschrijver). Theanne schrijft vanuit haar betrokkenheid op de Martine Vonk Stichting over ecologie en gemeenschapsdenken, onder andere...

December: de maand van geven en ontvangen. Een maand vol rituelen. Sinterklaas en kerst worden vaak gezien als feestjes van gezelligheid, samenzijn, en geven; maar het zijn ook praktijken die veel koopzucht met zich meebrengen. Welke (seculiere) liturgie kenmerkt de decembermaand? Welke rol speelt consumeren daar in? En waar verlangen we eigenlijk ten diepste naar in deze decembermaand? Heilige Gr...

In deze aflevering kijkt Mirella Klomp terug op de ‘Grondreis’ die ze als Theoloog der Nederlanden ‘24-’25 maakte. In alle provincies ging ze op zoek naar de verhalen die opkomen uit de materiële werkelijkheid van een concreet stuk grond. Wat is de betekenis van die plek in alles wat er op en omheen gebeurt? Verbindt of scheidt de grond? In hoeverre kunnen we grond naar onze hand zetten en is dat...

Vandaag de dag wordt nog in veel kerken regelmatig de geloofsbelijdenis uitgesproken die 1700 jaar geleden tijdens het concilie van Nicea geformuleerd werd. Wat stond er in die tijd op het spel en hoe zie je dat terug in de accenten en formuleringen in deze geloofsbelijdenis? Was het een duidelijke stellingname tegen invloeden vanuit de Griekse mythologie, of klinken de mythen er juist in mee? Wat...

Kinderen en jongeren van nu leven in een veeleisende tijd; prestatiedruk, een onzekere toekomst, digitale uitsluiting, psychische kwetsbaarheden… Veel komt ook samen in de steeds meer gehoorde term ‘zingevingscrisis’. Hoe kunnen kerken en scholen hun bronnen, tradities, taal en handelingsperspectieven inzetten om jonge mensen te helpen bij het ontvangen en geven van zin – ook in een tijd waarin ve...

“Wie vrede wil, moet zich voorbereiden op oorlog” is al een eeuwenoud gezegde. Maar is dat zo? Is vrede niet juist het uitsluiten van geweld? Welke posities en dilemma’s zijn er ten aanzien van oorlog en ten aanzien van de voorwaarden waaronder oorlog te rechtvaardigen is? Hoe werkt dat door in de morele vorming van militairen? Welke rol kunnen kerken spelen als die vraag naar de rechtvaardiging v...

"Niet aan de zijlijn blijven staan, maar zelf de handen uit de mouwen steken." Zo beschrijft Esther Kaper (ChristenUnie) haar motivatie om de politiek in te gaan. In deze aflevering van Heilige Grond spreekt ze met Hillie van de Streek (CDA) over wat het betekent om als vrouw actief te zijn in een vaak door mannen gedomineerde wereld. Hillie deelt inzichten uit haar onderzoek aan de TUU...

In deze aflevering verkennen we de aantrekkingskracht en de gevoeligheden rond gebedsgenezing. Wat maakt het zo krachtig én omstreden? We spreken met theoloog Ronald Westerbeek, schrijver van het boek ‘Proeven en watertanden’, en met huisarts Dick Kruijthoff, die promoveerde op het thema genezing na gebed nadat hij de wonderlijke genezing van één van zijn patiënten meemaakte. Vanuit de theologie e...

In deze aflevering gaat Koos Tamminga in gesprek met Tabitha van Krimpen en Jort van Slooten over film en theologie. En dat is, zo blijkt al snel, iets anders dan ‘christelijke films’. Sterker nog: “Als de boodschap belangrijker wordt dan de kunst, verliest het aan kracht.” Films zijn een spiegel van de tijd en de cultuur, waarin waarden en wereldbeelden tot uitdrukking komen, existentiële vragen...

Welk beeld heb jij van pastoraat? Vaak is de eerste gedachte die aan de predikant of kerkelijk werker die langskomt als je het moeilijk hebt, of aan huisbezoek door een ouderling of bezoekvrijwilliger. Ook wordt het steeds meer ingevuld als ‘omzien naar elkaar’ in bijvoorbeeld een wijk of groep. Pastoraat is een belangrijke taak van de predikant en kerkelijk werker én een belangrijke functie van d...

Mensen met een verstandelijke beperking ervaren vaak belemmeringen om mee te doen en erbij te horen – ook in de kerk. In deze aflevering verkent Koos Tamminga met zijn gasten André Mulder en Roelie Reiling waarom dat zo is, waarom het belangrijk is dat kerken daar actief mee aan de slag gaan en hoe ze dat zouden kunnen doen. Zij zien in kerken veel ongemak en weinig kennis en begrip van deze groep...

Sinds 21 november 2024 verleent de protestantse wijkgemeente Open Hof in Kampen kerkasiel aan de familie Babayants, een gezin afkomstig uit Oezbekistan dat 11 jaar geleden in Nederland asiel heeft aangevraagd en nu, na jaren procederen, met uitzetting wordt bedreigd. Concreet betekent dit dat het gezin sinds die dag in het kerkgebouw van de Open Hof woont. Door een doorgaande kerkdienst te houden,...

Wat hebben de toeslagenaffaire, zelfscankassa’s en de veelheid aan protocollen in (bijvoorbeeld) de zorg met elkaar gemeen? Bij al deze thema’s komt de vraag terug wat het betekent een ‘persoon’ te zijn in plaats van een nummer, een consument, een radartje in een systeem. "Personalisme herinnert ons eraan dat we deel uitmaken van een gemeenschap van mensen, ieder met zijn eigen waarde. Een me...