De Gedachtestreep

Johan Braeckman spreekt met Vincent Scheltiens Ortigosa over zijn boek 'Onvoltooid verleden' (Ertsberg, 2025).Over het boekVijftig jaar geleden overleed de Spaanse generaal Francisco Franco, een van de langst regerende dictators van Europa. Na een burgeroorlog en bijna vier decennia dictatuur werd Spanje na diens dood een parlementaire monarchie. Winnaars en verliezers van de burgeroorlog...

Johan Braeckman spreekt met Kristof Smeyers over zijn boek 'Uitdrijven' (Otheo Books, 2025).Over het boekMet de Verlichting dreef West-Europa zijn demonen uit. Demonische bezetenheid werd als bijgeloof verbannen naar de vuilbak van de geschiedenis. Maar dat was buiten de duivel gerekend. Zoals paus Franciscus in 2024 zei: 'Door de deur verdreven, is de duivel door het raam teruggekeerd...

Johan Braeckman spreekt met Herman de Regt & Hans Dooremalen over hun boek 'Metaforen die ons het bos in sturen' (Uitgeverij Noordboek, 2025).Over het boekAls iets de mens uniek maakt, dan is dat niet het denken, maar het gebruik van metaforen. De mens is het enige wezen dat in metaforen spreekt. Vreemd eigenlijk. Waarom gebruiken we zo vaak metaforen? Wat leveren die metaforen ons op?...

Johan Braeckman spreekt met Edgard Eeckman over zijn boek 'Marijke begrijpt het niet' (Borgerhoff & Lamberigts, 2024).Over het boekHet verhaal van de 70-jarige weduwe Marijke is exemplarisch voor de manier waarop wij vaak met patiënten omgaan. De auteur laat je haar moeizame tocht doorheen de zorg mee beleven. Het draait allemaal rond de manier waarop het zorgsysteem en de zorgverstrek...

Johan Braeckman spreekt met Jan Balliauw over zijn boek 'De droom van Poetin' (Borgerhoff & Lamberigts, 2025).Wat dreef Poetin toen hij besloot om in februari 2022 Oekraïne binnen te vallen? Velen konden niet geloven dat een dergelijke grootschalige oorlog nog mogelijk was in het Europa van de 21ste eeuw. Poetin greep terug naar het aloude machtsdenken in de internationale politiek. Zi...

Johan Braeckman spreekt met Farah Focquaert over haar boek 'Beter leven zonder vrije wil' (Borgerhoff & Lamberigts, 2025).De vrije wil is een illusie. Al onze daden, gedachten, gedragingen zijn gedetermineerd door een combinatie van nature en nurture. Maar als dat zo is, wat betekent dat dan? Zijn mensen dan niet meer moreel verantwoordelijk voor wat ze doen? Kunnen we mensen dan nog w...

Johan Braeckman spreekt met Yves T'Sjoen over Breyten Breytenbach. Yves T'Sjoen (°1966) is hoogleraar moderne Nederlandse literatuur (Universiteit Gent) en voorzitter van het Arkcomité van het Vrije Woord. Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Maarten van Buuren over Spinoza. Maarten van Buuren (1948) is emeritus hoogleraar Franse letterkunde aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceerde veel over Spinoza en vertaalde zijn belangrijkste werken. Daarnaast is hij essayist. Hij schreef boeken over levenskunst, literatuur en depressie. Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/...

Johan Braeckman spreekt met Maarten Boudry over zijn boek 'Het verraad aan de verlichting' (Uitgeverij Prometheus, 2025).De westerse beschaving heeft haar geloof in de verlichting verloren: de grootse ambitie om de wereld te blijven verbeteren door middel van wetenschap, technologie en de vrije uitwisseling van ideeën. Lange tijd werd dat geloof uitgedragen door 'progressieven' – h...

Johan Braeckman spreekt met Johan de Boose over zijn boek 'Joegoslavië' (De Bezige Bij, 2025).Joegoslavië begon als een droom. Een nobel ideaal om de Slavische volken van het zuiden te verenigen. Wat volgde was een kronkelige geschiedenis: van koninkrijk tot socialistische republiek, van toeristisch paradijs tot oorlogsgebied. In dit meeslepende boek reist Johan de Boose door het voormalig...

Johan Braeckman spreekt met Dirk Leyman over zijn boek 'Passage Parijs' (Pelckmans, 2025).'Passage Parijs' doet het hart van elke Parijsminnaar sneller slaan. In dertig uitbundige verhalen vangt Dirk Leyman de atmosfeer van een eeuwig verlokkelijke Lichtstad. 'Ik hoef maar met mijn hak op bepaalde gevoelige plekken van Parijs te trappen of de herinneringen branden los als een v...

Johan Braeckman spreekt met Bert Govaerts over zijn boek 'De man die uit de lucht viel' (Standaard Uitgeverij, 2025).Op 31 maart 1994 overleed in een Spaans ziekenhuis Léon Degrelle. Een halve eeuw eerder was de collaborateur met een Duits vliegtuig onzacht geland op het strand van San Sebastián. Een Belgische krijgsraad had hem ter dood veroordeeld, maar dictator Franco hield hem een hand...

Johan Braeckman spreekt met Ton Vink over David Hume.

Johan Braeckman spreekt met Lieve Goorden over haar boek 'Het geluk van nabijheid' (ISVW Uitgevers, 2025).Praten met vrienden maakt Hannah Arendt gelukkig. Ze koestert haar vele vrienden middels brieven en frequente bezoeken. Arendt kiest voor vrienden die zelf nadenken, die geen meelopers zijn. Volgens Arendt zorgt vriendschap voor een open en vertrouwde sfeer en voor spontane gesprekken z...

Johan Braeckman spreekt met Hans Vandevoorde over zijn boek 'Stil verzet' (Lannoo, 2024).August Vermeylen (1872-1945) was een van de leiders van de Vlaamse beweging voor 1940, de eerste rector van de vernederlandste Rijksuniversiteit Gent, socialistisch senator, kunsthistoricus, letterkundige en schrijver. Van de Duitsers krijgt hij tijdens de Tweede Wereldoorlog het verbod om nog enige op...

Johan Braeckman spreekt met Koert Debeuf over zijn boek 'Wat je moet weten om het Midden-Oosten te begrijpen' (De Bezige Bij, 2025).Of het nu gaat over het conflict tussen Israël en Palestina, de spanningen tussen Iran en Saoedi-Arabië, de moeilijkheden rond het Turkse lidmaatschap van de Europese Unie, of oorlogen in Syrië en Jemen: het Midden-Oosten komt bijna dagelijks in het nieuws. De...

Johan Braeckman spreekt met Rein Bellens over haar boek 'Mijn strijd voor abortus' (Houtekiet, 2025). Op een avond in 1983 – ik was tweeëndertig – vielen in Gent speurders met een huiszoekingsbevel het abortuscentrum binnen. Ik werkte er als abortusarts, in de illegaliteit, want zwangerschapsafbreking was toen in België nog verboden. Er stonden zware straffen op. Zo begint het hallucinante...

Johan Braeckman spreekt met Magda Michielsens over haar boek 'Even Verlicht' (Acco, 2024).Het sextet dat in dit boek aan bod komt, bestaat uit beroemde vrouwen: Rosa Luxemburg, Ayn Rand, Hannah Arendt, Susan Neiman, Martha Nussbaum en Elisabeth Badinter. Ze genieten alle zes een grote bekendheid en een blijvende invloed. Hun oeuvre bestrijkt een breed terrein, ze staan op leeslijsten van s...

Johan Braeckman spreekt met Henri Heimans en Dirk Verhofstadt over hun boek 'KZ-syndroom' (Houtekiet, 2024).KZ-syndroom is het postconcentratiekampsyndroom, een vorm van posttraumatischestressstoornis. Het doet zich voor bij mensen die in de kampen leefden onder voortdurende bedreiging van de dood of verminking. Ze kenden na de bevrijding intense angsten, nachtmerries en pijn. Hun emotione...

Johan Braeckman spreekt met Stine Jensen over haar boek 'Goddeloos' (Prometheus, 2024). Hoewel Friedrich Nietzsche God in de negentiende eeuw al doodverklaarde, is nog steeds het grootste deel van de wereldbevolking gelovig en worden nog steeds uit naam van het geloof vreselijke dingen gedaan. Toch lijkt het strijdbare atheïsme van weleer verdwenen. Stine Jensen houdt een vurig pleidooi vo...

Johan Braeckman spreekt met Sebastien Valkenberg over zijn boek 'In het voetspoor van de vooruitgang' (Ambo|Anthos, 2024).Prikkelende ode aan het menselijk vernuft. Terwijl de somberte van de krantenpagina's walmt, gaat filosoof Sebastien Valkenberg op pad. Is het echt vijf voor twaalf? Voor zijn nieuwe boek bezocht hij laboratoria, productielijnen en industrieterreinen. Hij sprak onde...

Johan Braeckman spreekt met Alexander Roose over zijn boek 'De vrolijke wijsheid' (Pelckmans, 2016).Hoe moet je leven en denken? Rusteloos zocht Michel de Montaigne (1533-1592), door velen beschouwd als de eerste echt moderne mens, naar een antwoord op deze vraag. Alexander Roose beschrijft op meeslepende wijze hoe Montaigne tegenslag en ontgoochelingen overwon, en wat wij van hem kunnen l...

Johan Braeckman spreekt met Hans Van Dyck, over zijn boek 'Het orakel van de bosnimf' (Lannoo, 2021) Het orakel van de bosnimf is een fascinerend verhaal over vlinders. Van de functies die de kleuren op hun vleugels hebben tot de vele aspecten van hun wonderlijk gedrag. Van de hongersnood waarmee ze kampen in moderne landschappen tot de analyse van wat snelle klimaatverandering met ze doet...

Johan Braeckman spreekt met Matthias M.R. Declercq, over zijn boek 'De ontdekking van Urk' (Podium, 2020) Wat gebeurt er als een Vlaming zich in het meest besloten en orthodoxe vissersdorp van de Nederlandse Biblebelt vestigt? Op amper twee uur rijden van Vlaanderen ligt een Nederlands dorp dat uit de tijd gevallen lijkt: geen Nederlander, laat staan een Belg, begrijpt wat de mensen daar d...

Aflevering 3: Johan Braeckman spreekt met Paul Pelckmans, over zijn boek 'Op wereldreis met Voltaire' (Doorbraak, 2020)Voltaires kortverhaal 'Candide, ou l'optimisme' (1759) vertelt een jachtige wereldreis die de hoofdpersoon vanuit Noord-Duitsland over Lissabon en Paraguay naar Istanboel voert. Hij beleeft overal de meest bloedstollende avonturen en overleeft ze dikwijls maar...