Time For Europe

Στο σημερινό επεισόδιο του Time for Europe, ταξιδεύουμε πίσω στον 19ο αιώνα για να γνωρίσουμε μια εμβληματική αλλά συχνά παραγνωρισμένη μορφή της Ελληνικής Επανάστασης: τη Μαντώ Μαυρογένους. Μαζί μας είναι η Μαρία Μενεγάκη, ομότιμη καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, για να φωτίσουμε την πολυδιάστατη προσωπικότητα της Μαντώς — από τη γενναιότητα και τη στρατηγική της δράση, μέχρι τον αγώνα της για ισότητα σε μια...

Μια πραγματικότητα συχνά κρυμμένη πίσω από τα κοινωνικά στερεότυπα, τις παρεξηγήσεις και την αόρατη ζωή που πολλοί ζουν αλλά λίγοι καταλαβαίνουν. Η βιομηχανία του σεξ, τα σπίτια με το “κόκκινο φωτάκι”, ο δρόμος, το πεζοδρόμιο. Πώς είναι να ζεις στο περιθώριο; Ναι, ξέρω, είναι άσχημα. Αλλά πώς είναι; Πώς είναι να επιβιώνεις σε μία βιομηχανία γεμάτη κινδύνους και προκαταλήψεις; Πώς διεκδικείς το δικ...

Περπατάω στο κέντρο της Γερμανίας και άνθρωποι με κοιτούν. Ποιος είμαι; Είμαι μόνο ο εαυτός μου ή είμαι και Έλληνας; Τι πιστεύουν οι άνθρωποι που με κοιτούν; Ότι είμαι τεμπέλης ή ότι είμαι φιλόξενος; Πώς αυτή η πεποίθηση για το πώς με αντιλαμβάνονται οι άλλοι επηρεάζουν την συμπεριφορά μου; Αρχίζω και ντρέπομαι, κρύβομαι ή τους χαμογελώ με το βλέμμα στον ορίζοντα; Αυτά, λοιπόν, είναι τα μεταστερεό...

Η Ελληνική Ομογένεια αποτελεί έναν ζωντανό δεσμό μεταξύ της Ελλάδας και των πολλών κοινοτήτων που έχουν διασπαρθεί σε όλο τον κόσμο. Ο εποικισμός και η μετανάστευση των Ελλήνων αποτελούν μια υπόθεση που χρονολογείται περισσότερο από 3000 χρόνια, από τους αρχαίους έποικους στη Μικρά Ασία, τις παραδουνάβιες περιοχές και τον Εύξεινο Πόντο μέχρι τους νεότερους μετανάστες που εγκαταστάθηκαν στην Αμερικ...

Αριστερά στην Ελλάδα. Με ποιο φαινόμενο θα μπορούσε να συνδυαστεί καλύτερα πέρα από τον κομματικό κατακερματισμό και την αδυναμία συσπείρωσης. Παρά τη μακρά ιστορική παράδοση και τους κοινωνικούς αγώνες της Αριστεράς στη χώρα, οι δυνάμεις της συχνά εμφανίζονται διαιρεμένες, με μικρά κόμματα και κινήματα να ανταγωνίζονται, αντί να συνεργάζονται. Ποιες είναι οι αιτίες αυτής της διάσπασης; Είναι πολι...

Στις τηλεοράσεις μας, στα κινητά μας, στα αυτοκίνητά μας. Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον τρόπο που εργαζόμαστε, τον τρόπο που επικοινωνούμε, τον τρόπο που προσεγγίζουμε τους άλλους. Και ιδιαίτερα, τα παιδιά. Τα παιδιά. Τα παιδιά που μαθαίνουν, που παίζουν, που αναπτύσσονται. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα ερωτήματα που εγείρονται είναι πολλά. Πώς φαντάζονται τα παιδιά την Τεχνητή Νοημοσύνη; Τι θα ήθ...

Ηλεκτρισμός, τηλέφωνο, αυτοκίνητα, φάρμακα είναι μόνο λίγες από τις σημαντικότερες εφευρέσεις που μας συνοδεύουν και μας διευκολύνουν στην ζωή. Εφευρέσεις – καρποί ιδεών ανθρώπων που κάποτε προβληματίστηκαν και που άλλοτε συσχέτισαν γεγονότα και εμπειρίες μεταξύ τους. Άνθρωποι που είχαν απλώς μια ιδέα. Τι καθιστά, αλήθεια, μια ιδέα – ιδέα; Τι είναι αυτό που αισθάνθηκε ο Αρχιμήδης και βγήκε στους δ...

20 Ιουλίου 1974. Σε όλη την Κύπρο ηχούν σειρήνες πολέμου. Με την κωδική ονομασία «Αττίλας», τουρκικά στρατεύματα εισβάλλουν και θέτουν υπό στρατιωτική κατοχή το 38% του νησιού. Και μετά, τι; Τι απέμεινε; Άνθρωποί εκτοπισμένοι από τα εδάφη τους, άνθρωποι νεκροί ή αγνοούμενοι. Μία Κύπρος λεηλατημένη, κακοποιημένη. Και το κυριότερο μια χώρα διαιρεμένη, μια παράνομη ανακήρυξη της Τουρκικής Δημοκρατίας...

Γλώσσα. Η γλώσσα κόκκαλα δεν έχει, αλλά κόκκαλα τσακίζει. «Μίλα στην γλώσσα σου», μου είπαν. «Τι είσαι; Ξένος;». Μα, πώς να μιλήσω μία γλώσσα, όταν αυτή δεν εκφράζει αυτό που θέλω ή δεν μπορεί να εκφράσει εμένα ως άνθρωπο; Άραγε, μπορώ να προσαρμόσω την γλώσσα στις νέες ανάγκες της κοινωνίας; Ανθρώπινο κατασκεύασμα είναι εξάλλου. Ίσως να μπορώ, ίσως να μπορούμε να μάθουμε από την αρχή. Σεξιστική γ...

Εκλογές: Μια διαδικασία βάσει της οποίας ένας πληθυσμός επιλέγει έναν ή περισσότερους αντιπροσώπους του για να τον εκπροσωπήσει σε έναν θεσμό. Οι εκλογές αποτελούν το δημοκρατικότερο μέσο αντιπροσώπευσης και σύστασης αντιπροσωπευτικών σωμάτων σε κάθε είδους βαθμίδα κοινωνικής ομαδοποίησης. Συνήθως γίνεται λόγος για εκλογές σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Οι ίδιες διενεργούνται ανά τακτά χρονικά διασ...

Τι ήταν ο άνθρωπος πριν την έλευση της ψηφιακής τεχνολογίας; Τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος μέσα στην ψηφιακή τεχνολογία; Η τεχνολογική επανάσταση των τελευταίων χρόνων έχει επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε σύνθετα κοινωνικά και ηθικά ζητήματα της σύγχρονης εποχής. Και πάνω από όλα, το πιο σύνθετο ζήτημα της σύγχρονης εποχής: την ύπαρξή μας. Άλλοτε αγαπάμε την τεχνολογία, άλλοτε φοβόμ...

Το τραγούδι είναι δρόμος και ο δρόμος είναι τραγούδι. Ή μήπως ο δρόμος έγινε τραγούδι; Για σκέψου λίγο! Πόσες φορές ξέφυγες από την ρουτίνα μέσα από την μουσική; Πόσες φορές ξέφυγες από τα προβλήματα της καθημερινότητάς σου μέσα από την μουσική; Χωρίς αμφιβολία, η μουσική αποτελεί το διαχρονικότερο μέσο έκφρασης για τον άνθρωπο∙ ένα πολύτροπο και όχι μονότροπο μέσο. Ένα μέσο που ξεδιπλώνει συναίσθ...

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ένα μωσαϊκό πολιτισμών, γλωσσών και παραδόσεων, που ενώνει τα έθνη της Ευρώπης σε μία επιδίωξη ενότητας και ευημερίας. Σε ένα σημαντικό βαθμό το έχει καταφέρει. Αλλά τι σκέφτονται τα παιδιά για αυτό το μεγάλο πείραμα συνεργασίας και συνεννόησης; Και γιατί, μάλιστα, να μας ενδιαφέρει πώς σκέφτονται τα παιδιά γύρω από την Ευρωπαϊκή Ένωση; Η απάντηση απλή: εμείς οι μεγάλοι, ως ενήλ...

Γυναίκα: ένα πρόσωπο, χίλιοι ρόλοι. Μητέρα, αδερφή, σύζυγος, νοικοκυρά, νύφη, κουνιάδα, φίλη, δασκάλα, μαγείρισσα, καθαρίστρια, οδηγός, κηδεμόνας. Και μέσα σε όλα αυτά, εργάτρια. Εργάτρια; Όχι φυσικά! Σκλάβα. Σκλαβά των εργοστασίων. Καθετί σε αυτό τον κόσμο είναι δεδομένο, έτσι δεν είναι; Ή τουλάχιστον, έτσι δεν πιστεύουμε; Ξεχνάμε, όμως, πως τα πάντα είναι θέμα διεκδικήσεων. Και όσον αφορά το θέμ...

Η έξαρση της εγκληματικότητας και η διάπραξη στυγερών εγκλημάτων προκαλεί φόβο στους απλούς πολίτες, προβληματισμό στις διωκτικές αρχές και ανησυχία στους αρμόδιους επιστήμονες. Οι τηλεοπτικές δίκες ανθοφορούν και η κοινή γνώμη παρακολουθεί αποσβολωμένη τόσο τις λεπτομέρειες της διάπραξης των εγκλημάτων όσο και τις θέσεις που διατυπώνονται για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Μπορεί το θέμα της θα...

Η Μνημοσύνη (γνωστή μερικές φορές και ως Μνήμη, που όμως ήταν άλλη θεότητα) ήταν η προσωποποίηση της μνήμης στην ελληνική μυθολογία. Ανήκε στους Τιτάνες, ήταν κόρη της Γαίας και του Ουρανού και μητέρα των Μουσών από τον Δία. Στην Θεογονία του Ησίοδου, οι βασιλείς και οι ποιητές λαμβάνουν τις δυνάμεις του εξουσιαστικού τους λόγου από την κατοχή τους επί της Μνημοσύνης και των ειδικών σχέσεών τους μ...

Μόλις η Ναζιστική Γερμανία εισήλθε στην Αθήνα στις 27 Απριλίου 1941 όρκισε φιλική προς αυτή κυβέρνηση με πρωθυπουργό το στρατηγό Γεώργιο Τσολάκογλου. Μετά την κατάληψη και της Κρήτης τον Μάιο του 1941 από τα γερμανικά στρατεύματα, ολόκληρη η ελληνική επικράτεια βρέθηκε κάτω από την κατοχή των δυνάμεων του Άξονα. Οι Ιταλοί και οι Βούλγαροι ακολούθησαν τους Γερμανούς στην κατάληψη τμημάτων της χώρας...

Στον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου βρίσκουμε αναφορές στους φύλακες του Δία, τη Βία και το Κράτος. Είναι αυτοί που βοηθούν τον Ήφαιστο να δέσει, κατά την θεϊκή εντολή, τον παραβάτη Προμηθέα στα βράχια του Καυκάσου προκειμένου να υποστεί την φρικτή τιμωρία του. Κράτος και Βία εμφανίζονται αλληλένδετα – με το πρώτο να συμβολίζει την εξουσία και τη δεύτερη τον τρόπο άσκησής της. Αυτή η σύνδεση οδήγ...

Άνθρωποι παρατηρούν, άνθρωποι καταγράφουν. Τι καταγράφουν; Τους άλλους ανθρώπους. Διότι μπορεί οποιαδήποτε ύπαρξη να περιορίζεται στην υλική και βιολογική της υπόσταση, για τον άνθρωπο, όμως, δεν ισχύει αυτή η περίπτωση. Ο εγκέφαλός του ταυτίζεται με τον νου που επηρεάζει το πνεύμα και την ψυχή. Κάτι τόσο πραγματικό, αποδείξιμο και επαληθεύσιμο "χτίζει" κάτι τόσο μεταφορικό, αόριστο και...

Επιστρέφεις από τη δουλειά. Αφήνεις τα κλειδιά στον πάγκο της κουζινάς. Βγάζεις τα παπούτσια σου. Ξαπλώνεις για λίγο στο καναπέ και ανοίγεις την τηλεόραση. Και ξάφνου: «Βγήκε οφσάιντ ο Πρωθυπουργός με αυτή την κίνηση», «Φωνάζει η κερκίδα, αγαπητέ Υπουργέ! Φωνάζει και θέλει αποτέλεσμα», «Πρέπει να ιδρώσεις την φανέλα για την ομάδα! Στην πολιτική παίζεις για την ομάδα και όχι για τον εαυτό σου!», «Β...

Η συνεχής άνοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης και η ενσωμάτωση της σε όλες σχεδόν τις ανθρώπινες παραγωγικές δραστηριότητες έχουν εγείρει ερωτήματα και προβληματισμούς σχετικά με την επίδραση της στο μέλλον της ανθρωπότητας. Από τη μία μεριά, πολλοί ισχυρίζονται πως η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης θα κάνει καλύτερη τη ζωή των ανθρώπων, ενώ άλλοι ανησυχούν πως η πρόοδος στον τομέα της τεχνητής νοημοσύν...

«Ρίξε μια ζαριά καλή και όπου βγει. Μην την λυπάσαι. Εξάλλου, το νόημα είναι περάσουμε καλά». Είναι, όμως, αυτό το νόημα; Όταν μαζεύομαστε στα σπίτια φίλων και συγγενών, η πιο συνήθης ερώτηση που κάνουμε είναι: «Μήπως έχεις μια Μονόπολη να περάσουμε την ώρα μας;». Έτσι, λοιπόν, μαζευόμαστε σε έναν κύκλο με φίλους και συγγενείς και αρχίζουμε να παίζουμε. Λάθος, αρχίζουμε να διαπραγματευόμαστε. Συμμ...

Καμιά άλλη πνευματική κατάκτηση του ανθρωπίνου γένους δεν μπορεί να συγκριθεί με την γλώσσα, το σταθερά δηλαδή οργανωμένο σύστημα συμβόλων, με το οποίο συλλαμβάνουμε, συνειδητοποιούμε και εκφράζουμε τις σκέψεις, τις επιθυμίες και τα συναισθήματα μας. Η κοινωνική συμβίωση καθώς και η εσωτερική ζωή – το ανθρώπινο γενικά σύμπαν – θα ήταν αδύνατο να υπάρξει και να αναπτυχθεί χωρίς το συγκεκριμένο όργα...

Η γλώσσα αποτελεί ένα πολυδύναμο εκφραστικό μέσο, αφού επιτρέπει στον άνθρωπο να εκφράσει από τις απλούστερες ιδέες ή και πληροφορίες που του είναι αναγκαίες στον καθημερινό βίο, μέχρι τα υψηλότερα διανοήματα που μπορούν να επηρεάσουν βαθύτατα ποικίλες εκφάνσεις της κοινωνίας. Χάρη στη γλώσσα, επομένως, καθίσταται εφικτή η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων, καθώς μέσω αυτής είναι δυνατή η πλήρης έκφ...

Συγγνώμη > συν + γνώμη = αλλάζω γνώμη, μετανοώ. Μετανοώ, όμως, πραγματικά; Και πώς κάποιος μετανοεί πραγματικά; Εν τέλει, αναγνωρίζει το λάθος του ή όχι; Πώς μπορώ να καταλάβω εάν ο άλλος μετανιώνει που με πλήγωσε; Πώς εγώ οφείλω να εκφράζομαι όταν πληγώνω κάποιον; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα τριγυρίζουν στο μυαλό μας κάθε φορά που βρισκόμαστε απέναντι από έναν αγαπημένο μας άνθρωπο και ακούμ...