پادکست بن داد | روایت تاریخ حقوق ایران | Bondad Podcast

در «بن داد» به نسبت پیچیده و تاریخی دین، قدرت و عدالت می‌پردازیم جایی که پیش از شکل‌گیری قانون مکتوب و نهادهای رسمی، این باورهای دینی بودند که چارچوب رفتار، داوری و نظم اجتماعی را تعیین می‌کردند. از جهان آیینی ایلام که در آن معبد و تقدس ضامن پیمان و اجرای نظم بودند، تا جهان آریایی که راستی و وفاداری به پیمان پیش از دولت معنا داشت، و سپس اندیشه زرتشت که با مفهوم «اشه» مسئولیت اخلاقی را به درون انسا...

در «بن داد» | روایت تاریخ حقوق ایران، به جهان ایلام و قبایل پیرامون آن برمی‌گردیم؛ جایی که هنوز خبری از قانون‌نامه‌های مدون نبود، اما نظم اجتماعی جریان داشت. ایلام نه با یک متن واحد حقوقی، بلکه با عرف، رویه و تصمیم‌هایی اداره می‌شد که در عمل تکرار می‌شدند و اعتبار پیدا می‌کردند. شوش، انشان و نواحی کوهستانی پیرامون، شبکه‌ای از قدرت‌های محلی، معابد و بایگانی‌ها را شکل داده بودند که در آن پیمان‌ها، و...

در «بن‌داد» | روایت تاریخ حقوق ایران، به دوره‌ای از تاریخ این سرزمین می‌پردازیم که هنوز «ایران» به معنای سیاسی و دولتی‌اش شکل نگرفته بود، اما بسترهای نظم، قدرت و حکمرانی آرام‌آرام در حال ساخته‌شدن بودند. فلات ایران، پیش از ماد و هخامنشی، مجموعه‌ای از قوم‌ها، قبایل و واحدهای محلی بود که هرکدام با شیوه‌ی خاص خود، نظم اجتماعی را پیش می‌بردند؛ نه با قانون‌نامه‌های مدون، بلکه با پیمان، عرف، زور، آیین و...

در این قسمت از «بن داد» | روایت تاریخ حقوق ایران، به سراغ لوح‌های قوانین آشور میانه می‌رویم؛ متونی که بیش از سه هزار سال پیش نوشته شدند، اما منطق‌شان هنوز آشناست. با خواندن بندهایی از این قوانین، می‌بینیم چگونه قانون، بدن زن را به میدان اجرا، مجازات و کنترل تبدیل می‌کند و زن نه به‌عنوان شهروند، بلکه به‌مثابه دارایی، ابزار انضباط و محل اعمال قدرت تعریف می‌شود. در حالی‌ که همین نظام حقوقی درباره‌ی ز...

در «بن داد» | روایت تاریخ حقوق ایران، به سراغ یکی از مشهورترین اسناد تاریخ قانون می‌رویم؛ متنی که بر سنگ حک شد و برای قرن‌ها به‌عنوان نماد عدالت شناخته شد، اما اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، بیش از هر چیز روایت قدرت است. استوانه‌ی حمورابی، با مجموعه‌ای از قواعد و مجازات‌ها، تصویری از نظمی ارائه می‌دهد که در آن قانون نه از دل برابری، بلکه از جایگاه شاه معنا پیدا می‌کند. در این اپیزود می‌بینیم چگونه نوشتن ق...

در «بن داد» | روایت تاریخ حقوق ایران، به نقطه‌ای برمی‌گردیم که قانون برای نخستین‌بار از حافظه‌ی انسان جدا شد و روی گل نشست. پیش از بابل و پیش از حمورابی، در شهرهای سومری مثل اور و لاگاش، انسان تصمیم گرفت نظم را بنویسد؛ نه فقط برای ثبت جرم و مجازات، بلکه برای تعریف رابطه‌ی قدرت، مسئولیت و زندگی روزمره. این اپیزود نشان می‌دهد که چگونه معبد در سومر هم‌زمان نقش دادگاه، بانک و مرکز اداره‌ی شهر را داشت...

در «بن داد» | روایت تاریخ حقوق ایران ، به دوره‌ی پیشدادیان می‌رویم؛ جایی که مرز میان اسطوره و قانون هنوز شفاف نیست و نظم، بیشتر از دل روایت و باور شکل می‌گیرد تا متن و قاعده. با مرور روایت فردوسی در شاهنامه، از کیومرث و هوشنگ تا جمشید، می‌بینیم که چگونه داستان‌ها، آیین‌ها و جهان‌بینی اسطوره‌ای، نخستین برداشت‌های انسان از عدالت، مسئولیت و نظم اجتماعی را می‌سازند. این اپیزود به قوانین نانوشته‌ای می‌...

در «بن داد» | روایت تاریخ حقوق ایران، به جایی عقب‌تر از تاریخ می‌رویم؛ جهانی که هنوز نه شاهی داشت، نه کتابی، و نه حتی واژه‌ای روشن برای «حق»، اما انسان در قالب اسطوره تلاش می‌کرد نظم جهان را بفهمد و معنا کند. این اپیزود نشان می‌دهد که قانون، پیش از آن‌که به‌صورت قاعده یا متن دربیاید، چگونه از دل روایت‌های اسطوره‌ای زاده شد؛ از زروان و لحظه‌ی شک که به تولد خیر و شر انجامید، تا آفرینش مینَوی و گیتیا...

قانون از کجا شروع شد و انسان از چه لحظه‌ای تصمیم گرفت چیزی درست است و چیزی غلط؟ در «بن داد» | روایت تاریخ حقوق ایران، به روزگاری برمی‌گردیم که انسان هنوز در غار زندگی می‌کرد، اما برای بقا، امنیت و همزیستی ناچار بود اولین شکل‌های نظم را بسازد؛ نظمی که هنوز نوشته نشده بود، اما در عمل وجود داشت. رد پای قانون را در تاریکی‌های پیشاتاریخ دنبال می‌کنیم؛ از ترس و نیاز، تا شکل‌گیری شیوه‌های تکرارشونده‌ی رف...