Kennis & Co

Zijn de afvalmiddelen die overal in de media opdoken, zogeheten GLP-1 agonisten zoals Ozempic en Wegovy echt zo revolutionair? Vakblad Science heeft deze middelen in elk geval bestempeld tot doorbraak van het jaar. Obesitas-hoogleraar Liesbeth van Rossum van het Erasmus MC in Rotterdam plaatst de opkomst van deze middelen in perspectief. Verder bespreken Josta, Rob, Bouwe, Jop én Stijn hun belangr...

Volgende week laat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie een ballon op boven de Zuidpool: GUSTO. En niet zomaar een: een uitzonderlijk grote ballon gevuld met helium die gaat opstijgen tot in de stratosfeer. Eronder hangt een telescoop met ook enkele Nederlandse onderdelen. Die telescoop gaat metingen verrichten aan het stof en gas tussen de sterren - het interstellaire medium. Wat is dat en wat v...

Wetenschappers hebben een nooit eerder waargenomen loodlaag aan het licht gebracht in De Nachtwacht. Waarom smeerde Rembrandt het in godsnaam over het hele doek? Het Amsterdamse onderzoeksteam bestudeerde het schilderij met röntgenstraling en een deeltjesversneller, en kwamen zo tot verschillende nieuwe inzichten, waaronder de aanwezigheid van die  loodlaag. Lood, dat zit in lichte kleuren als loo...

Komt kernfusie nu dan echt in zicht? Het proces geldt al tientallen jaren als de heilige graal in de energie-opwekking: het levert geen CO2-uitstoot op, er is weinig ruimte voor nodig en er ontstaat geen kernafval. Maar de ontwikkeling van het rendabel maken van kernfusie op aarde gaat tergend langzaam. Tot nu, wellicht. Want de Amerikaanse regering gaat er vol op inzetten door allerlei bedrijven...

Een heel gespecialiseerde schimmel kan de hersenen van mieren infecteren en daardoor deze dieren veranderen in zombies - die doen wat hij wil. Hoe doet die schimmel dat en wat leert ons dat over de hersenen en diergedrag? Jop de Vrieze en Josta Bosma vragen het microbioloog Charissa de Bekker, dé wereldwijde expert op dit onderwerp. Ze kreeg een grote Europese onderzoeksbeurs om haar werk aan de U...

We vroegen jullie via Instagram in aanloop naar de podcastaflevering met longarts Wanda de Kanter je vragen over vapen in te sturen. Sommige kwamen al vanzelf aan bod in de podcast, hierbij enkele losse vragen en de antwoorden, over afkicken van vaping, rooibosthee als alternatief voor verhitte tabak en of je mannelijke geslachtsdeel kan krimpen van vapen.

Het ging de laatste tien jaar goed met het terugdringen van roken onder jongeren, maar toen was daar de opmars van de e-sigaret. Steeds meer jongeren ‘vapen’. De e-sigaret heeft een onschuldiger imago en lijkt ook minder schadelijk te zijn dan de ouderwetse sigaret en nieuw Amerikaans onderzoek suggereert dat het vapen het roken onder jongeren lijkt te vervangen. Jop de Vrieze en Bouwe van Straten...

Vrijwel alle deskundigen zijn het erover eens dat een asteroide-inslag de dino’s deed uitsterven, maar nog steeds is het mysterie niet helemaal opgelost. Hoe snel ging het en waarom overleefden sommige dino's wél, bijvoorbeeld? Paleontologen blijven zich erin vastbijten en soms zoeken ze daarin nogal de grenzen op. Dat ondervond ook Melanie During, de kleurrijke paleontologe die recent een populai...

Voor nieuwe politieke partijen is het vaak moeilijk om zich staande te houden in het mediageweld van de verkiezingscampagnes. Maar ze dienen een belangrijk nut, blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam: ze zorgen voor de broodnodige vernieuwing van het politieke systeem en de onderwerpen waarmee politici zich bezighouden. Jop de Vrieze en Josta Bosma spreken erover met onderzoeker Ra...

In het voorjaar van 2022 gebeurde er iets vreemds in de Ethiopische stad Dire Dawa: de ene na de andere student werd ziek. Malaria leek het niet, tenminste: dat is wat de testuitslagen vertelden. Malaria duikt bovendien normaal zelden op in de stad en al helemaal niet tijdens het droge seizoen. Ethiopische en Nederlandse onderzoekers ontrafelden het mysterie en ontdekten wat ze al vreesden: een ui...

Een team sterrenkundigen presenteerde deze week een immense computersimulatie van het heelal. Hiermee willen ze beter begrijpen hoe het heelal zijn huidige vorm kreeg. Astronoom Joop Schaye van de Universiteit Leiden vertelt Jop de Vrieze en Rob Ramaker hoe deze grootste simulatie ooit tot stand kwam. En komt onze eigen melkweg er eigenlijk een beetje goed in uit de verf?    Verder: Vogelgriep en...

Gewassen zoals de bananenplant zo aanpassen dat de hardnekkige fusariumschimmel ze niet meer ziek kan maken. Dat is wat Amsterdamse onderzoekers denken te kunnen gaan doen. Ze hebben namelijk ontdekt welk achterdeurtje in de cel de schimmel de plant binnendringt en weten nu hoe ze dat deurtje kunnen dichtdoen zodat dat niet meer kan - en ook nog zonder de plant te verzwakken. Dat zou een belangrij...

In de jaren zeventig vergaarde de Pakistaanse wetenschapper Abdul Qadeer Khan in Nederland kennis die de ontwikkeling van de atoombom in zijn land mogelijk maakte.  Anno 2023 zijn we ons maar al te bewust dat landen als Iran en China kennis en technologie proberen te stelen uit landen als Nederland. Maar hoever moet de overheid erin gaan om dat te voorkomen? Wetenschapsminister Robbert Dijkgraaf k...

De podcast staat deze week in het teken van de Nobelprijzen. De Nobelprijs voor geneeskunde gaat naar de twee onderzoekers die de technologie onder de mRNA-coronavaccins ontwikkelden. Wat kunnen we nog meer verwachten van deze technologie, en hebben we de risico’s ervan voldoende in beeld? Jop de Vrieze en Josta Bosma vragen het Roy van der Meel, die aan de TU Eindhoven nanomedicijnen ontwikkelt....

Voor het eerst legt het RIVM een duidelijke link tussen de uitstoot van staalfabriek TATA Steel en gezondheidsklachten bij omwonenden. Zij overlijden hierdoor volgens een nieuw rapport gemiddeld 2,5 maand eerder. Hoe kwamen de RIVM-onderzoekers tot deze conclusie en hoe is het om zulk complex onderzoek naar zo’n politiek gevoelig onderwerp te doen? Jop de Vrieze en Bouwe van Straten vragen het aan...

Plotseling was daar het woord 'fossiele subsidies'. Steeds meer mensen en ook politici zijn het erover eens dat ze moeten worden afgebouwd. Maar waar hebben we het eigenlijk over als we spreken over fossiele subsidies, waar dienen ze toe en wat zijn de gevolgen als we ze afschaffen? Daarover spreken Jop de Vrieze en Josta Bosma met klimaatjurist en -politicoloog Sanne Akerboom van de Universiteit...

Deze week was er veel ophef rond het programma The Biohack Project, waarin bekende Nederlanders leren hoe ze hun lichaam en geest de baas kunnen leren zijn. Dat klinkt interessant, maar critici buitelden over elkaar heen en noemden het programma onder meer een kwakzalvershow en volstrekte onzin. Vooral het wetenschappelijke gehalte van de show moest het ontgelden. Onze gast, huisarts Bernard Leens...

Een natuurparkenorganisatie heeft een neushoornfokkerij met 2000 neushoorns opgekocht die was bedoeld voor de legale productie van neushoorn-hoorns. Goed nieuws, zou je zeggen. Ontwikkelingssocioloog Bram Büscher legt aan Jop de Vrieze en Bouwe van Straten uit welke complexe wereld van fokkers, stropers, natuurbeschermers, handel en conflicterende belangen er achter deze overname schuilgaat en waa...

Huisartsen worden van alle kanten bestookt met reclame van medicijnproducenten. Van ouderwetse brieven tot gesponsorde scholingen. Presentatoren Jop De Vrieze en Rob Ramaker spreken erover met Marloes Dankers, apotheker bij het Instituut Verantwoord Medicijngebruik en promovenda aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zij onderzocht welke onderliggende strategieën worden gebruikt om huisartsen via de...

Wat als je verlamd bent en zelfs je mond niet meer kunt bewegen? Een nieuwe generatie hersenimplantaten vist de woorden rechtstreeks uit het brein van verlamde mensen en laat ze weer communiceren; een essentiële menselijke behoefte. Daarover spreken Stijn Goossens en Bouwe van Straten met Nick Ramsey, neurowetenschapper aan het UMC Utrecht. Ramsey is een pionier in het plaatsen van hersenimplantat...

Bijna iedereen wil het liefst dat er helemaal geen proefdieren meer nodig zijn. Er wordt al jaren hard gewerkt aan alternatieven, maar de daling van de afgelopen veertig jaar is gestagneerd. Wat als we dierproeven nu zouden afschaffen? Daarover spreken Jop de Vrieze en Bouwe van Straten met Jeffrey Bajramovic, medisch wetenschapper en directeur van het 3Rs Center in Utrecht, dat stimuleert het ver...

De Aziatische tijgermug rukt op in Europa. In landen om ons heen is deze zwartwit gestreepte mug al gevestigd, maar in Nederland duikt ie alleen nog af en toe op. Als het aan NVWA-entomoloog Arjan Stroo ligt, blijven we ze zo lang mogelijk uitroeien. Deze overdag actieve mug kan knokkelkoortsen Chikungunya overdragen. Jop de Vrieze en Rob Ramaker spreken met hem over de strijd tegen deze exoot en...

Kunstmatige intelligentie zou er zomaar voor kunnen gaan zorgen dat dokters eindelijk weer meer tijd voor hun patiënten krijgen. Deze week bleek dat een radioloog geassisteerd door artificial intelligence meer gevallen van borstkanker opspoort dan samen met een collega. Net als elders in de maatschappij rukt ook in het ziekenhuis de artificial intelligence op. Wat biedt dat voor kansen om de zorg...

De brandweer kan natuurbranden in toom houden door heel gericht brand te stichten. Hoe dat het beste aan te pakken vertelt natuurbrandonderzoeker Brian Verhoeven aan Jop de Vrieze en Josta Bosma, die hem ondervragen over zijn onderzoek en persoonlijke ervaringen in Spanje.  Verder: Hoe social media politieke overtuigingen minder polariseert dan gedacht, hoe klimaatverandering misschien kan leiden...

Breekt er voor de Alzheimerzorg een nieuw tijdperk aan, waarin de ziekte geremd en uiteindelijk zelfs gestopt kan worden? Of zijn de verwachtingen te hoog gespannen?  Hoopvolle resultaten met nieuwe Alzheimermedicijnen geven een sprankje hoop na jaren vol tegenvallers. Een van die nieuwe middelen is al in de Verenigde Staten op de markt toegelaten. Wiesje van der Flier, wetenschappelijk directeur...