PrzySłowie

Mówienie do siebie pomaga uporządkować myśli, skoncentrować się na temacie i ustalić hierarchię ważności. Pozwala także na lepsze zapamiętywanie, gdyż bardziej angażuje mózg. To także dobry sposób na rozładowanie napięcia oraz czynnik motywujący do działania.

Tym razem wydanie okazjonalne. Mateusz Adamczyk wyjaśnia nazewnictwo związane z obchodzeniem imienin i urodzin. 63. urodziny Trójki sprawiły, że przypomina także odmianę słów "radio" i "studio".

O poppsychologii rozmawialiśmy z Matyldą Kozakiewicz - psycholożką i psychotraumatolożką oraz z  Marcinem Michalakiem - psychologie i psychoterapeutą Gestalt.

"Starość nie radość", "stary grzyb", "jedną nogą w grobie" itd. O młodości i starości w języku, a zwłaszcza o dyskryminujących wobec starszych osób zjawiskach słyszalnych w mowie mówi Mateusz Adamczyk. 

Jesteśmy obecnie świadkami i/lub uczestnikami olbrzymich zmian dokonujących się nie tylko w sferze świadomości, lecz także języka. Formy neutralne płciowo właśnie neutratywy, stanowiące różnego typu przekształcenia wyrazów nacechowanych płciowo (de facto mających rodzaj męski lub żeński), stały się faktem językowym i faktem społecznym.  

...i nie mogę sobie przypomnieć słowa. Tym razem Mateusz Adamczyk wyjaśnia pewien psycholingwistyczny efekt zapominania słowa, którego aktualnie potrzebujemy. I podpowiada, jak poradzić sobie z tego rodzaju luką w pamięci.

Specyficzna mieszanka rzeczownika lub przymiotnika z czasownikiem, czyli imiesłowy. Zasady pisowni imiesłowów nie są łatwe. Na szczęście (dla niektórych!) reforma ortografii na początku przyszłego roku wprowadzi zmiany w tym zakresie. Tymczasem już teraz warto imiesłowom przyjrzeć się uważniej i sprawdzić, czy używamy ich poprawnie nie tylko w mowie, ale i na piśmie.

Dlaczego do Aleksandry zdrobniale zwrócimy się "Olu", a do Jerzego "Jurku"? Tym razem na tapecie zdrobnienia imion, które wcale oczywistymi nie są. Do Dariusza powiemy "Darek", ale w przypadku Mariusza sytuacja będzie nieco inna...

W kolejnym odcinku audycji "PrzySłowie" Jerzy Kisielewski opowiadał Mateuszowi Adamczykowi o wpływie na kształtowanie się języka oraz o dorastaniu w otoczeniu pisarzy i pisarek w kamienicy przy Krupniczej 22 w Krakowie, w której mieszkali m.in. Szymborska, Lipska, Ildefons-Gałczyński, Mrożek czy Różewicz. 

Mateusz Adamczyk zaprasza na rozmowę o improwizowaniu na scenie i poza nią, co w drugim przypadku może być sposobem otwierania się na język, drugiego człowieka i komunikację. Gościnie: Magdalena Łuczak – improwizatorka i psycholożka dziecięca. Gra m.in. w grupach „Bloody Mondays”, „Group Magd” czy kolektywie S8. Prowadzi centrum warsztatowe YES AND MORE odróżniające się od innych tym, że podstawow...

Rozmowa o języku sztuki (w szczególności malarstwa) i jego przekładalności na język słowa. A gościnią jest Paulina Kitlas — malarka, artystka intermedialna, socjolożka, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Kolejna wersja poradnika "Jak mówić i pisać o osobach LGBTQIAP+?"- rozmowa ze współautorką opracowania Ygą Kostrzewą. Jakich słów warto używać, a jakich lepiej unikać, aby nie urazić osób nieheteronormatywnych? 

Już wkrótce przed wieloma z nas na wigilijnym stole staną tradycyjne potrawy, takie jak barszcz, pierogi czy kapusta z grzybami. W samych nazwach bożonarodzeniowych potraw można znaleźć wiele, nomen omen, smaczków…

W najnowszym wydaniu audycji "PrzySłowie" temat był bardzo ważny: przemoc w  mowie. Jaka jest jej definicja, jak ją rozpoznać, co robić?

Czy pytanie "Gdzie idziesz?" jest poprawne? A może lepiej jednak zapytać "Dokąd idziesz?" "Spoilować" czy "spoilerować" - która z tych form jest poprawna? A może obie? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań, znajdziecie w audycji "PrzySłowie".

Imię, które nosimy, staje się ważnym elementem naszej tożsamości. Nic więc dziwnego, że jego wybór dla nowo narodzonego dziecka to ważna sprawa. Dla naszych przodków była to wręcz sprawa magiczna. 

Znamy już finałową dwudziestkę wyrazów i określeń, które walczą o miano Młodzieżowego Słowa Roku 2024. Wcześniej ten tytuł zdobyły między innymi "essa" czy "dzban". Jak będzie tym razem? I czym charakteryzuje się język współczesnej młodzieży?

Rozmowa z Wojciechem Szotem, dziennikarzem, publicystą i krytykiem literackim, na temat tego, czy literatura wciąż kształtuje nasz język. Kiedyś ujednolicała język polski i stawała się pewną jednorodną normą. Teraz ma niewielki wpływ na jego kształtowanie. Mniejszy niż reklamy czy media społecznościowe.  

Zbliżające się Święto Zmarłych sprzyja wspomnieniom, to zarazem czas zadumy i refleksji także nad samą śmiercią. Ale właściwie w jaki sposób o niej dzisiaj mówimy, jak ją odbieramy? Czy ją akceptujemy?

Wydawałoby się, że tłumaczenie książek to proste zadanie: wystarczy znać dany język obcy i przełożyć treść wydawnictwa na język rodzimy. Okazuje się jednak, że kryje się za tym wiele więcej. - Praca tłumacza bywa prosta, ale niekoniecznie zawsze taka jest. Wbrew temu, co się mówi, podstawą jest znajomość własnego języka - mówi Anna Halbersztat, tłumaczka literacka z języka hebrajskiego i angielski...

Niemal każdy z nas jest podatny na dezinformację, a rzetelne źródła wiedzy staną się wkrótce towarem dla wybranych – takie wnioski płyną z rozmowy z ekspertem zajmującym się zawodowo badaniem zjawiska fake newsów. 

Zasady odpowiedniego zachowania, savoir-vivre czy etykieta - o tym, że należy je znać i się do nich stosować, słyszymy niejednokrotnie. To nie tylko normy obowiązujące przy stole, ale też sposób prowadzenia rozmowy. Czy te zasady są jednak uniwersalne? I jak do nich podchodzić w czasach, gdy jesteśmy zachęcani do bycia sobą?

W audycji "PrzySłowie" Mateusz Adamczyk rozmawiał z Julią Zakrocką, projektantką inkluzywnych rozwiązań i działaczką na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Tematem rozmowy był język, jakiego powinniśmy używać, mówiąc o osobach z niepełnosprawnościami.   

Dziadurzenie może przytrafić się każdemu. Nie musimy znać tego pojęcia, by je uprawiać. Jest to specyficzny sposób mówienia do osób starszych. Niestety, choć możemy mieć dobre chęci, może to być szkodliwe dla osoby starszej. A jak się okazuje, wiele seniorek i seniorów ma z tym do czynienia.

Nasze ciało to… No właśnie – już w tym momencie jest problem z określeniem, czy to jest coś, czy to jesteśmy my? Jak się w tym odnaleźć, jak to zrozumieć? I jak porozumieć się z własnym ciałem?