NRC Onbehaarde Apen

Hij zorgde voor één van de eerste echte nationale wetboeken in de middeleeuwen. Hij maakte een dik spellenboek waar vandaag nog wordt mee gespeeld.  Hij zong, hij tekende én schreef in de volkstaal. Koning Alfonso de X van Castilië gold als dé cultuurbrenger van de middeleeuwen e...

De koloniale geschiedenis van Suriname werd lang vooral verteld vanuit het perspectief van koloniale macht. Maar nieuw historisch onderzoek en digitalisering van archieven laten een completer verhaal zien. Niet alleen een geschiedenis van onderdrukking, maar ook een van voortdurend verzet. Inheemsen verdedigden zich, slaafgemaakten vluchtten van de plantages en bouwden dorpen diep in de binnenland...

Robbert Dijkgraaf is natuurkundige, ex-minister, krijgt af en toe regisseur Christopher Nolan op bezoek om over films te praten én weet alles over quantummechanica. Wij mogen hem een uur lang alles vragen over het vakgebied dat ons hele bestaan probeert te verklaren en het tegelijk nog onbegrijpelijker maakt dan het al was. Hoe werken die allerkleinste deeltjes nu precies? Wat moeten we er eigenli...

Is de muziek van vroeger echt beter dan die van nu? In ieder geval is die eenvoudiger geworden, zeggen recente studies. Data-analisten onderzochten duizenden liedjes uit de afgelopen eeuwen en ontdekten dat de complexiteit in de melodie afneemt. Is muziek daarmee slechter geworden? Hoe meet je dat? En waarom zou je dat eigenlijk doen? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? M...

Konijnen: ze zijn schattig, zacht en onschuldig. Toch voert Australië al bijna 170 jaar een felle oorlog tegen deze exoot. Miljoenen konijnen werden vergiftigd, afgeschoten en besmet met virussen. Zonder succes: de dieren vermenigvuldigen zich sneller dan het land ze kan bestrijden. Ze vreten natuur kaal, bedreigen inheemse soorten en ontregelen complete ecosystemen. En dat allemaal omdat een Brit...

Ebola is terug. En de bestrijding van dit dodelijke virus staat of valt met het op tijd opsporen van besmettingen. Maar juist dat gaat mis bij de huidige uitbraak in de Democratische Republiek Congo, in een gebied dat al geteisterd wordt door conflicten en humantitaire rampen. Het zicht op het virus is kwijt en de Wereldgezondheidsorganisatie heeft de internationale noodtoestand uitgeroepen. Waaro...

Vliegen zonder kerosine. Een staalfabriek zonder kolen. Waterstof is dé belofte van een CO2-vrije toekomst. Maar de praktijk bleek de afgelopen jaren weerbarstig. Projecten liepen vast, bedrijven wachtten op elkaar en de stemming werd steeds somberder. Maar er gloort hoop. In Rotterdam staan twee waterstoffabrieken in de steiger...

De zon wat 'zachter' zetten: is het sciencefiction of serieuze klimaattechnologie? Met minuscule, reflecterende stofdeeltjes in de lucht wil de Israëlisch-Amerikaanse start-up Stardust een deel van het zonlicht terug de ruimte in kaatsen - om zo de opwarming van de aarde af te remmen. Hoe serieus moeten we dit controversiële plan nemen? Wie beslist over de lucht boven ons hoofd? En hoe problematis...

3 doden en minstens 10 besmettingen: de uitbraak van het dodelijke Hantavirus op het Nederlands cruiseschip Hondius heeft de wereld opgeschrikt. Inmiddels zijn alle passagiers van de cruise geëvacueerd en geïsoleerd. Maar is daarmee de kous af? Hoe zit het met de plekken waar de passagiers destijds van boord zijn gegaan? Wat weten we precies over de besmettingsgraad? Wat kunnen we de komende weken...

Deze week wordt hij 100 jaar, de wereldberoemde bioloog en televisiemaker met die nóg beroemdere stem: Sir David Attenborough. Om dat te vieren, blikken we terug op zijn leven en carrière. Hoe beïnvloedde Attenborough de natuurfilm? Hoe veranderde hij van rasoptimist naar klimaatactivist? En had hij altijd al die betoverende stem? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail...

Boven ons hoofd razen meer dan 10.000 satellieten rond de aarde, en het worden er steeds meer. Ze helpen ons met navigeren, internet, communicatie en leggen vast wat er op de grond gebeurt. Maar satellieten zijn ook steeds meer een machtsfactor geworden in oorlogen, geopolitiek en de strijd om informatie. Wie bepaalt wat zichtbaar is - en wat niet? En wat betekent het dat steeds meer van die macht...

Het beschermt ons tegen schadelijke straling vanuit de ruimte en zorgt ervoor dat de naald van ons kompas altijd naar het noorden wijst: het aardmagnetisch veld maakt leven op aarde mogelijk en helpt ons navigeren. Maar boven de Zuid-Atlantische Oceaan, vlak voor de kust van Brazilië, zit een opvallende verzwakking in dit veld. Wat veroorzaakt dit gat? En wat betekent zo’n zwakke plek voor de aard...

President Trump had het nog zo beloofd: geen nieuwe oorlogen. Toch ontketende hij een nieuwe bombardementencampagne in Iran. Een volgende stap in een lange geschiedenis van Amerikaanse interventies in het Midden-Oosten. Vaak onder het vaandel van mensenrechten en democratie, maar altijd wegen op de achtergrond ook...

Hoog in de Franse Pyreneeën, omringd door besneeuwde bergtoppen, ligt het sterrenkundig observatorium van de Pic du Midi. Drie Nederlandse onderzoekers testten daar afgelopen maand, na jaren werk, een zelfontwikkelde UV-telescoop. Botsende neutronensterren, sterexplosies, superzware zwarte gaten die sterren opslokken: met hun telescoop willen ze al die grote kosmische gebeurtenissen observeren.&nb...

Wij mensen delen 98 procent van ons dna met chimpansees en bonobo's, maar er is ook een belangrijk verschil: onze taal. Waar de aap zwijgt, praat de mens. Maar is dit wel zo? Dankzij de bonobo Kanzi  weten we dat apen best goed in staat zijn om mensentaal te beheersen. Wie was Kanzi? Wat weten...

Plotselinge duizeligheid, oorsuizen en knallende koppijn: tien jaar geleden meldden Amerikaanse diplomaten in Havana plots een reeks van mysterieuze klachten. De oorzaak? Volgens sommigen een geheim energiewapen dat met gerichte radiogolven mensen uit de weg ruimt.  Nu – tien jaar later – duiken deze geheimzinnige verhalen opnieuw op. Donald Trump zou bij de kidnapping van Maduro de ‘Dis...

In het adresboekje van Jeffrey Epstein stonden opvallend veel wetenschappers - van Nobelprijswinnaars tot publieke intellectuelen als Noam Chomsky. Uit de Epstein Files blijkt dat hij onderzoek financierde, diners organiseerde en hen meenam in zijn privéjet. Maar Epstein zocht meer dan alleen gezelschap. De veroordeelde zedendelinquent had een uitgesproken fascinatie voor het menselijk bewustzijn,...

Het is mei 1926. De zeppelin Norge bereikt als eerste ooit de geografische Noordpool. Maar de beroemde Noorse ontdekkingsreiziger Roald Amundsen en Italiaanse ingenieur Umberto Nobile landen er niet, ze vlieger er alleen overheen. De twee raken voorgoed met elkaar verbonden door ambitie, rivaliteit en tragiek. Twee jaar later loopt een nieuwe poolvlucht dramatisch af. Wat dreef deze mannen om alle...

Hij breekt bladeren af en ruimt dood organisch materiaal op: de schimmel Aspergillus fumigatus is een nuttige tuinhulp. Maar soms duikt hij ook op in het menselijk lichaam en dan wordt hij opeens gevaarlijk. In Nederland rukt er nu een variant op die niet te behandelen is en vormt daarmee een g...

Tumoren bestralen zonder omliggend weefsel te beschadigen: protonentherapie was de grote belofte in de kankerzorg. Maar nu is de therapie stilgelegd voor patiënten met een agressieve hersentumor. Dat gebeurde na verontrustende studieresultaten over vroegtijdig overlijden. Hoe kan een behandeling die zo veelbelovend leek ineens zó ter discussie staan? Hoe werkt protonentherapie precies? En waar gin...

Waarom ergert iedereen zich zo aan betweters? In de sportschool vinden we het heel normaal als de coach je afbeult of corrigeert. Maar iemand die je met betere kennis op de vingers tikt? Dat voelt toch anders. Betweters zijn van alle tijden. Ze duiken al op bij de Babyloniërs en de Romeinen, en tegenwoordig lijken ze nadrukkelijker aanwezig dan ooit. Wat is betweterij eigenlijk - en waarom roept d...

Bijna 56miljoen jaar geleden warmde de aarde razendsnel op. Het was de laatste keer dat het klimaat bijna net zo snel veranderde als nu — met ingrijpende gevolgen voor het leven op aarde.  Dankzij nieuw bodemonderzoek binnen de paleo-klimatologie kunnen geologen die periode nu tot op het seizoen nauwkeurig reconstrueren.  Hoe lees je...

Bijna een eeuw geleden zorgde de ontdekking van penicilline voor een revolutie in de gezondheidszorg. Voor het eerst konden infecties effectief worden behandeld. Maar nu staan we voor een nieuw probleem: wereldwijd worden bacteriën steeds resistenter tegen antibiotica. Onderzoekers kijken daarom opnieuw naar een o...

Wat honderd jaar geleden nog ondenkbaar was, is nu voor sommige mensen de enige manier om dóór te leven: het vervangen van een orgaan. Voor NRC-redacteur Jeroen van der Kris werd die realiteit een aantal jaar geleden heel concreet, toen hij zelf een nieuwe lever kreeg. Wat begon als een ingrijpende medische gebeurtenis, groeide uit tot een fascinatie voor dit vaak onderschatte orgaan - en voor all...

Donald Trump is één jaar aan de macht. Het is nog steeds chaos, maar wel chaos waar een plan achter zit. De Amerikaanse wetenschap wordt fundamenteel heringericht met decreten als Restoring Gold Standard Science en een uitgewerkt ideologisch programma. Welke wetenschappen passen nog in Trumps wereld — en welke niet? Wat gebeurt er met afgeschreven onderwerpen als gender en klimaatverandering?...