Άκου την επιστήμη

Υπάρχει ένας τρόπος να κοιτάζεις τον νυχτερινό ουρανό που σε κάνει να αισθάνεσαι λίγο πιο μικρός και περισσότερο ελεύθερος. Ο δρ. Μάνος Κιτσώνας, διευθυντής του Νέου Ψηφιακού Πλανηταρίου του Ευγενίδειου Ιδρύματος, επί σχεδόν τρεις δεκαετίες κοιτάζει τον ουρανό μέσα από έναν τεράστιο θόλο, αλλά αυτό που περιγράφει δεν είναι τόσο η κατάκτηση του Διαστήματος όσο η συνειδητοποίηση της θέσης μας μέσα σ...

«Πολύ συχνά το κράτος είναι εχθρός του πολίτη. Σπάνια είναι πραγματικός φίλος του». Ο Πάνος Λαζαράτος έχει περάσει μεγάλο μέρος της ζωής του απέναντι από το κράτος, όπως λέει, προσπαθώντας να βοηθήσει «τον πολίτη να αντέξει τον παραλογισμό». Καθηγητής Διοικητικού Δικαίου στο ΕΚΠΑ και δικηγόρος με περισσότερες από χίλιες δίκες τον χρόνο, έχει βρεθεί στο επίκεντρο μερικών από τις πιο ηχηρές δικαστικ...

«Η επικοινωνία είναι να μπορείς να συναντήσεις το βλέμμα του άλλου». Σε μια εποχή όπου έχουμε περισσότερους followers, περισσότερα reactions και περισσότερες ψηφιακές «συνδέσεις» από ποτέ, η Μπέττυ Τσακαρέστου επιμένει σε κάτι πολύ πιο απλό και ταυτόχρονα πολύ πιο δύσκολο: στην αναζήτηση ενός βλέμματος ενδιαφέροντος και αποδοχής. Μπορεί αυτό να είναι ένα νεύμα, ένα reaction στην οθόνη, μια πραγματ...

Υπάρχουν καλοκαιρινές νύχτες που, αν σηκώσεις το βλέμμα ψηλά, ο ουρανός μοιάζει ξαφνικά πιο κοντά. Τα αστέρια φαίνονται καθαρότερα, ο χρόνος μοιάζει να επιβραδύνει και για λίγες στιγμές θυμόμαστε κάτι που η καθημερινότητα μάς κάνει να ξεχνάμε: ότι υπάρχουμε πάνω σε έναν μικρό πλανήτη, μέσα σε ένα αχανές Σύμπαν που γεννήθηκε πριν από δισεκατομμύρια χρόνια και συνεχίζει να θέτει ερωτήματα. «Τα αστέρ...

Ζούμε σε μια εποχή όπου είμαστε πιο συνδεδεμένοι από ποτέ, αλλά πολλές φορές νιώθουμε και πιο μόνοι από ποτέ. Μια εποχή υπερ-επικοινωνίας, όπου τα μηνύματα δεν σταματούν ποτέ, οι ειδοποιήσεις διεκδικούν συνεχώς την προσοχή μας και οι οθόνες έχουν γίνει ο μόνιμος συνοδοιπόρος της καθημερινότητάς μας. Σε αυτό το επεισόδιο φιλοξενούμε τον Πέτρο Ρούσσο, έναν από τους σημαντικότερους ερευνητές της Κυβε...

Τι σημαίνει πραγματικά η λέξη «Δύση»; Είναι ένας γεωγραφικός όρος ή μια πολιτική έννοια που αλλάζει ανάλογα με την εποχή; Σε μια περίοδο κατά την οποία η «Δύση» βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων, των πολέμων, της οικονομίας και των ιδεολογικών συγκρούσεων, η ανάγκη να κατανοήσουμε την ιστορική της διαδρομή γίνεται πιο επίκαιρη από ποτέ. Στο νέο επεισόδιο του podcast φιλοξενούμε το...

Σε μια εποχή που η καθημερινότητα καθορίζεται από ταχύτητα, πίεση και διαρκή ερεθίσματα, ο χρόνος αναδεικνύεται στο πιο δυσεύρετο και πολύτιμο αγαθό. Ζούμε πραγματικά ή απλώς «τρέχουμε» για να προλάβουμε; Στο σημερινό επεισόδιο της σειράς «Άκου την επιστήμη» ο καρδιολόγος Γιώργος Χαριτάκης εξηγεί πώς η σύγχρονη ζωή έχει εγκλωβίσει τον άνθρωπο σε μια συνεχή κατάσταση επιβίωσης, όπου το άγχος, οι αρ...

Ήταν πράγματι η κατάλληλη στιγμή για να ξεσπάσει ο Αγώνας; Ποια ήταν η λιγότερο φωτισμένη πλευρά του Παπαφλέσσα; Γιατί ο θάνατος του Καραϊσκάκη εξακολουθεί να περιβάλλεται από αμφιβολίες; Τι συνέβη πραγματικά στην Κρήτη; Και ποια ιστορία κρύβεται πίσω από έναν τραγικό έρωτα στα χρόνια της Επανάστασης; Με αφορμή την επέτειο της 25ης Μαρτίου, ανοίγουμε έναν ουσιαστικό διάλογο για ένα από τα πιο καθο...

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εμφανίστηκαν ως μια νέα ψηφιακή δημόσια σφαίρα, ένας χώρος όπου ο καθένας θα μπορούσε να συμμετέχει ισότιμα στον δημόσιο διάλογο. Δύο δεκαετίες μετά, όμως, η υπόσχεση αυτή μοιάζει όλο και πιο αμφίβολη. Οι αλγόριθμοι που καθορίζουν τι βλέπουμε, η οικονομία της προσοχής και η υπερπαραγωγή περιεχομένου έχουν μετατρέψει τον ψηφιακό χώρο σε ένα περιβάλλον συνεχούς θορύβου....

Τα αυτοάνοσα νοσήματα παραμένουν ένα από τα μεγαλύτερα ιατρικά αινίγματα της εποχής μας. Αφορούν εκατομμύρια ανθρώπους, συχνά συνοδεύονται από αβεβαιότητα και φόβο, ενώ γύρω τους αναπτύσσονται μύθοι και επικίνδυνες απλουστεύσεις. «Δεν τρελαίνεται το ανοσολογικό σύστημα», τονίζει κατηγορηματικά ο Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος. «Πρόκειται για επέκταση ενός φυσιολογικού φαινομένου, όχι για διαταραχή», π...

Η ψυχική υγεία βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Όροι όπως άγχος, κατάθλιψη, burn-out και τραύμα έχουν περάσει στην καθημερινή μας γλώσσα, συχνά όμως χωρίς να συνοδεύονται από πραγματική κατανόηση. Μιλάμε περισσότερο, αλλά ακούμε λιγότερο. Εκφραζόμαστε, αλλά σπάνια σταματάμε για να αφουγκραστούμε τι πραγματικά μας συμβαίνει και τι μας λέει το σώμα μας όταν η ψυχή σιωπά. Οι γιο...

Πόσο έτοιμη είναι η ελληνική γεωργία να αφήσει πίσω τις συμβατικές πρακτικές και να υιοθετήσει πιο βιώσιμες μεθόδους φυτοπροστασίας; Είναι καλό να τρώμε έντομα; Ποιο είναι το πιο παρεξηγημένο ή υποτιμημένο αρθρόποδο; Τελικά, τι ακριβώς μελετά η Ακαρεολογία; Στο σημερινό επεισόδιο ασχολούμαστε με έναν κόσμο που μας περιβάλλει, αλλά σπάνια του δίνουμε την προσοχή που του αξίζει, τον κόσμο των αρθροπ...

Έχουμε φτάσει, άραγε, στο σημείο η τεχνητή νοημοσύνη να υπόσχεται να «αναστήσει» ψηφιακά όσους χάσαμε; Και πώς μπορούμε να διαχειριστούμε το γεγονός ότι η σύγχρονη ιατρική συχνά ξεπερνά τα φυσικά όρια της ανθρώπινης αντοχής, ανοίγοντας νέα, δύσκολα ερωτήματα για τη ζωή και τον θάνατο; Τι σημαίνει αξιοπρέπεια στο τέλος του βίου μας; Ποιος αποφασίζει τι είναι «καλός θάνατος»; Και σε ποιο σημείο η τε...

Πώς ζούμε μέσα σε μια πόλη η οποία αλλάζει τόσο γρήγορα που δεν μπορούμε να το αντιληφθούμε; Οι δρόμοι γεμίζουν βαλίτσες, οι γειτονιές αλλάζουν φυσιογνωμία και η κατοικία, από προσωπικό καταφύγιο, μετατρέπεται ολοένα περισσότερο σε επενδυτικό «προϊόν». Μέσα σε αυτήν τη νέα πραγματικότητα η σχέση μας με την πόλη γίνεται πιο σύνθετη, αλλά και πιο αποκαλυπτική ως προς το πώς θέλουμε τελικά να ζούμε....

Με μια πορεία που ξεκινά από τα αμφιθέατρα της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και φτάνει έως τα πρωτοποριακά ερευνητικά κέντρα των Ηνωμένων Πολιτειών, η κ. Γαζούλη έχει αφιερώσει την επιστημονική της διαδρομή στη νανοϊατρική, έναν ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο που υπόσχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε και θεραπεύουμε τις ασθένειες. Το ερευνητικό της έργο επικεντρώνεται στη μοριακή κ...

Στο νέο επεισόδιο του podcast «Άκου την Επιστήμη» φιλοξενούμε την κ. Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, παθολόγο και καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ. Μαζί της θα συζητήσουμε για ένα από τα πιο ανησυχητικά φαινόμενα των τελευταίων ετών, την αύξηση των περιστατικών καρκίνου σε άτομα κάτω των 50 ετών. Αναλύουμε τους παράγοντες που έχουν συμβάλει σε αυτή την εξέλιξη, τ...

Η δημόσια σφαίρα βρίσκεται σε μετάβαση. Από την παντοδυναμία των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης περάσαμε στην εκρηκτική άνοδο που παρουσίασαν οι ψηφιακές πλατφόρμες, οι οποίες πλέον διαμορφώνουν νέες μορφές συμμετοχής, αντίδρασης αλλά και δημαγωγίας.   Από τη Σρι Λάνκα μέχρι το Νεπάλ, η Gen Z απέδειξε πως με ένα smartphone και ένα TikTok μπορεί να ανατρέψει καθεστώτα, ενώ στην Ελλάδα και διεθνώς η...

Ο Μιχαήλ Ρασσιάς έχει μια μοναδική ιστορία: υπήρξε ο τελευταίος συνεργάτης του νομπελίστα Τζον Νας, του διασημότερου ίσως μαθηματικού του 20ού αιώνα, γνωστού θεωρητικού της Θεωρίας των Παιγνίων, αλλά και μέσα από την ταινία «Abeautifulmind». Μέσα από τη συνεργασία και τη φιλία τους, βρέθηκε δίπλα σε έναν «υπέροχο άνθρωπο», με τον οποίο μοιράστηκε καθημερινές συζητήσεις, περιπάτους στο Πρίνστον και...

Η ελληνική οικονομία βρίσκεται μπροστά σε μεγάλες προκλήσεις: γήρανση του πληθυσμού, μεταναστευτικές ροές, τεχνολογικές αλλαγές και ένα ασφαλιστικό σύστημα που συνεχώς δοκιμάζεται. Τι σημαίνουν όλα αυτά για τις δουλειές του αύριο, για τις συντάξεις των επόμενων δεκαετιών και για τους νέους που αναζητούν προοπτική; Στο σημερινό επεισόδιο της σειράς «Άκου την επιστήμη» ο γνωστός οικονομολόγος και ομ...

Στο σημερινό επεισόδιο της σειράς «Άκου την Επιστήμη», ο Στάθης Γκόνος, ένας από τους πλέον διακεκριμένους Έλληνες επιστήμονες στον τομέα της βιολογίας της γήρανσης και της μακροβιότητας, απαντά σε ερωτήματα που αφορούν τα όρια της επιστήμης και της ανθρώπινης παρέμβασης στον χρόνο, περιγράφει τις πιο πρόσφατες εξελίξεις στη μοριακή βιολογία και αναφέρεται στον ρόλο της διατροφής, των γονιδίων και...

Ποιο είναι το ψυχολογικό προφίλ της Gen Z; Ποιες είναι οι βασικές ανάγκες και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει; Ποιοι είναι οι κυριότεροι στρεσογόνοι παράγοντες που την επηρεάζουν σήμερα; Υπάρχουν διαφορές στον τρόπο που αντιλαμβάνονται και αποδέχονται την ψυχοθεραπεία η Gen Z και οι προηγούμενες γενεές; Και πώς διαχειρίζονται την ψυχική τους υγεία τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα της Gen Z; Η Gen Z έχει μεγαλώσει...

Τι είναι πραγματικά η νευροψυχολογία και ποιον ρόλο παίζει στην καθημερινότητά μας; Πώς αλληλοεπηρεάζονται ο εγκέφαλος, η συμπεριφορά μας και η ευτυχία; Από τη μαθησιακή ανάπτυξη των παιδιών και τη διαχείριση του άγχους μέχρι την κατανόηση σύνθετων καταστάσεων όπως η άνοια ή οι ψυχαναγκαστικές διαταραχές, η νευροψυχολογία φωτίζει τις βαθύτερες λειτουργίες του νου και μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύ...

Μπορούν οι κρατικές πολιτικές να μειώσουν φαινόμενα όπως η βία ή οι διακρίσεις μεταξύ εθνοτικών ομάδων; Υπάρχουν πετυχημένα παραδείγματα; Και πώς συνδέεται η ταυτότητα με αποφάσεις που θεωρούμε «προσωπικές», όπως η επιλογή συντρόφου ή τόπου διαμονής; Για όλα αυτά, αλλά και για τον ρόλο της πολιτικής, τη δύναμη των κοινωνικών δικτύων, το αν και πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε προκαταλήψεις, όπως και γι...

Ένα ντοκιμαντέρ στο Netflix εδώ και καιρό έχει πυροδοτήσει συζητήσεις. Πρόκειται για το «Don’t Die: The Man Who Wants to Live Forever» («Μην Πεθάνεις: Ο Άνθρωπος που Θέλει να Ζήσει για Πάντα»), με πρωταγωνιστή τον μεγιστάνα Μπράιαν Τζόνσον ο οποίος ξοδεύει εκατομμύρια για να αντιστρέψει τη βιολογική του ηλικία. Βιοαισθητήρες, δίαιτες ακριβείας, παρεμβάσεις στο DNA και «ηλεκτροσόκ» για μεγαλύτερες...

Ο καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Θεόδωρος Παπαγγελής, φωτίζει ξανά έναν από τους πιο συναρπαστικούς ποιητές της αρχαιότητας, στη νέα του μετάφραση των «Μεταμορφώσεων» του Οβιδίου (εκδόσεις Gutenberg). Με αφορμή αυτό το σπουδαίο εκδοτικό γεγονός, μιλά για τη θέση της ποίησης σήμερα, τους νέους και τα social media, τη ρευστότητα του φύλου με αναφορές από τον διεμφυλικ...