Szyb Kultury

Zapraszamy do odsłuchania zapisu spotkania autorskiego z Kevinem Pyrkiem na temat jego książki „Tabakweg. Opowieść o upadającym świecie oczami dziecka”. „Tabakweg” to literacki zapis świata, który niemal już zniknął – polsko-śląskiej mikrospołeczności emigrantów zamieszkujących przed laty rzeczywistą Rue du Tabac w Strasburgu. Książka jest literackim debiutem Kevina Pyrka, urodzonego i wychowanego...

Zapraszamy do odsłuchania debaty wieńczącej nasz projekt „imPressje Górnośląskie”. W ramach imPressji powstało kilkanaście świetnych tekstów o historii i tożsamości Górnego Śląska (www.impressje.pl). Kilkoro autorów zaprosiliśmy, by wspólnie porozmawiać o jednym z najbardziej palących tematów regionalnej debaty tożsamościowej — o impasie między górnośląskimi regionalistami a polską prawicą. W dysk...

Wśród narodowości, które współtworzyły Górny Śląsk, nie brakuje również Żydów. Obecność tej społeczności w naszym regionie została w większej mierze przerwana przez tragedię II wojny światowej, a materialnym świadectwem ich historii, na który najczęściej możemy natrafić, są cmentarze. Czy jest to symbol tego, że to tylko martwa pamięć o martwej społeczności? Niekoniecznie. O historycznym znaczeniu...

Na tę książkę trzeba było czekać 86 lat! W zeszłym roku ukazało się wznowienie „Śląska za Olzą” Pawła Hulki-Laskowskiego. Ten przedwojenny reportaż o losie Polaków na Zaolziu w Czechosłowacji bywa porównywany z „Na tropach Smętka” Wańkowicza. W okresie PRL książka Hulki była skazana na zapomnienie. Zapraszamy do obejrzenia zapisu video z otwartego spotkania dyskusyjnego na ten temat. Naszymi gośćm...

Eduard Pant (1887–1938). Niemiec, Ślązak, chadek. Lidermniejszości niemieckiej, a jednocześnie Poseł na Sejm Śląski i Senator RP w okresie międzywojennym. Konsekwentny antynazista wbrew brunatnej fali lat 30. To on był tematem naszego kolejnego spotkania dyskusyjnego. O tej zapomnianej, a nietuzinkowej postaci opowiedzieli nasi goście: – dr Sebastian Rosenbaum (Instytut Pamięci Narodowej wKatowica...

Największy rynek muzyki rozrywkowej w Europie? Śląsk! No,prawie chociaż pewnie takiej odpowiedzi udzieliłby każdy, kto chociaż raz zetknął się z fenomenem śląskich szlagrów. Zapraszamy na obejrzenie zapisu video ze spotkania dyskusyjnego poświęconego książce „Radio Familok. Historia śląskich szlagierów”. Naszymi gośćmi byli autor książki, Paweł Klica, oraz muzyk szlagierowy Edward Sikora. Z widown...

Zapraszamy do objerzenia zapisu video ze spotkania autorskiego z Krzysztofem Lewandowskim na temat jego najnowszej książki „Reden. Zdrajca z pomnika”. Książka jest beletryzowaną biografią niezwykłej i ważnej dla Śląska postaci – Friedricha Wilhelma von Redena, budowniczego wielkiego europejskiego przemysłu. Krzysztof Lewandowski jest polskim adwokatem, działaczem samorządowym, autorem książek praw...

Zapraszamy do obejrzenia zapisu video ze spotkania autorskiego z Andrzejem H. Wojaczkiem na temat jego trylogii „Wrzeciono Boga”. To przejmująca, wielowątkowa saga zainspirowana prawdziwymi losami śląskiej rodziny. Spotkanie odbyło się 30.07.2025 w Klubie Jagiellońskim Katowice. Prowadzenie: Zbigniew Przybyłka Andrzej H. Wojaczek jest z wykształcenia i pierwszego zawodu polonistą, a ponadto muzyki...

W naszym cyklu „Kulturalnie o…” rozmawiamy  z Adamem Miklaszem na temat jego najnowszej książki „Jakby spał. W labiryncie polskich fraz”. „Jakby spał” to opowieść o pozornie zwykłych, codziennychpolskich powiedzeniach, frazach i zdaniach. Pozornie zwykłych, kiedy bowiem weźmiemy je pod lupę, zwykłymi być przestają. Dla nieświadomych użytkowników języka polskiego mogą stanowić pułapkę semantyczną,...

Reupload odcinka opublikowanego pierwotnie 6.04.2023 Elisabeth Grabowski. Pierwsze słyszycie? Pora to zmienić, a przy okazji poznać fascynujący świat górnośląskich obrzędów wielkanocnych sprzed 100 lat. Tematyka wielkanocno-folkorystyczna stała się dla nas impulsem dla zaskakujących odkryć i zwierzeń. Po raz pierwszy w naszym podcaście gości kącik kulinarny, a Basia ujawnia, czego boi się najbardz...

Czy w każdym z nas drzemie ukryty radykał? W ramach naszej serii off-topic „Kulturalnie o…” zapraszamy na obejrzenie zapisu video kolejnego spotkania dyskusyjnego w Klubie Jagiellońskim Katowice. Prowadzili je Bartosz Ciemniak i Alexander Tyra, a podstawą dla ich rozważań był klasyczny tekst Theodora Adorno pt. „Nowy prawicowy radykalizm”. Wspólnie zastanawialiśmy się nad jego tezami i nad tym, cz...

Ponadstuletnie górnicze osiedle patronackie Nikiszowiec wyrosło w ostatnich latach na jedną z głównych atrakcji turystycznych Katowic i całego Górnego Śląska. Nic dziwnego – jest to prawdziwa gratka dla fanów industrialnej architektury z całej Polski i zagranicy. Nigdzie indziej w kraju nie znajdziecie tak starannego przemyślanego i zrealizowanego przemysłowego założenia urbanistycznego. Basia i Z...

W najnowszym odcinku serii off-topic „Kulturalnie o…” zapraszamy do obejrzenia zapisu spotkania autorskiego poświęconego prawnohistorycznej książce „Represje sowieckie wobec ludności polskiej w latach1921-1959. Perspektywa prawa międzynarodowego publicznego”. Naszymi gośćmi byli: – Tomasz Turejko, autor książki, radca prawny, członek Klubu Jagiellońskiego; – dr Bogusław Tracz, historyk, pracownik...

Zapraszamy na pierwszy w historii naszego podcastu reportaż terenowy. Poszliśmy dla Was na "Marsz na Zgodę", organizowany co roku w ostatnią sobotę stycznia przez Ruch Autonomii Śląska. Uczestnicy przemarszu odtwarzają trasę upokarzającego przemarszu więźniów z centrum Katowic do pobliskich Świętochłowic, gdzie osadzeni zostali w nieludzkich warunkach w Obozie Pracy "Zgoda", za...

Tym razem w ramach naszej serii off topic „Kulturalnie o...” porozmawiamy nie o Śląsku, ale o jego bliskim sąsiedzie, czyli Czechach. Zapraszamy Was od odsłuchania zapisu wieczoru autorskiego z Andrzejem Babuchowskim , dziennikarzem, krytykiem literackim, tłumaczem literatury czeskiej. Opowiada nam o swojej najnowszej książce pt. „Moje Czechy. O niespętanym duchu kultury. Szkice, rozmowy, reportaż...

„Teraz, kiedy górnictwo umiera, sięgnąłem w przeszłość, by pokazać górników sprzed kilkudziesięciu lat. Sportretowałem ich w tej książce, bo mieli fascynująco ciekawe życiorysy, nie boję się powiedzieć, że egzotyczne, które nie powinny zniknąć w mroku historii. Uznałem, że powinnością śląskiego reportera i pisarza jest ocalenie ich od zapomnienia”. W dzisiejszym odcinku zapraszamy was do rozmowy z...

Przed rokiem zmarł przedwcześnie Krzysztof Respondek, aktor, piosenkarz, artysta kabaretowy, Ślązak i tarnogórzanin. Właśnie ukazała się jego biografia pt. „Krzysztof Respondek. Taki świat kupiłem”, której autorką jest Magdalena Kędzierska-Zaporowska. Zapraszamy do odsłuchania zapisu wieczoru autorskiego poświęconego tej książce, który odbył się 2.12.2024 w Klubie Jagiellońskim Katowice Z autorką...

To jest fantastyczny odcinek! I to dosłownie, bo rozmawiamy właśnie o fantastyce :) W ramach naszej serii off topic „Kulturalnie o”. zapraszamy do odsłuchania nagrania z naszego otwartego spotkanie dyskusyjnego o J.R.R. Tolkienie i jego twórczości, serialu "Pierścienie władzy" i tolkienkowskim fandomie. Śródziemie ponownie ogarnęła wojna. Tym razem naprzeciwko siebie nie stoją hufce elfów i orków,...

W ramach serii off-topic „Kulturalnie o...” zapraszamy do odsłuchania zapisu spotkania dyskusyjnego Jaką „gębę” mają Niemcy?, które odbyło się 19 lipca 2024 r. w Klubie Jagiellońskim Katowice. Gośćmi spotkania byli: – Bartosz Ciemniak. Absolwent Wydziału Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego. Jego pasją jest literatura i filozofia; – Alexander Tyra. Absolwent politologii, historii wschodnioeu...

Czasami, aby zostać bohaterką, wystarczy dobrze wykonywać swoją pracę. Wbrew wszystkiemu i wszystkim. Dowiodła tego Joanna Wadowska-Król (1939–2023), lekarka, która w okresie PRL uratowała setki górnośląskich dzieci przed hutą-trucicielką. Sława i uznanie dla jej zasług przyszyły o wiele za późno, ale zostaną już z nami na zawsze. Takich bohaterów potrzebuje Górny Śląsk i cała Polska. 18 czerwca m...

Zapraszamy aż na 3 wystawy w Muzeum Historii Katowic poświęcone górnośląskiemu strojowi ludowemu. To pierwszy patronat w historii naszego podcastu! W dzisiejszym odcinku o wystawach i wydarzeniach towarzyszących opowiada ich kurator, Magdalena Toboła-Feliks, etnolog z MHK, którą wiernie słuchacze pamiętają już z poprzednich odcinków naszego podcastu. Poniżej najważniejsze informacje o wystawach i...

Zapraszamy na wędrówkę po artystycznych śladach kultu Józefa, nie tylko świętego, na Górnym Śląsku. Przedstawiamy zapis video wykładu, który 30 IV 2024 r. wygłosił w Klubie Jagiellońskim Katowice historyk sztuki dr hab. Jerzy Gorzelik, prof. Uniwersytetu Śląskiego. Święty Józef swą oszałamiającą karierę zawdzięczał zmieniającym się okolicznościom historycznym. Choć zaczynał jako traktowany z przym...

W ramach naszej serii off topic „Kulturalnie o…” zapraszamy od odsłuchania nagrania z otwartego spotkania dyskusyjnego „Wybory samorządowe. Kto wygrał? Kto przegrał?”. Przeprowadziliśmy je w Klubie Jagiellońskim Katowice w poniedziałek 22 kwietnia po II turze wyborów samorządowych. Naszym gościem był politolog dr Tomasz Słupik. Spotkanie moderował Zbigniew Przybyłka. Razem z publicznością przeanal...

W zeszłym roku minęło 150 lat od narodziny Wojciecha Korfantego, przywódcy górnośląskich Polaków w okresie powstań i plebiscytu. Z tej okazji powstały aż dwie produkcje teatralne: „Hotel Korfanty” dla Teatru Telewizji oraz „Korfanty. Rebelia”, metalowo-punkowy (!) musical Teatru Śląskiego w Katowicach. Te dwa bardzo różne spektakle łączy wspólna reżyseria (Robert Talarczyk) oraz scenariusz (Artur...

Od 2011 r. w każdą ostatnią niedzielę stycznia obchodzimy Dzień Pamięci o Tragedii Górnośląskiej. Upamiętnia on tragiczne wydarzenia roku 1945 r., kiedy to do niewolniczej pracy w Związku Sowieckim uprowadzono kilkadziesiąt tysięcy mężczyzn. Na samym Górnym Śląsku w miejsce niemieckich obozów koncentracyjnych Sowieci i zainstalowane przez nich nowe, komunistyczne władze polskie otwarły „obozy prac...