Sterre en Planete

Jim Adams van die VSA en vorige tegniese hoof van Nasa is Sondagaand die gas in Sterre en Planete. Hy gesels oor ‘n interessante samewerkingsprojek wat binnekort tussen Suid-Afrika en die VSA van stapel gestuur word.

A rapid unscheduled disassembly. Dis wat die Amerikaners sê toe die Starship-vuurpyl onlangs ontplof het. Willie Koorts gee ‘n uiteensetting van wat gebeur het. Die tradisionele metode om ruimtetuie aan te dryf is deur middel van vuurpyle. Matie Hoffman verduidelik hoe ‘n groep ruimte wetenskaplikes ‘n motor ontwikkel het, wat aangedryf word deur plasma.

Hoeveel sterre is daar in die hemelruim, en hoe word hulle getel? Dis ‘n tergende vraag want die hemelruim is net so groot soos ons kennisvlak strek. Die span praat oor die maniere hoe die berekening gedoen word. Daar is ook inligting oor suurstof wat op ons warm buurplaneet, Venus, waargeneem is.

Stefan Lotz van Sansa praat oor berigte dat die sonsiklusse verkeerd bereken is. Die Marskarretjie, Curiosity, het nou al 4 000 Marsdae op die rooi planeet deurgebring. Die eerste digitale planetaruim in Bloemfontein is vanjaar 10 jaar oud. Is die kleur van auroras altyd groen?

Prof. Heino Falcke is die eerste astrofisikus wat ‘n gravitasiekolk “afgeneem” het. Hy is verbonde aan die Radboud Universiteit in Nijmegen, Nederland, en die Max Planck Instituut in Bonn. Hy verduidelik hoe dit gedoen is. Die Parker sonsatelliet is in 2018 gelanseer, en is tans in ‘n eliptiese baan om die son teen ‘n snelheid van 636 266 k/h. Jim Adams praat oor die sending en of die satelliet sy...

Ruimtewetenskaplikes het daarin geslaag om die sagteware van Voyager 2 op te dateer terwyl dit 135 astronomiese eenhede van die aarde af is. Een astronomiese eenheid is 150 000 miljoen kilometer – die afstand tussen die aarde en die son. Wetenskaplikes het met hehulp van 3D-tegnognolie daarin geslaag om ‘n vuurpyl spuitstuk te maak gweldige kragte kan hanteer. ‘n Radioknal is onlangs waargeneem wa...

Die Psyche-sending het onlangs ‘n tuig gelanseer na ‘n vreemde asteroïde, wat net uit metaal bestaan. Ons vind meer uit van ‘n projek om laserstrale te gebruik om in die ruimte te kommunikeer. Dit wil voorkom of die geld waarmee die Hubble- en Chandra-ruimteteleskope befonds word, aan die opdroog is. Die span praat oor die implikasie van dié verwikkeling, en die rol wat Edwin Hubble in sterrekunde...

Wat is ’n attosekonde? Daar is ook inligting oor meteoriete wat in Suid-Afrika gevind is, en toeps wat beskikbaar is om die hemelruim mee te verken.

Die Parker-satelliet, wat digby die son beweeg, het onlangs interessante bevindings gemaak. Die satelliet sal teen 2025, wanneer hy die naaste aan die son is, ‘n verbysterende snelheid van 690,000 km/h bereik! Een van die interessante plekke in die hemelruim is die somerkonstellasie waarin die Oriongroep die belangrikste is. Die James Webb-infrarooiteleskoop het onlangs in die Orionnewel nuwe voor...

NASA beraam planne oor hoe om die Internasionle Ruimtestasie, wat 400 km van die aarde af wentel, af te bring aarde toe. Jim Adams verduidelik wat die planne is. Dis vandeesweek Wêreld Ruimteweek. Ons hoor wat alles in Suid-Afrika beplan word. Die gruismonster wat Osiris Rex laasweek suksesvol aarde toe gebring het, het groot opslae gemaak. Jim Adams vertel van sy aandeel aan die projek. Hy praat...

Sal die Vredefortkoepel-impakkrater sy status verloor as die grootste ooit? Daar is onlangs berig dat ‘n reuse krater in Australië ontdek is. Lafras Smit vertel wat ons in Oktober in die hemelruim kan waarneem.

As die son deurentyd besig is om deur middel van fusie materiaal te verloor, waarom word hy nie kleiner nie? Dis een van die interessante vraagstukke wat bespreek word. Een van die uitdagings in ruimtevaart is om beskikbare suurstof te hê. Ons hoor meer van ‘n apparaat op Mars wat suksesvol suurstof gemaak het. Om die een of ander rede is Mercurius koeler as sy naburige planeet, Venus. Maar in ons...

Die Osiris-Rex sending is nóg ‘n stap nader aan sy doelwit. Die tuig het ‘n monster van die Benu-asteroïede versamel. Die monster sal in die volgende dae in die VSA aankom vir ontleding. Willie Koorts vertel die interessante verhaal van Osiris Rex. Het jy al van gloeiende wolke in die nag gehoor, of dit dalk gesien? Daar word ook gepraat oor kinge om die maan en die son.

Dis nou al drie jaar gelede dat Sterre en Planete se spanlid, Japie van Zyl, oorlede is. Luister na ‘n insetsel oor die Insight-tuig op Mars, ‘n sending waaraan hy deel gehad het. Japie was só belangrik by JPL dat die Marshelikoptersending ‘n spesiale uitkykplek op die rooi planeet gekry het – die Van Zyl Overlook. Wanneer mens na ‘n vuurpyllansering kyk, word jy bewus van die geweldige kragte wat...

Hoe weet ons dat verafgeleë sterrestelsels nog bestaan, as dit miljoene ligjaar van die aarde af is? As mens bv. na Andromeda kyk, sien mens lig wat 2,4 miljoen jaar gelede van daar af vertrek het. In die ruimtevaart hoor mens soms dat hulle praat van ‘n suksesvolle mislukking. Wat word daarmee bedoel? Hoe is dit van toepassing op die Russiese maantuig wat op die maan neergestort het? Lafras Smit...

Die spoed van lig is 300 000 km per sekonde. Die naaste ster aan ons, behalwe die son, is Alfa Centauri wat 4,3 ligjaar ver is. As mens die huidige snelheid neem van satelliete wat om die aarde wentel, 29 000 km per uur, sal dit 80 000 jaar neem om by daardie ster uit te kom! Hoe word die spoed van lig gemeet? Beplanning word gedoen om tuie op die maan te plaas wat met mekaar kan kommunikeer. Dit...

Hoveel sterre en sterrestelsels is daar in die hemelruim? Dis ‘n tergende vraag, want dit kan nie eintlik getel word nie. Die span praat oor die tegnieke wat gebruik word om die aantal sterre te bereken. So elke nou en dan hoor ons van mense wat meteore gesien het. Dit was laasweek die geval toe twee groot vuurballe oor die Wes-Kaap waargeneem is. Die span gesels oor die groot meteore, wat eintlik...

Clyde Foster, die ontdekker van Clyde’s Spot op Jupiter, vertel wat van Clyde’s spot geword het, en sy nuwe sterrewag by Gamsberg in Namibië wat ‘n paradys vir amateursterrekundiges is. Die snelheid van die Internasionale Ruimtestasie om die aarde is gemiddeld 29,000 km per uur. Enige iets meer beteken dat die tuig sy ontsnapsnelheid bereik het en weg van die aarde sal beweeg. ‘n Tuig soos Juno wa...

Het jy al van ‘n stofmaan gehoor? Lafras Smit verduidelik wat dit is. Daar is nuus oor die James Webb-ruimteteleskoop wat nou al ‘n jaar lank in die ruimte rondtuur. Die span praat oor Ingenuity Marshelikopter, en hoe dit grense verskuif. Die vergadering van Bricslande vind in Augustus in Suid-Afrika plaas. Rusland het onlangs aangebied om lidlande te betrek om ‘n nuwe ruimtestasie te bou. Wat is...

Het die maan en Mars ‘n atmosfeer? Wat is die geval met Enceladus, een van Saturnus se mane, waaruit waterdampe spuit?

Een van die uitdagings deur die eeue heen was om in ruimte te kom. Vuurpyle is deesdae die aangewese manier, maar het jy al van ‘n ruimtehysbak gehoor? Is die sogenaamde koriolisverskynsel waar? Daarvolgens word geglo dat badwater in die noordelike halfrond anders uitvloei as in die suidelike halfrond.

Die Titan-tragedie het kenners opnuut laat kyk na mense in uitdagende omgewings. Daar is al so ver met ruimtevaart gevorder dat ruimtetoerisme besig is om al hoe meer pos te vat. ‘n Voorbeeld daarvan is Richard Branson se onlangse vaart met die Virgin Galactic-ruimetuig waarin ‘n handjievol toeriste die kans kon kry om mikrogravitasie te beleef. Stefan Lotz verduidelik die verskil tussen sonvlekke...

Dit neem ‘n ruimtevaarder ses ure om voor te berei vir ‘n ruimtewandeling. Elke wandelaar dra ook ‘n spesifieke pak wat net vir hom of haar gemaak is. Na aanleiding van die tragedie met die Titan-duikboot praat die span oor soortgelyke uitdagings in die ruimte, en die maatreëls wat getref word om ruimtedruk te hanteer.

In videogrepe van die Internasionale Ruimtestasie sien mens dikwels van die bemanning wat take buite die tuig doen. Hulle is gewoonlik baie helder verlig teen die swart ruimteagtergrond. Waar kom die lig vandaan? Ons hoor ook waarom die ruimte so doknker is in weerwil van die baie sterre wat mens sien. Lafras Smit vertel wat in Julie in die ruimte te sien sal wees. Willie Koorts en Hennie Maas ver...

Kunsmatige intelligensie is deesdae ‘n gonswoord. Wat beteken dit vir ruimtenavorsing en sterrekunde? Matie Hoffman praat uit New York oor sy besoek aan die American Museum of Natural History.