Po co sztuka? Galeria Osobliwości Grażyny Bastek

Przez trzy lata Johannes Gutenberg i jego warsztat w Moguncji drukował Biblię. Spod eksperymentalnej matrycy z pierwszymi ruchomymi czcionkami wyszło - jak się przypuszcza - ok. 180 egzemplarzy. Zostało ich niewiele, zaledwie 47, ale tylko 17 w komplecie, czyli w dwóch tomach. Jeden z nich znajduje się w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie. Od 7 lutego do 23 marca 2025 roku dwutomową Biblię Gutenberga...

Piotrek Oczko jest postacią niezwykłą. Utalentowanym pisarzem, a także zapalonym kolekcjonerem. W mieszkaniu Piotrka na krakowskim Podgórzu rozmawiamy o jego książkach, w tym o tej najnowszej – „Suknia i sztalugi. Historie dawnych malarek”, poświęconej artystkom czasów nowożytnych. Wspominamy też o tych poprzednich, a przede wszystkim o „Pocztówce z Mocum”, która jest według mnie najwybitniejszym...

W tym podcaście rozmawiam z Marcinem Boguszem, historykiem i historykiem sztuki, który w Muzeum Narodowym w Warszawie zajmuje się kolekcją sztuki średniowiecznej. Czy wiecie ilu jest świętych Kościoła Katolickiego i gdzie oni są? Albo co trzeba zrobić, żeby znaleźć się w ich gronie? Na pierwsze pytanie odpowiedź nie jest łatwa, bo oprócz oficjalnego spisu jest też całkiem spora szara strefa – to p...

W tym podcaście rozmawiam z profesorem Piotrem Kordubą, znawcą designu, architektury mieszkaniowej i kultury zamieszkiwania, autorem wielu książek, w tym niedawno wydanej, napisanej wraz z Jarosławem Trybusiem – „Warszawskie mieszkania. Biografie miejsc, rzeczy i ludzi”, ale też (już samodzielnie) monografii poznańskich osiedli. Rozmawiamy o kilimach, które prof. Korduba kolekcjonuje od czasów stu...

Gościem tego podcastu jest Paweł Matracki, stomatolog i lekarz medycyny estetycznej. Rozmawiamy o twarzach dawniej i dziś, a inspiracją stała się dla nas bajka Leszka Kołakowskiego „Piękna twarz”. Oglądamy razem hollywoodzkie gwiazdy – Gretę Garbo, Marilyn Monroe, Audrey Hepburn, współczesne divy – Margot Robbie i Taylor Swift, a także wizerunki kobiet, które znamy jedynie z obrazów – Cecylię Gall...

W tym podcaście rozmawiam z Justyną Stasiek-Harabin, którą zapewne znacie jako Minervę, autorkę jednego z najstarszych w Polsce blogów o sztuce. Wymieniamy się naszymi doświadczeniami, jak stara blogerka z młodą, a młodą jestem tym razem ja, bo Justyna prowadzi swoją stronę już od 2015 roku. Jeśli śledzicie co robi, jeśli obserwujecie stronę Justyny i jej media społecznościowe, to posłuchajcie rów...

Na zakończenie pierwszego sezonu rozmawiam z Sonią Kiszą, autorką książki „Histeria sztuki. Niemy krzyk obrazów”. Wspominamy słynne artystki – Sofonisbę Anguissolę i Artemisię Gentileschi oraz rozprawiamy o współczesnych, feministycznych interpretacjach starych mitów i losach ich bohaterek i bohaterów – Meduzie, Perseuszu, Atenie i Posejdonie. Czasem się spieramy, np. o funkcje brutalnych scen w p...

W tym podcaście rozmawiam z Agnieszką Morawińską – kuratorką, dyrektorką, ambasadorką i… prekursorką. To Agnieszka Morawińska była autorką pierwszej w Polsce wystawy prezentującej dokonania kobiet i pomysłodawczynią towarzyszącego jej katalogu, który stał się punktem wyjścia do badań nad twórczością „naszych” artystek. „Artystki polskie” otwarto w Muzeum Narodowym w Warszawie w 1991 roku, zaledwie...

Gościem tego podcastu jest prof. Paweł Majewski, wytrawny erudyta o intrygującej inteligencji. Rozmawiamy o starożytnych cyrkach, w których pokazy egzotycznych zwierząt i ludzi z odległych regionów świadczyć miały o potędze cesarstwa; wspominamy freak shows (dziewiętnastowieczne „pokazy dziwolągów”) i porażający film „Freaks” Toda Browninga z 1932 r., epatujący dalekim od normy wyglądem bohaterów;...

Po lekturze „Atlasu dziur i szczelin” Michała Książka miejsce, w którym mieszkasz już nigdy nie będzie takie samo. Uzyskasz tysiące nowych sąsiadów i odzyskasz wzrok. Miejsca, w których mieszkają ludzie są zabrane naturze, ale natura zawsze do nich wraca. Odbija każde wolne miejsce. Samosiejki drzew i krzewów rosną na Pałacu Kultury, zaplątują tam się nawet pomidory, ptaki mieszkają w neonie Teatr...

Prof. Gabriela Świtek zajmuje się sztuką i architekturą współczesną. „Czyta” budynki, tak jak inni historycy sztuki malarstwo czy rzeźbę. W naszej rozmowie wzięłyśmy na warsztat budynki muzealne, od tych pierwszych, stawianych na potrzeby publicznych kolekcji w pierwszej połowie XIX wieku, po współczesne. Zaczynamy od Altes Museum w Berlinie - klasycznej świątyni sztuki, a kończymy na projektach D...

Mikołaj Golachowski, biolog i polarnik, jest znakomitym rozmówcą i gawędziarzem. Fascynująco opowiada o swoich dwóch pasjach – podróżach do krain polarnych i poznawaniu świata zwierząt. Mam nadzieję, że zniesiecie szum klimatyzacji w tle (nagrywaliśmy w straszny upał). Mikołaj wyjaśnia dlaczego wombat ma świetny tyłek oraz czemu rawka jest najdziwniejszą ze wszystkich istot na ziemi. Wspominamy te...

W rozmowie z Karoliną Sulej, antropolożką mody rozmawiamy o tym, że ubiór nadaje nam tożsamość, buduje relacje społeczne, kształtuje kulturę, a nawet ratuje życie. Karolina jest autorką przełomowej książki o ubiorach w obozach koncentracyjnych („Rzeczy osobiste”), w których dbałość o ubiory i codzienną rutynę pozwalała przetrwać. W czasie wojen, zarówno tej z lat 40. XX wieku, jak i tych obecnych,...

W rozmowie z Justyną Załęską, opiekunką kolekcji japońskiej w Muzeum Narodowym w Warszawie rozmawiamy m.in. o tym, czy shunga to pornografia i czym się różni od erotycznych przedstawień w dawnej sztuce europejskiej. Ilustracje do dzieł, o których mowa w podcaście znajdziecie na stronie: Grażyna Bastek. Galeria Osobliwości Japońskie słowo shunga oznacza „wiosenne obrazy”, tą poetycką nazwą określa...

Orient? Daleki Wschód? Odkrycia geograficzne? Już nie… W rozmowie z dr Magdaleną Pinker – kuratorką Zbiorów Sztuki Orientalnej (sic!) Muzeum Narodowego w Warszawie i adiunktką w Katedrze Arabistyki i Islamistyki Wydziału Orientalistycznego (sic!) Uniwersytetu Warszawskiego, wspominamy jak można, a jak nie należy nazywać dzisiaj cywilizacje pozaeuropejskie i różne regiony kulturowe. Nie jest to jed...

W tym odcinku rozmawiam ze znakomitą fotografką Agnieszką Rayss. Poznałyśmy się podczas pracy nad katalogiem wystawy „Stan rzeczy”. Przez kilka miesięcy Agnieszka wraz z Marcinem Wichą oglądali magazyny Muzeum Narodowego w Warszawie. W efekcie powstały dwie opowieści - fotograficzny reportaż Agnieszki i esej Marcina Wichy, o tym, co zobaczyli i usłyszeli w muzealnych podziemiach. Agnieszkę Rayss f...

Z Marcinem Boguckim, znawcą kultury queer i aficionado dragu umówiliśmy się na rozmowę o Kim Lee i poświęconej jej wystawie w Muzeum Woli. Wspominamy Królową Warszawy, ale zdradzamy również własne fascynacje i doświadczenia z dragiem! I nawet śpiewamy... . Rozmowa nie dotyczy jednak wyłącznie ciuszków, przebieranek i występów. Drag, szczególnie dzisiaj, w Polsce, to nie tylko ekstrawagancka zabawa...

Ta rozmowa toczyła się w hotelowym numerze w Berlinie z widokiem na katedrę i wieżę telewizyjną. Z Jackiem Dehnelem przywołaliśmy Krivoklata, trzech mężczyzn z rodziny Goya i bohatera kolejnej książki Jacka, czyli Serwis Łabędzi. Dzięki osobliwym upodobaniom Krivoklata rozprawialiśmy o arcydziełach, wystawach, muzeach i wspólnej niechęci do Renoira i egzaltowanego pisania o sztuce. Przede wszystki...

Z Piotrem Bartuszkiem, historykiem sztuki i reżyserem castingów rozmawialiśmy patrząc na piękny las rosnący tuż przy granicy z Białorusią. To tam rozgrywa się jeden z tragicznych epizodów współczesnej historii. A nasza konwersacja dotyczyła filmów historycznych i kostiumowych oraz środków, dzięki którym osiąga się w kinie poczucie autentyczności minionych czasów. Było więc o kostiumach, rekwizytac...

W kwietniowy, deszczowy dzień zwiedzałyśmy wystawę Vermeera w Amsterdamie. Było nas cztery. Cztery dziewczyny z Polski, które lubią oglądać wystawy i gadać o sztuce. Nasze rozmowy balansują pomiędzy powagą a żartem, ale i jeden i drugi sposób jest równie dobry, aby „zobaczyć” obraz i „opowiedzieć” go tak, aby nabrał dla nas znaczenia i przemówił. Próbkę tego, jak można oglądać obrazy i jak je osob...

Prof. Krzysztof Pomian, autor znakomitego opracowania „Muzeum. Historia światowa”, którego 1. tom ukazał się właśnie po polsku, wspomina podczas naszej rozmowy różne wystawy – te pierwsze, które zobaczył w 1949 roku, jak i te nad którymi sam pracował; zradza również, jaką jeszcze chciałby zrobić. Mówimy jednak nie tylko o kilku dekadach muzealnych doświadczeń Profesora lecz także o historii muzeów...

Jaki jest przepis na hitową wystawę? – Pokaż egipskie wykopaliska i koniecznie mumie, a w tytule przyda się „faraon”. Pierwszym dwudziestowiecznym blockbusterem była objazdowa ekspozycja „Skarby Tutenchamona” (1972-1981), która gromadziła w każdym mieście świata miliony widzów. Współczesny przepis na blockbuster jest prostszy – wielkie nazwisko. Bohaterem pokazu może być Johannes Vermeer, ale też...

Rozmawiamy o tym, czy sztuczna inteligencja (AI) jedynie generuje obrazy, czy tworzy sztukę i jaka jest różnica pomiędzy artystą, a pozbawionymi uczuć algorytmami. Wreszcie o jakości tego, co powstaje z wymieszania zdeponowanych w sieci zasobów. Ewa widzi więcej korzyści z zaangażowania AI w procesy twórcze, ja się nieco okopuję broniąc artystów i malowideł (sic!), ale w każdej rozmowie przydaje s...

Profesor Maria Poprzęcka jest autorką słynnego powiedzenia: „W muzeach najbardziej lubię widok z okna”, w naszej rozmowie zdradza, dlaczego omija Luwr, jakiego powodu nie weszła za pierwszym razem do Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku i co ją fascynuje w niszowych, małych ekspozycjach.  Mówimy też o tym, że sztuka jest śmiertelnie poważną sprawą, wreszcie o trudach i ostatecznie również przy...