Panoptykon 4.0

Wydalenie z Polski rosyjskich szpiegów, zatrzymanie dziennikarza pod zarzutem współpracy z rosyjskim wywiadem, kampanie dezinformacyjne. W ciągu kilku ostatnich tygodni nawet zwykli obywatele mogą dostrzec efekty działań polskich służb specjalnych. Jak wygląda ich praca w czasie wojny?

Od dwóch tygodni żyjemy rosyjską agresją na Ukrainę i wywołanym przez nią kryzysem migracyjnym. Zaczynamy dzień wojną i na niej kończymy. Zamrożeni szokującymi doniesieniami nerwowo odświeżamy strumień informacji. Ludzki odruch, nad którym przecież trudno zapanować – chcemy na bieżąco śledzić to, co się dzieje w Ukrainie i na polskiej granicy. Jednocześnie słyszymy ostrzeżenia ekspertów: „w tej wo...

Rosyjska wojna propagandowa zaczęła się na długo przed militarną agresją. Od tygodnia obserwujemy potworny spektakl przemocy, która przecież wyrosła na nacjonalistycznej i ksenofobicznej narracji, jaką rosyjskie władze i kontrolowane przez nie media budowały przynajmniej od 2014 r. Jednym z bardziej skutecznych narzędzi rozsiewania dezinformacji, której celem było podzielenie i zdestabilizowanie U...

Nikt już nie umiera w tej samej rzeczywistości, w jakiej się urodził. Technologia przyspieszyła tak bardzo, że nieustannie musimy się uczyć nowych interfejsów i nowych słów opisujących naszą kondycję w świecie zdominowanym przez globalne korporacje. Web 1.0, Web 2.0, uczenie maszynowe i big data, edge computing, wirtualna rzeczywistość…Kolejne przełomy w świecie technologii zaskakują nas nie tylko...

Ten odcinek podcastu powstał kilka dni po tym, kiedy Parlament Europejski zagłosował nad Aktem o usługach cyfrowych. Wyniki tego głosowania raportowaliśmy dość entuzjastycznie. Mimo otwartego sprzeciwu branży reklamowej i ogromnych wydatków cyfrowych korporacji na lobbing w Brukseli (tylko Google i Facebook wydały na ten cel 11 milionów euro w 2020 roku), szerokiej koalicji organizacji walczących...

28 stycznia obchodzimy Dzień Ochrony Danych Osobowych. Z tej okazji Wojciech Klicki rozmawia z Pawłem Litwińskim, wiodącym ekspertem prawa ochrony danych osobowych. „Zgodoza” i podchodzenie w biurokratyczny sposób do RODO, ale także niewydolność organów zajmujących się ochroną danych osobowych w państwach UE to, zdaniem eksperta, główne bolączki RODO. W 2020 roku do samego Urzędu Ochrony Danych Os...

„Jeśli komuś wydaje się, że jest podsłuchiwany, bo słyszy stuki i szumy w słuchawce, to prawdopodobnie nie jest podsłuchiwany” – usłyszycie w dzisiejszym podcaście. Skąd zatem wiemy, że Giertych, Brejza i Wrzosek byli inwigilowani? Czy szpiegowanie zostawia ślady? Co może zrobić Pegasus i jak się przed tym zabezpieczyć?

Od ponad 10 lat przyglądamy się technologii, która ma istotny wpływ na człowieka. Wiele czasu poświęciliśmy na informowanie np. o zgubnych skutkach algorytmów rekomendacyjnych, ale przecież wszyscy zdajemy sobie sprawę, że temat jest zdecydowanie szerszy. Z jednej strony dzięki technologii ludzie mają ułatwione możliwości komunikacji na dużą odległość czy wyszukiwania informacji z każdej dziedziny...

W odpowiedzi na petycję Panoptykonu dotyczącą wprowadzenia kontroli nad policją i służbami specjalnymi przeczytaliśmy, że ich działalność już podlega odpowiedniemu nadzorowi, nie ma więc potrzeby tworzenia kolejnych instytucji. Sprawdziliśmy u źródła i przepytaliśmy tych, którzy tę kontrolę sprawują.

W tym odcinku Panoptykon 4.0 Katarzyna Szymielewicz rozmawia z Arturem Kurasińskim o społecznej odpowiedzialności Big Techów, kryzysie zaufania i nieuchronnej zmianie, którą już widać w rynkowych trendach. To pierwszy z serii trzech podcastów traktujących o zmianie paradygmatu w świecie technologii. Tej zimy przyglądamy się przyczynom kryzysu zaufania do największych firm technologicznych, kierunk...

W ramach pierwszego listopadowego podcastu Katarzyna Szymielewicz przeprowadziła dwie rozmowy ze specjalistami, w których szukała odpowiedzi na pytanie, jakie mechanizmy utrzymują uwagę użytkowników w mediach społecznościowych.

Czy przedstawiciele administracji publicznej powinni komunikować się z obywatelami i obywatelkami przez portale społecznościowe? Czy prezydent miasta może zablokować użytkownika na Facebooku? O obecności władzy na social mediach w podcaście Panoptykon 4.0 Wojciech Klicki rozmawia z dr. hab. Jakubem Nowakiem – pracownikiem Instytutu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach na Uniwersytecie...

Sposób, w jaki wielkie platformy dobierają reklamy do użytkowników, z pozoru jest bardzo prosty: reklamodawca zaznacza, do kogo chce targetować komunikat, a platforma wyświetla treści w najbardziej zaangażowanych grupach. Jednak pomiędzy zleceniem reklamy, a zainteresowaniem produktem zawsze pojawia się człowiek, który interesuje się treściami. Wszystko idzie dobrze, jeśli tylko człowiek dostaje d...

Pandemia koronawirusa pokazała społeczne problemy jak w soczewce. Lockdown, praca i edukacja zdalna to najbardziej widoczne obostrzenia, które tylko przyspieszyły podziały, a w efekcie wygrali ci, którzy już mieli zasoby. Zakładnikiem pandemii zostali obywatele, którzy mieli najmniej wyboru – dzieci.

W pierwszym odcinku nowego sezonu podcastu Panoptykon 4:0 rozmawiamy o 20. rocznicy zamachów na World Trade Center. Skutki tego ataku odczuwamy, także w Europie, do dziś. Co zmieniła ta katastrofa? Czym była dla Europy wojna z terroryzmem? Jak 9/11 wpłynął na nasze codzienne życie? W podcaście Panoptykon 4:0 przedstawiamy trzy spojrzenia na skutki zamachów z 11 września. Prof. Małgorzata Jacyno –...

Czy dom to nowy zakład pracy, a pracodawca może podglądać swoich pracowników przez kamerki? Czy dzięki technologii pracodawcy łatwiej inwigilować związki zawodowe? Jakie zagrożenia niesie ze sobą platformizacja pracy? I czy prawo nadąża za zmianami? Z dr. Liwiuszem Laską, prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy, rozmawia Wojciech Klicki.

Zwykliśmy myśleć o Chinach jako o zapleczu, z którego przyjeżdżają do nas tanie produkty. Epidemia koronawirusa uzmysłowiła polskim konsumentom to, o czym od dawna wiedziały państwa zachodnie i korporacje: że w coraz większym stopniu jesteśmy zależni od Państwa Środka. Jak to się stało, że Chiny z kraju rolniczego stały się technologiczną potęgą? Jak wygląda mariaż parti...

Koronawirus, wirus akcelerator, przyspieszył wpychanie nas w zglobalizowany świat cyfrowy. Na naszych oczach rozpadają się wspólnoty, tracimy zdolność krytycznego myślenia i doświadczamy rzeczywistości już tylko w sposób zapośredniczony. Cyfrowe korporacje filtrują nam świat, bo inaczej się nie da. A pomysły na to, kto i w jaki sposób miałby je zastąpić, niestety, mają też wady. O tych pomysłach,...

W ciągu roku Google wycofa się z używania śledzących ciasteczek w swojej przeglądarce, by „lepiej zadbać o prywatność użytkowników”. Jego propozycja spotkała się z krytyką z wielu stron. Wydawcy i branża reklamowa widzą w tym ruchu zagrożenie dla swoich biznesów, urzędy konkurencji obawiają się dalszego wzmacniania dominującej pozycji cybergiganta, a organizacje broniące prywatności wskazują, że t...

Właśnie mija rok od przekazania Poczcie Polskiej danych 30 milionów Polek i Polaków w celu organizacji korespondencyjnych wyborów prezydenckich. Wyborów, które jak wiemy, odbyły się w innym terminie i w innym trybie niż zapowiadany. Działanie premiera, Poczty, Ministerstwa Cyfryzacji i samorządów, wywołały falę gorącej krytyki i zmobilizowały wiele organizacji społecznych do reakcji, w tym Sieć Ob...

Czy czeka nas nowy reżim sanitarny w postaci paszportu potwierdzającego szczepienie przeciw COVID-19? Czy dojdzie do podziału społeczeństwa na osoby „bezpieczne” i „niebezpieczne” w kontekście wirusa? Jakie propozycje certyfikatu odporności ma Unia Europejska? Czy cyfrowe paszporty pozwolą na nowy sposób identyfikacji obywateli i obywatelek? O propozycji zaświadczeń szczepionkowych z dr. Jędrzejem...

Podsłuchy podkładają tylko bandytom albo politykom? Bzdura. W dzisiejszym odcinku podcastu usłyszycie Wojciecha Klickiego i aż czwórkę gości. Trójka z nich to ofiary niewidzialnej przemocy ze strony państwa, jak w Panoptykonie określamy inwigilację. Ewelina Kycia, koordynatorka wolontariatu z Greenpeace Polska, Wojciech Bomba, aktywista Greenpeace’u oraz wolontariusz Strajku Kobiet oraz Mariusz Gi...

Czy realizujemy dziś scenariusz rozpadu cywilizacji przewidziany przez naukowców w latach 70.? Dlaczego neoliberalna sieć wygrała z czechosłowackim projektem zdemokratyzowanej technologii? Komu jesteśmy lojalni – państwu czy internetowi? Czy globalizacja była problemem już w wieku XIX? Co to jest technofeudalizm i jak uwolnić się z roli nowego chłopa pańszczyźnianego? Czy opodatkowanie aktywów i r...

Ile prawdy o człowieku kryje się w korelacjach statystycznych, które pokazują badania Michała Kosińskiego? Czy te same zależności potwierdziłyby się poza przebadaną przez Kosińskiego grupą osób aktywnych na portalach społecznościowych i randkowych, które dobrowolnie ujawniły swoją afiliację polityczną? A może mamy do czynienia z kolejnym “skrzywionym” algorytmem, który nauczył się oceniać orientac...

Nowe technologie w rękach służb, cenzura w Internecie ramy prawne dla sztucznej inteligencji… Rozwój technologii przynosi coraz to nowe wyzwania dla praw człowieka. Jaka jest rola Rzecznika Praw Obywatelskich w dialogu między obywatelem/obywatelką, państwem i wielkimi korporacjami? Na jakich problemach potęgowanych przez technologie skupiał się dr hab. Adam Bodnar podczas swojej kadencji i co zost...