O prawach człowieka po ludzku

Międzynarodowe Stowarzyszenie „Memoriał” powstało z myślą o tych, których historia przez lata była objęta tajemnicą. Jego inicjatorzy pragnęli przywrócić godność ofiarom zbrodni popełnianych przez reżim w Związku Radzieckim. Przyświecała im idea mówiąca o tym, że pamięć utrwalana i przekazywana może uchronić nas przed powtarzaniem błędów przeszłości. 35 lat po upadku ZSRR rosyjskie więzienia znów...

Najnowszy raport Amnesty International alarmuje, że w ostatnich latach na Zachodnim Brzegu dochodzi do rekordowej liczby zabójstw i pobić, wysiedleń, niszczenia mienia i bezprawnego przywłaszczania ziemi. Napady – w tym pobicia i zabójstwa - w latach 2020-2024 wzrosły 7-krotnie (raport Biura Narodów Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej, OCHA). To czystki etniczne i zaplanowana polityk...

Sport to dziś to znacznie więcej niż gra i rywalizacja, to też globalna gałąź biznesu, która napędza gospodarkę i generuje miliardowe zyski. Jak wielkie imprezy sportowe wpływają na prawa człowieka? Czym jest sportwashing i czy komercjalizację sportu można pogodzić z ideami równości i szacunku, które imprezy sportowe mają w swoim DNA?Dlaczego państwa oskarżane o naruszenia praw człowieka cały czas...

#46 Dzieci w sieci. Prawa, zagrożenia i szanse  Jakie treści dzieci i młodzież konsumują w sieci? Z jakimi zagrożeniami się spotykają? Czy wiemy, jak je ochronić? Jakie znaczenie ma edukacja cyfrowa i jak wesprzeć rodziców oraz nauczycieli w tym obszarze? Czy potrzebujemy systemowych rozwiązań oraz regulacji prawnych, aby internet był bezpiecznym miejscem dla najmłodszych? A jak młodzi mogą korzys...

Amnesty International właśnie opublikowało coroczny „Raport o stanie praw człowieka na świecie”. Jest on opisem aktualnej sytuacji w 144 krajach. Co się zmieniło od zeszłego roku?   W 2024 roku przestrzegaliśmy przed stopniowym rozpadem porządku opartego na prawach człowieka we wszystkich częściach świata, mówiąc o konsekwencjach łamania zasad przez rządy i korporacje. Nowy raport nie mówi już jed...

Jaką rolę artyści odgrywają w debacie publicznej? Czy zabieranie głosu przez osoby publicznie rozpoznawalne w ważnych społecznie sprawach to ich przywilej, wybór czy też obowiązek?   Pretekstem do rozmowy z naszą gościnią, Julią Kamińską, jest tegoroczny Konkurs Piosenki Eurowizji, który odbywa się w cieniu kontrowersji związanych z dopuszczeniem do rywalizacji artysty reprezentującego Izrael. W g...

Jakie prądy widać w kinie dokumentalnym dzisiaj? Jak kino reaguje na świat pełen niepokojów? Jaka jest rola kina dokumentalnego i jak wygląda ona w kontekście praw człowieka? Czy kino potrafi zmienić świat?  Na te i inne pytania Karol Piekarczyk odpowiada w rozmowie z Joanną Zawadą. Przybliżamy tytuły w konkursie na najlepszy film dokumentalny o prawach człowieka na 23. Festiwalu Millenium Docs Ag...

Wojnę w Sudanie medialnie przykryły tragiczne wydarzenia w innych częściach świata, wybuch wojny w Iranie, ludobójstwo w Gazie, wojna w Ukrainie, ale ten konflikt nie ustaje. Dotychczas pochłonął przeszło 150000 ofiar śmiertelnych, doprowadził do klęski głodu, a doniesienia organizacji humanitarnych wskazują na możliwe ludobójstwo w regionie Darfuru, położonym w zachodniej części kraju. Szacuje si...

Obiektywizm, rzetelność - jak te wielkie słowa, będące fundamentami dziennikarstwa, wytrzymują zderzenie z realiami? Czy nadal wierzymy w rzeczywistość prezentowaną przez dziennikarzy i dziennikarki? Czy sztuczna inteligencja zastąpi ich pracę?  Na co dzień to oni zadają pytania - tym razem zmierzą się z waszymi. Na pytania przesłane przez słuchaczy i słuchaczki odpowiadają osoby nagrodzone w konk...

W tym odcinku rozmawiamy o tym, jak wyglądają represje w Białorusi i codzienność osób, które trafiły do więzienia za sprzeciw wobec władzy. Więźniowie polityczni w Białorusi — skazywani za walkę o wolność, godność i prawa człowieka — są poddawani brutalnemu traktowaniu w aresztach i koloniach karnych.  Bohaterką odcinka jest Hanna Morskaya, aktywistka Centrum Ochrony Praw Człowieka “Wiosna” i Amne...

Jakie prawa ma kobieta w ciąży? Czy urlop macierzyński przysługuje kobiecie, która poroniła? Jakie świadczenia powinien zapewnić szpital, a jakie pracodawca? Jak poradzić sobie z traumą martwego urodzenia i jak przeżyć tę żałobę? Jak pozbyć się wstydu i zachować godność na oddziale ginekologicznym? Jak poradzić sobie wobec przemocy położniczej i kiedy poprosić o pomoc?    O aborcji, poronieniu, ws...

W czasie wojny ludność cywilna potrzebuje wody, jedzenia i leków. Ale to nie wystarczy, jeśli szpitale są bombardowane, pomoc humanitarna blokowana, a całe miasta odcinane od dostępu do wody niezbędnej do przeżycia. Dlatego w czasie wojny potrzebne są też prawa człowieka.  Prawo humanitarne mówi jasno: nie wolno atakować cywilów, nie wolno niszczyć szpitali, nie wolno używać głodu jako broni, nie...

Statystyki policyjne pokazują, że 75% osób, które doświadczyły przemocy domowej, to kobiety. Tymczasem to czubek góry lodowej. Dlaczego wiele kobiet nie decyduje się na zgłaszanie na policję przemocy ze strony partnera? Jak policja i inne instytucje państwa traktują takie zgłoszenia i sprawy? Jak po roku od zmiany definicji zgwałcenia w polskim prawie można ocenić jej efekty? O postrzeganiu – i do...

Populacja osób starszych w Polsce wynosi blisko 10 milionów. Co czwarta osoba w Polsce ma ukończone sześćdziesiąt lat, co piąta sześćdziesiąt pięć. Jak wygląda przestrzeganie praw człowieka tak dużej grupy społecznej? Z jakimi wyzwaniami mierzą się osoby starsze oraz jak reaguje na nie państwo polskie? O tym wszystkim w najnowszym odcinku podcastu “O prawach człowieka po ludzku” dr Adam Ploszka z...

Mają dopiero kilkanaście lat, a już osiągnęły przełomowe w historii swojego kraju orzeczenia sądów. Występowały w parlamencie, mówiąc politykom prawdę w oczy i odważnie broniły praw swojej społeczności. Wojowniczki o Amazonię, które były jednymi z bohaterek Maratonu Pisania Listów w 2025 roku, od najmłodszych lat działają, by zmienić niesprawiedliwą i szkodliwą grabieżczą politykę gospodarczą w sw...

W tym odcinku wspólnie zastanawiamy się, czym jest odpowiedzialne dziennikarstwo społeczne i jak pisać o tematach takich jak migracje czy prawa człowieka. W mediach nierzadko obserwujemy perspektywę mówienia „z góry” o osobach, które z różnych powodów zdecydowały się – czy zostały zmuszone – opuścić swój kraj lub należą do represjonowanych grup. A gdyby tak zmienić perspektywę? Gdyby spróbować zmi...

Północ Skandynawii zamieszkują Saamowie, ostatni rdzenni mieszkańcy Europy. W 2024 Norwegia przyznała się do odpowiedzialności za systemowe wynaradawianie Saamów i przeprosiła za doznane przez nich krzywdy. Dlaczego nie chcą oni być nazywani Lapończykami? Czym zajmują się dziś, jaki jest ich związek z ziemią, którą zamieszkują i jakie znaczenie mają dla ich kultury renifery? Jak dzisiejsi Saamowie...

W Mjanmie (Birmie) od 1948 roku nieprzerwanie trwa wojna domowa. Kraj ten wedle różnych szacunków zamieszkuje przeszło 130 grup etnicznych. Przeciw władzom centralnym na przemian występują rebelianci i frakcje separatystów. W wyniku zamachu stanu w 2021 roku władzę przejęła junta. Wojsko, poza nalotami, do tłumienia sprzeciwu obywateli wykorzystuje sądy. Ludzie są przetrzymywani bez postawienia za...

Nierówności w Republice Południowej Afryki (RPA) są dziś na bardzo podobnym poziomie, jak za czasów apartheidu. Dlaczego ten najbardziej uprzemysłowiony kraj Afryki i jedna z największych gospodarek kontynentu od dziesięcioleci jest równocześnie państwem o największych nierównościach społecznych na świecie? Jak bardzo te nierówności nadal przebiegają na linii dawnych podziałów ze względu na kolor...

Międzynarodowe prawo humanitarne, prawo konfliktów zbrojnych, prawo wojenne – wszystkie te określenia dotyczą zasad prowadzenia wojny i obejmują m.in. ochronę ludności cywilnej, zakaz atakowania szpitali czy szkół, zakaz brania zakładników, humanitarne traktowanie jeńców wojennych.    Czy te zasady jeszcze obowiązują? Czy da się upominać o prawa człowieka i humanitaryzm podczas wojny czy naiwności...

26 października 2025 w Poznaniu zakończyła się kolejna edycja Game Industry Conference (GIC) i Poznań Game Arena (PGA) – wydarzenia, które co roku przyciąga tłumy uczestników i uczestniczek, nie tylko ze środowiska game devu. GIC to trzy dni spotkań, wykładów i dyskusji, a także targi pracy dla branży gier. Podczas GIC przyznawane są także nagrody dla najlepszych gier z Europy Środkowo-Wschodniej,...

Dziś nierzadko towarzyszy nam poczucie, że wszędzie dookoła dzieją się kryzysy i konflikty. W takich czasach szczególnie ważne staje się pytanie, w jaki sposób pomagać odpowiedzialnie? Czy można zaszkodzić, nawet mając dobre intencje? Czym tak naprawdę są działania humanitarne i z jakimi trudnościami i wyzwaniami się wiążą? I wreszcie: jaki jest związek między pomocą humanitarną a prawami człowiek...

We wrześniu minęła kolejna rocznica protestów „Kobieta, życie, wolność”, które wybuchły w Iranie po śmierci Żiny (Mahsy) Amini w 2022 roku. Tysiące osób wyszło wtedy na ulice, domagając się sprawiedliwości. Władza odpowiedziała przemocą. Jednym z głównych narzędzi zastraszania protestujących i złamania ich sprzeciwu do dziś jest kara śmierci.   Czy protesty z 2022 roku trwale zmieniły rzeczywistoś...

W odcinku specjalnym prezentujemy debatę, która odbyła się 5 września w kinie Muranów w Warszawie, w związku z premierą raportu Amnesty International “Śmierć przez tysiąc cięć. Jak wspomagana technologicznie przemoc na platformie X uderza w polską społeczność LGBTI” oraz towarzyszącego mu filmu “Wyloguj nienawiść”. Linki poniżej.  Hejt, przemoc i radykalizacja – to dziś niestety rzeczywistość plat...

„Celem wojny jest trwanie wojny, (…) a trwanie tej wojny przybliża [też] cel, o którym marzą izraelscy nacjonaliści, to znaczy, żeby Gaza nie nadawała się do życia, nie było tam Palestyńczyków i problem Hamasu został rozwiązany razem z Palestyńczykami”, mówi Marek Matusiak, analityk Ośrodka Studiów Wschodnich.  “Jedyne wytłumaczenie, które jest stosowane przez stronę izraelską to jest magiczne sło...