MAHLER! De symfonieën met Groenteman, Oliemans & De Jonker

'Ik zou me onmogelijk kunnen herhalen', aldus Mahler. Dus gooit hij het in de Vierde weer over een heel andere boeg. Klein orkest, een ogenschijnlijk klassieke vorm, niet te lang. Een symfonie boordevol humor, volgens Mahler. Het eerste deel begint extreem eenvoudig, alsof het niet tot drie kan tellen, maar ontwikkelt zich vervolgens tot iets uitermate complex. Waarbij de hele symfonie opbouwt naa...

En ook in Mahlers langste symfonie komen we uiteindelijk bij het slotdeel. Mahlers eerste echte grote langzame Adagio. 'Alles is opgelost in vrede en stilte. De eeuwigdurende marteling staat eindelijk stil', vertelde hij erover. 'Wat een muziek en wat een fijne wereld', verzucht grote Thomas. Een deel waarin we gul van Mahler precies krijgen wat we willen hebben. Boordevol liefde. Of 'Hollywood ro...

Op de ongrijpbaarheid van deel 4 volgt het engelengezang van deel 5. Bim-bam! Dameskoor en kinderkoor verklanken het zuivere, het positieve van de engelen. Alles komt goed! Hemelse vreugde zonder eind! Mahler maakt er weer een 4D-ervaring van. Met kinderkoor en klokken die hoog in de ruimte gepositioneerd moeten worden. Maar we stuiten ook weer op de praktische Mahler, want 'als het orkest een bep...

Alsof je wakker wordt uit een verwarde droom volgt na het indringende einde van het derde deel het Adagio. Met weer de menselijke stem. Op teksten van Nietzsche. Maar een lied is het niet. 'Het is echt een instrumentaal deel met zangstem en tekst', aldus grote Thomas. Over levensangst. Ongrijpbaar. Het brengt grote Thomas tot de volgende ontboezeming: 'Ik zou geen stuk met stem weten wat tegelijke...

In het derde deel van de Derde is het woord aan de dieren. 'Het scherzo, het dierenstuk, is het meest potsierlijke en daarbij meest tragische dat er ooit is geweest', vertelde Mahler. Met een hoofdrol voor de posthoorn, in dit geval de flügelhorn. Van veraf. 'Een totaalgecomponeerde live-ervaring', aldus grote Thomas. '4-dimensionaal, om je heen, aan alle kanten'. Al vindt kleine Thomas de posthoo...

Na het 'krankzinnige' eerste deel van de Derde , moet wel een kalmer tweede deel volgen. En inderdaad. 'Het is het meest onbekommerde wat ik ooit heb geschreven', vertelde Mahler. Hij schildert bloemen en een bloemenwei. 'Wie de wei kent, zal 'm direct herkennen'. Maar Mahler zou Mahler niet zijn als hij niet een storm over de bloemen zou laten razen. Maar het is een 'lieve' storm, want na het eer...

De Derde . Mahlers langste symfonie, en de eerste symfonie die geheel in een van zijn legendarische componeerhuisjes tot stand komt. Voor wie dit huisje wil bezoeken: het is tegenwoordig een camping. 'Ik heb nu echt alle grenzen overschreden', vertelde Mahler over dit eerste deel. Het is dan ook een deel van ongekende proporties waarin waanzinning veel gebeurt: stormen, marsen, bloemen, rotsen, dr...

Alles in de Tweede symfonie leidt uiteindelijk tot dit slotdeel. Waarin Mahler de 'grote vragen' bij de keel probeert te grijpen. Eeuwigheid, angst, wederopstanding: het komt allemaal langs. Om uiteindelijk zijn climax te vinden in het grote slotkoor: 'Ik moet sterven om te kunnen leven'. Zang, koor, tekst... alles wijst er toch op dat Mahler ook een opera had moeten schrijven. Zeker als operadiri...

Voor de eerste keer doet zang zijn intrede in de symfonieën van Mahler. Urlicht . Dat begon als los Wunderhorn-lied maar belandde al snel in de Tweede symfonie . Een klein gebed. Misschien wel de eerste keer na Beethoven dat iemand zang inzet in een symfonie. Mahler had het graag al eerder gedaan, maar iets remde hem. De schaduw van Beethoven wellicht. In MAHLER! De symfonieën nemen Gijs Groentema...

Het Wunderhorn-lied Des Antonius von Padua Fischpredigt paste volgens Mahler perfect op deze plek in deze Tweede symfonie . Maar dan instrumentaal. Mahler is later zelf verrast door dit scherzo: 'Het is een merkwaardig en verschrikkelijk groot stuk! Tijdens het componeren kwam het niet zo op mij over'. Een persoonlijke herinnering van Mahler, met daarin twee draaiorgels en een militaire kapel, maa...

Na de zwaarte en donkerte van het eerste deel klaart de lucht op. We zouden het bijna idyllisch noemen. Is het een nostalgische terugblik op de mooie dagen van een mensenleven? Net als in de Eerste horen we weer een Oostenrijkse dans: de ländler. Voor Debussy en Dukas was de schijnbare eenvoud van dit deel een teleurstelling, na de overrompeling van het eerste deel. Als toetje luisteren we naar ee...

Vlak na zijn Eerste begint Mahler vrijwel direct aan zijn Tweede . Het eerste deel is snel klaar, maar hij voltooit het werk pas zes jaar later. Het eerste deel is een imposant bouwwerk op zichzelf. Boordevol thema's die we in de rest van de symfonie terug gaan horen. Mahler zelf gaf een mooie programmatische beschrijving van dit deel. Maar helaas mogen we daar eigenlijk nu niet meer naar kijken....

En dan het eerste grote Mahler-slotdeel dat we aanvatten. Waarin de held die we eerder in de symfonie hebben leren kennen volop de strijd aangaat met het noodlot. Keer op keer wordt hij neergeslagen, maar uiteindelijk triomfeert hij, en is het paradijs binnen handbereik. En natuurlijk gaat dit bij Mahler gepaard met een hoop geweld en gedoe. Genoeg voer voor analyse dus. En de heren zijn het erove...

Vader Jacob in mineur. Een deel van uitersten. Tragiek afgewisseld met blijdschap. Van een treurmars via iets sentimenteels naar een parodie. Zoals gezegd: alles wat we van Mahler kennen zit direct in deze  Eerste symfonie . En dat kon in zijn tijd op onbegrip rekenen. Zowel bij het publiek, dat dit deel 'wegsiste', als bij de Wiener Philharmoniker, die er niet op zaten te wachten om met z'n allen...

De eerste ländler. En zeker niet de laatste. Na het voorname eerste deel neemt Mahler ons nu mee naar een dorpsfeest. Volkse dansen, boertig, wild... Waarbij Mahler ons in korte tijd door een hele reeks toonsoorten laat schieten. Maar Mahler zou Mahler niet zijn als hij een wild feest niet zou contrasteren met melancholie. Maar maakt Mahler zich er soms niet wat eenvoudig vanaf, hoe hij in zijn co...

We hebben het met een uitgebreide inleiding nog even uit weten te stellen, maar nu gaan we er echt aan beginnen: de  Eerste symfonie . En die is meteen al helemaal Mahler. Qua uniek begin, qua overweldigend einde. Met liederen die de basis van het werk vormen. Met volksmuziek, treurmarsen, een ländler... En waarom moet Gijs bij de Eerste van Mahler aan het debuutalbum van The Beatles denken? In MA...

Aan een 20 uur durende beklimming van de 'Vulkaan' Mahler begint men niet onvoorbereid. In de Inleidende bespiegelingen is ruimte voor zeer uiteenlopende persoonlijke, biografische en musicologische overdenkingen: wat hebben Gijs, grote Thomas en kleine Thomas met Mahler? Wat hebben de liederen met de symfonieën te maken? Hoe verzamelde Mahler zijn materiaal? En welke symfonie van Mahler is eigenl...