Gooise Museumschatten

Vanaf 1891 werd de toen 18-jarige Heintje, een jonge vrouw uit Huizen, meerdere malen geportretteerd. Kunstenaars uit de grote stad schilderden het Gooise landschap en de mensen, die nog in streekdracht over straat gingen. Wat zagen al die stedelijke kunstenaars in Heintje en de véle andere afgebeelde Huizer meisjes? In het Huizer Museum praat Caspar Stalenhoef met conservator Wim de Bell en belt...

Wanneer kunstenaar Jan Toorop in 1928 in Den Haag overlijdt, is hij beroemd in binnen- en buitenland. Veel mensen weten dan dat hij is opgegroeid in Nederlands-Indië en dat zijn ouders van Indo-Europese en Chinese herkomst zijn – dat is zichtbaar aan Toorop zelf én in zijn werk. Na zijn dood besteden steeds minder mensen aandacht aan die achtergrond. In deze aflevering praat Caspar Stalenhoef met...

In deze aflevering wandelt Caspar Stalenhoef door Naarden met John Exalto van het Comenius Museum . Sinds 1670 ligt in deze stad een lang vergeten Tsjechische beroemdheid begraven: Jan Amos Komenský, oftewel Comenius. Vanaf 1892 kreeg hij in Naarden een opeenvolging van steeds grotere monumenten; door wie en waarom zijn die gemaakt?  Deze podcast kan overal worden beluisterd, maar voor wie met ons...

Zet twee schilderijen van dezelfde kunstenaar naast elkaar en je krijgt een nieuw verhaal. Bezoek twee tentoonstellingen, uit twee collecties, van makers op dezelfde plaats in verschillende perioden, en je krijgt nóg meer perspectieven. Dat kan nu het Huizer Museum en Singer Laren, waar meerdere makers op uiteenlopende momenten geïnspireerd raakten door de natuur in het Gooi. Caspar Stalenhoef pra...

Door het landelijke woningtekort moet ook Hilversum gaan bouwen. De gemeente wordt echter omringd door het Goois Natuurreservaat, en de grens voor de bebouwing is in 1933 strak getrokken door stadsarchitect Dudok. Waar en hoe er toch gebouwd kan worden, met respect voor het historisch erfgoed, wordt nu onderzocht in het Dudok Architectuur Centrum, in de tentoonstelling Het landschap zijn wij. Het...

Stylist en tentoonstellingsmaker Maarten Spruyt maakte de tentoonstelling ‘Wij zijn natuur. Wat ik nog zeggen wil’ in samenwerking met Prinses Irene van Lippe-Biesterfeld. Meer dan ooit bij Maarten Spruyt werd het een tentoonstelling om te ondergaan: in stilte, telefoon opgeborgen, weinig tekstbordjes – hier wordt niet het hoofd maar het hart aangesproken. Laura Grijns en Caspar Stalenhoef vragen...

De Grote Kerk van Naarden heeft iets wat geen enkele andere kerk in Nederland heeft, of nu nóg heeft: een plafond dat uitgebreid beschilderd is met Bijbelse voorstellingen. Normaal te zien op 25 meter hoogte, maar nu de meer dan 500 jaar oude schilderingen worden gerestaureerd, kunnen specialisten én het publiek een steigervloer beklimmen om ze van dichtbij te zien. Caspar Stalenhoef en Laura Grij...

Zelfgemaakte rokken staan in een lange herdenkingstraditie. Na de bevrijding in 1945 droegen veel mensen zelfgemaakte feestkleding, gemaakt met restjes textiel – zoals de toen 17-jarige Mies Bouhuys uit Weesp. Een jaar later ontwierp Mies Boissevain de Nationale Feestrok, waar duizenden vrouwen aan meededen. En sinds 2020 maakt Elganan Jelsma haar vrijheidsrokken, samen met o.a. Oekraïense vluchte...

In de geschiedenisboeken staan de grote nationale gebeurtenissen en omwentelingen, de opeenvolging van machthebbers, maar hoe hadden al die ontwikkelingen hun weerslag op het alledaagse leven van ‘gewone mensen’? Museum Weesp toont het plezier van nalaten aan cultuur met voorwerpen óver de inwoners van Weesp, maar ook ván de inwoners, want zonder hun schenkingen had het museum niet bestaan.  In de...

Willem Marinus Dudok (1884–1974) was meer dan vijftig jaar een architect die aan álles dacht: van de grote lijnen tot in de kleinste details, alles kwam uit zijn pen en vanuit zijn denkbeelden. Zijn de gebruikers van al die gebouwen daarmee nou gediend of wordt hun gedrag door Dudok afgedwongen? En wat voor man gaat er schuil achter zulke vergaande opvattingen over architectuur? Caspar Stalenhoef...

Middenin het dorp Huizen, op een kleine heuvel, stond zeker drie eeuwen lang een opvallende, geel gekleurde molen. Hier werd voor het hele dorp het graan tot meel vermalen. Inmiddels is de Huizer Molen al meer dan een eeuw afgebroken en ergens anders opgebouwd als museumstuk. Is dat nog de echte? Of moeten we daarvoor toch naar tekeningen en schilderijen kijken? In het Huizer Museum spreekt Caspar...

M.C. Escher, de kunstenaar die bekendstaat om zijn wiskundige lijnenspel en listig gezichtsbedrog, maakte tijdens de Tweede Wereldoorlog een tekening van het Raadhuis in Hilversum. Dit keer voegde hij zélf geen bizarre aspecten toe; dat had de Duitse bezetter al met het gebouw gedaan. Deze tekening is onderdeel van de Collectie Hilversum en is nu te zien in de tijdelijke tentoonstelling Schapen, s...

De regenachtige Amsterdamse stadsgezichten van George Hendrik Breitner (1857-1923) lijken verhalen te vertellen over de stad en de inwoners, maar dat verandert als je die schilderijen vergelijkt met de rest van zijn werk. Dan is Breitner geen verhalenverteller meer, maar een kunstenaar die vooral geïnteresseerd is in compositie en kleur. Caspar Stalenhoef gaat in gesprek met Suzanne Veldink, gastc...

De Amsterdamse Tonia Stieltjes was rond 1920 een aantrekkelijk model voor schilders. Jan Sluijters bijvoorbeeld heeft minstens twaalf portretten van haar gemaakt. Niet alleen vanwege haar uiterlijk – als een opvallende, modebewuste zwarte vrouw – maar ook vanwege haar verdiensten als vakbondsleider, met bovendien een grote belangstelling voor kunst. Veel bezoekers van Singer Laren zijn vertrouwd m...

Elke dag wordt het nieuws niet alleen bepaald door schrijvende journalisten, ook foto’s en video’s beïnvloeden hoe we naar de wereld kijken. Museum Hilversum laat daarvan de beste voorbeelden zien, met onder andere De Zilveren Camera, de jaarlijkse prijzen voor fotojournalistiek. In Museum Hilversum spreekt Caspar Stalenhoef met Marieke van der Velden en Philip Brink, winnaars van de prijs voor st...

In het jaar 1899 verhuist Kees van Dongen naar Parijs. Hij is dan nog een onbekende, 22-jarige illustrator uit Delfshaven, maar zo’n vijf jaar later wordt hij een van de grote vernieuwers van de Franse schilderkunst, samen met andere kunstenaars als Picasso en Matisse. Hoe hij dat in die korte tijd voor elkaar krijgt, en zich daarna vestigt als een van de kleurrijkste schilders van Parijs, is tijd...

De aanleg van de Afsluitdijk veranderde tussen 1928 en 1932 de Zuiderzee in het IJsselmeer. Dat had grote gevolgen voor iedereen die langs de kust woonde en van de zee leefde. Het vissersdorp Huizen had ooit de grootste vloot van de Zuiderzee, maar moest op zoek naar andere bronnen van inkomsten. Precies van dat keerpunt in de geschiedenis heeft het Huizer Museum een zeldzaam schilderij. Caspar St...

Op 19 februari 1772 start de bouw van het nieuwe stadhuis van Weesp. Volgens een journalist ter plaatse wordt de eerstesteenlegging gevierd met ‘lofzangen’, een ‘gestaadig geluit van Waldhoornen’ en een ‘groote toevloed van aanschouwers’. Vier jaar later is het af en heeft Weesp, een stad van amper 3.000 inwoners, een groot en statig stadhuis, ontworpen door een vooruitstrevende architect uit Amst...

De van oorsprong Amerikaanse Anna Singer was een belangrijke kunstverzamelaar. In 1901 vertrok ze naar Europa met de twee belangrijkste mannen in haar leven: haar echtgenoot William Singer en hartsvriend Martin Borgord, die allebei kunstenaar waren. In Laren woonden ze in een villa met een naam die ook naar henzelf verwees: De Wilde Zwanen. Want in meerdere opzichten vormden zij een drie-eenheid....

Op Forteiland Pampus stonden vanaf 1895 twee enorme dubbele kanonnen opgesteld. Zo kon in oorlogstijd een aanval vanaf de Zuiderzee worden tegengegaan. Tweehonderd militairen waren daarvoor nodig, en die moesten drie maanden lang – afgezonderd en geheel zelfvoorzienend – op het eiland kunnen blijven. Caspar Stalenhoef gaat met directeur Tom van Nouhuys naar het eiland. De militaire functie is verd...

Elke dag worden we overspoeld door nieuwsfoto’s. Die laten zien wat er in de wereld is gebeurd, maar die foto’s laten ook veel dingen níet zien. Op school leren we begrijpend lezen, maar deze aflevering van Gooise Museumschatten is een pleidooi voor begrijpend bééldlezen. Daarom verzamelt Museum Hilversum nieuwsfotografie. Caspar Stalenhoef spreekt daarover met Marc Prüst . De besproken foto’s kun...

Streekdracht is tot in de periode voor de Tweede Wereldoorlog nog overal in Nederland te zien. Wat vooral opvalt is de hoofdbedekking voor vrouwen. Dat begint met mutsen of kappen die eenvoudig en functioneel zijn, maar langzaamaan worden die steeds groter en opzichtiger. Over de modeverschijnselen binnen de Gooise streekdracht spreekt Caspar Stalenhoef met streekdrachtexpert Jankees Goud . Links...

Vanaf 1642 gaan twee heel verschillende mannen met elkaar samenwerken. De Nederlandse zakenman Louis de Geer (1587-1652), rijk geworden door de verkoop van wapens en bekend als de ‘kanonnenkoning van Europa’, zoekt contact met de Tsjechische theoloog en onderwijshervormer Jan Amos Comenius (1592-1670), die zich juist inzet voor vrede. Caspar Stalenhoef spreekt met John Exalto, directeur van het Co...

In het keukenvertrek van het Muiderslot staat een houten kast waar je zo aan voorbij kunt lopen, maar waar een heel verhaal achter zit. Het gaat van tulpen naar lust en liefde én het gaat dwars door de eeuwen heen, van de 16e, via de 17e naar de 20e eeuw, waar we ons in de 21e eeuw nog altijd over kunnen verbazen. Caspar Stalenhoef spreekt met Bjorn Storm van het Muiderslot. Links: - De beschilder...

Cornelis Kraijenhoff (1758–1840) wilde wetenschapper worden, maar maakte tegen wil en dank carrière in het leger en de politiek. Terwijl op het Nederlands grondgebied tussen 1795 en 1815 meerdere machtswisselingen plaatsvonden, behield Kraijenhoff zijn positie. Telkens werd hij door de wisselende machthebbers aangehouden om zijn militaire talent, terwijl hij zelf veel liever met wetenschap bezig w...