Andisheh Radio | رادیو اندیشه

در سرآغاز جنگ دوم جهانی کینز از ناراحتی قلبی رنج می‌برد و به نظر می‌رسید ایّام بازنشستگی‌اش فرا رسیده باشد. امّا سیر حوادث به گونه‌ای پیش رفت که او پس از سال‌ها بار دیگر به خزانه‌داری انگلستان بازگشت و به سیاست‌سازی برای سیاستگذاران مشغول شد. در همین ایّام هایک طعم طرد و بیگانگی را می‌چشید زیرا هم در وطنش (اتریش) و هم در کشور محل سکونتش (انگلستان) به چشم یک شهروند مشکوک و مشکل‌دار دیده می‌شد. او د...

هایک در سال 1935 تصمیم گرفت با طرح دوبارۀ بحث «محاسبات سوسیالیستی» به موج روزافزون گرایش به سوسیالیسم در انگلستان واکنش نشان دهد. این اقدام او با پاسخ اسکار لانگه مواجه شد که معتقد بود اقتصاددانان می‌توانند کنترل و مدیریت بهینه تولید را در یک جامعه سوسیالیستی بر عهده بگیرند.  حمایت اقتصاددانان دانشگاهی از ایدۀ اسکار لانگه، هایک را به سمت نقد اساسی مبانی اقتصاد نئوکلاسیک سوق داد. او با ارائۀ ت...

جان مینارد کینز در سال ۱۹۳۶ کتاب «نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول» را مثل یک برگ برنده به روی میز اندیشه اقتصادی کوبید و با همین کتاب به اسطوره ای فراموش ناشدنی تبدیل شد. ادعای کینز این بود که آنچه تا کنون در باب فواید و مزیتهای آزادی اقتصادی از اقتصاددانان کلاسیک شنیده‌ایم، فقط در حالتی صدق می‌کند که اقتصاد در وضعیت اشتغال کامل باشد. اما وقتی با بیکاری وسیع مواجه باشیم دیگر تعالیم آزادیخواهانه کلا...

در اوایل سال 1933 و در اوج بحران اقتصادی آمریکا، فرانکلین روزولت به مسند ریاست جمهوری رسید و بلافاصله سیاست کنترل دولتی بانکداری و لغو استاندارد طلا را آغاز کرد. روزولت همچنین برنامه‌های وسیعی را برای اشتغالزایی دولتی در دستور کار گذاشت و مجموعۀ این سیاست‌ها به نیودیل (New Deal) مشهور شد.  به این ترتیب در حالی که در انگلستان کسی توصیه‌های کینز برای دخالت گستردۀ دولت در بازار را عملی نمی‌...

کینز و هایک به مدّت 19 سال با هم مکاتبات گاه و بیگاه داشتند. از بین ده‌ها نامه‌ای که در این سال‌ها بین این دو نفر ردّ و بدل شد، 12 نامه اهمیت ویژه‌ای دارند. این 12 نامه در پایان سال 1931 و آغاز سال 1932 نوشته شدند، و ادامه نقدهایی بودند که کینز و هایک در نشریه اکونومیکا بر علیه نظریات یکدیگر مطرح کرده بودند. در پایان این نامه‌نگاری‌ها کینز به این نتیجه رسید که بحث به بن‌بست رسیده و هایک را به نوشت...

نشریه اکونومیکا در شماره نوامبر 1931 دو مقاله از کینز و هایک منتشر کرد. این دو نفر در این مقالات به تندی به هم حمله کرده بودند و هرکدام طرف مقابل را به مبهم‌نویسی، جهالت و نادیده‌گیری واقعیات متهم می‌کرد. با این مقالات نبرد کینز و هایک آشکار شد و به اوج رسید. محور اصلی اختلافات آن‌ها بحث بر سر منشاء اختلال‌های اقتصادی بود. هایک ریشه اختلالات را دستکاری حجم پول و اعتبار می‌دانست و کینز معتقد بود ات...

جدال قلمی کینز و هایک از تابستان ۱۹۳۱ شروع شد. آغازگر این جدال هایک بود که مقالۀ مفصّل و صریحی در نقد کتاب «رساله‌ای در باب پول» کینز منتشر کرد. نکتۀ محوری نقد او این بود که کینز هیچ نظریه‌ای دربارۀ سرمایه ندارد و با نادیده گرفتن تغییراتی که در درون موجودی سرمایه روی می‌دهند، به تعاریف و گزاره‌های مبهم، و نتایجی اشتباه می‌رسد.   این نقد در بحبوحۀ «رکود بزرگ» منتشر شد. در آن روزها پر...

آرمان‌شهر کینزی رابطۀ کینز و هایک با احترام و صمیمیت آغاز شد. کینز در کتاب «رساله‌ای در باب پول» بزرگوارانه از این اقتصاددان جوان و ناشناختۀ اتریشی نام برد و از نظریه اقتصادی او یاد کرد. ولی این روابط حسنه دیری نپایید. چند ماه بعد در اوایل سال ۱۹۳۱ کینز با هواداری از اِعمال تعرفه‌های وارداتی، موجی از خشم و نفرت را برانگیخت و خودش را با همۀ هواداران راستگرا و چپگرای تجارت آزاد درانداخت. در این جوّ...

پول دولت یا پول بازار؟ جان مینارد کینز کتاب دوجلدی «رساله‌ای در باب پول» را در پاییز سال ۱۹۳۰ و در بحبوحه رکود بزرگ منتشر کرد. او در این کتاب گفت که رکود و بیکاری ناشی از آن است که کل پس‌اندازهای افراد و بنگاه‌ها به سرمایه‌گذاری تبدیل نمی‌شود. کینز راه حل این مشکل را در یک سیاست پولی فعال می‌دانست که با پایین آوردن نرخ بهره، سرمایه‌گذاران را تشویق کند تا تمامی منابع موجود را در فعالیت‌های مولد به...

راهی میان سوسیالیسم و سرمایه‌داری ◽️کینز از میانه دهه ۱۹۲۰ آشکارا از مواضع لیبرالیسم کلاسیک فاصله گرفت و به سمت نوعی لیبرالیسم سازماندهی شده و سرمایه‌داری تحت مدیریت حرکت کرد. این تغییر موضع او در مقالاتی مانند «پایان لسه‌فر» و «آیا من یک لیبرال هستم» و «پیامدهای اقتصادی تصمیمات آقای چرچیل» منعکس شده است. مجموعه‌ای از این مقالات چند سال بعد در کتابی با عنوان مقالاتی برای اقناع (Essays in Persuasi...

در بلندمدت همه ما مرده‌ایم ◽️در سال‌های پس از جنگ جهانی اوّل اقتصاد انگلستان ابتدا با تورم مواجه شد و پس از سیاست‌های انقباضی دولت برای مهار تورم، به یک رکود عمیق و طولانی فرو رفت. کینز برای توضیح بیکاری گسترده و مداوم در انگلستان رفته‌رفته از آموزه‌های کلاسیک علم اقتصاد فاصله گرفت و به نظریات جدیدی رسید.  ◽️کینز در اوایل دهۀ ۱۹۲۰ به این نتیجه رسید که در دنیای پس از جنگ جهانی، کاهش حجم پول...

در کنفرانس صلح مناظره قرن/ قسمت سیزدهم ◽️جان مینارد کینز به عنوان نماینده ارشد خزانه‌داری بریتانیا در کنفرانس صلح پاریس شرکت داشت ولی در میانۀ مذاکرات بر اثر اختلاف با مقامات دولت و رویّۀ حاکم بر کنفرانس، از خزانه‌داری استعفا داد و به انگلستان برگشت. او در انگلستان کتابی با عنوان «پیامدهای اقتصادی صلح» تألیف کرد و در آن توضیح داد که مقامات بلندپایۀ متفقین در طول مذاکرات آتش‌بس و صلح، فقط به حفظ م...

کینز و جنگ بزرگ مناظره قرن/ قسمت دوازدهم ◽️در طول جنگ جهانی اوّل کینز ابتدا با عنوان مشاور به استخدام خزانه‌داری انگلستان در آمد و سپس به یک سمت مدیریتی منصوب شد. در این سال‌ها وظیفۀ دشوار تدارک مالی متفقین بر عهدۀ خزانه‌داری انگلستان بود. بار مالی سنگین جنگ، بارها خزانه‌داری را دچار بحران کرد و در نهایت کار به جایی رسید که غیر از دریافت وام و کمک از امریکا چاره‌ای باقی نماند.  ◽️در این سال...

اقتصاددان محله بلومزبری مناظره قرن/ قسمت یازدهم جان مینارد کینز در ۲۶ سالگی و بدون آن که مدرک تحصیلی در رشته اقتصاد داشته باشد از سال ۱۹۰۹ برای تدریس دروس اقتصادی در دانشگاه کمبریج انتخاب شد و به سرعت در ردیف اساتید محبوب و مشهور قرار گرفت. کینز بر این باور بود که نظام پولی جهانی در حال تحوّل است و پولی که پشتوانۀ طلا داشته باشد دیگر جوابگوی نیازهای تجاری قرن بیستم نیست. او بر همین اساس یک مبارزۀ...

حواری شماره ۲۴۳ مناظره قرن/ قسمت دهم کینز جوان در دانشگاه ریاضیات خواند امّا بیشتر اوقات و فعالیت‌های فکری‌اش در مباحث دیگری مثل فلسفه و اخلاق صرف می‌شد. او در اوایل دانشجویی به حلقۀ فکری «حواریون کمبریج» دعوت شد و اندیشه‌های ساختارشکن و نوگرای اعضای این محفل را با روحیات خودش سازگار یافت. بعضی از «حواریون» به صمیمی‌ترین دوستان سال‌های آیندۀ کینز تبدیل شدند.  شخصیت فکری کینز در این سال‌ها عمد...

دبیرستان بورژواها مناظره قرن/ قسمت نهم کینز با رتبه‌ای بالا در ممتازترین دبیرستان بریتانیا یعنی کالج ایتن (Eton College) قبول شد. در مدارس متوسطه امروز ما سه رشته نظری ریاضی و تجربی و انسانی تدریس می‌شود ولی در انگلستان آن دوره، به طور سنتی فقط دو رشته ریاضی و ادبیات کلاسیک وجود داشت. کینز در هر دوی این رشته‌ها جزء نفرات اوّل مدرسه بود و نمی‌توانست به راحتی تصمیم بگیرد که می‌خواهد در کدامیک از این...

تولّد و کودکی کینز در عصر ویکتوریا متولّد شد. در این دوره تغییرات فرهنگی شگرفی در فضای فکری و فرهنگی انگلستان صورت گرفت. آشنایی با فضای فرهنگی دوره ویکتوریا مثل آشنایی با خاک مزرعه‌ای است که گیاه شخصیت و اندیشه‌های کینز در آن روییده است. ◽️کینز فرزند یکی از اقتصاددان‌های مطرح انگلستان بود و به واسطه حلقه دوستان نزدیک پدرش خیلی زود و از نزدیک با تازه‌ترین اندیشه‌های اقتصادی و فرهنگی آن روزگار آشنا...

هایک به لندن می‌رود هایک در آغاز دهه ۱۹۳۰ برای سخنرانی در یکی از دانشگاههای بزرگ انگلستان دعوت شد. سخنرانی‌‌های او چنان مورد توجه قرار گرفت که دانشگاه او را به عنوان استاد مهمان دعوت به کار کرد.  حضور هایک در فضای فکری و اجتماعی انگلستان او را قدم به قدم به دوئل فکری با کینز نزدیکتر کرد. این دوئل سرانجام با نقدی که هایک به کتاب «رساله‌ای درباب پول» نوشت، آغاز شد. قسمت هفتم پادکست مناظره قرن ن...

هایک در آخرین سال‌های وین؛ بازگشت از آمریکا پایان دوران دانشجویی هایک بود. او در فاصله سال‌های ۱۹۲۵ تا ۱۹۳۰ با نوشتن چند مقاله مهم در نقد اقتصاد امریکایی کم‌کم به عنوان یک اقتصاددان جوان و صاحب‌آتیه در داخل و خارج از کشور شناخته شد و تلاش‌هایش را برای بسط و تکمیل نظریات اقتصادی مکتب اتریش آغاز کرد. ◻️در آن سال‌ها مدرن‌ترین اقتصاددانان آمریکا ادعا می‌کردند که «رکود» یک ضعف عمومی اقتصادی است و برای...

چریک فکری علیه تورم و سوسیالیسم؛ اتریش در سال‌های پس از جنگ جهانی اوّل به یکی از شدیدترین ابرتورم‌های طول تاریخ گرفتار شد. «فون هایک» در سال‌های دانشجویی همزمان با مطالعه نظریات پولی، از نزدیک مشاهده می‌کرد که سقوط ارزش پول چه تأثیرات ویرانگری بر زندگی مردم و ساختار اقتصاد دارد و احتمالاً همین مشاهدات و تجربیات شخصی بود که باعث شد او تا پایان عمر بیش از هر اقتصاددان دیگری نسبت به تورم و سیاست‌های...

چریک فکری علیه تورم و سوسیالیسم؛ اتریش در سال‌های پس از جنگ جهانی اوّل به یکی از شدیدترین ابرتورّم‌های طول تاریخ گرفتار شد. «فون هایک» در سال‌های دانشجویی همزمان با مطالعۀ نظریات پولی، از نزدیک مشاهده می‌کرد که سقوط ارزش پول چه تأثیرات ویرانگری بر زندگی مردم و ساختار اقتصاد دارد. و احتمالاً همین مشاهدات و تجربیات شخصی بود که باعث شد او تا پایان عمر بیش از هر اقتصاددان دیگری نسبت به تورّم و سیاست‌ه...

تولد مکتب اتریش از جدال روش‌ها قسمت سوم پادکست مناظره قرن مرور سریعی است بر تحوّلات علم اقتصاد در قرن نوزدهم که در نهایت به انقلاب مارژینالیسم و گذار از اقتصاد کلاسیک منجر شد. ◽️در جهان آلمانی‌زبان این تحوّلات، به زدوخورد فکری شدیدی بین مکتب تاریخی آلمان و هواداران کارل منگر انجامید و از دل این درگیری، مکتب اتریشی علم اقتصاد متولّد شد؛ مکتبی که اندیشه‌‍‌های لیبرال و فردگرایانۀ اقتصاد کل...

جدال بازار و نابازار قسمت دوم پادکست مناظره قرن، روایت کوتاهی از زندگی هایک در دوران دانشجویی است. هایک از ارتش شکست‌خورده اتریش مرخص می‌شود و در دانشگاه وین زندگی علمی‌اش را آغاز می‌کند. او که در دوران کودکی و نوجوانی به زیست‌شناسی علاقه‌مند بود، در دانشگاه به عنوان یک دانشجوی سوسیالیست میانه‌رو مطالعه علوم اجتماعی را انتخاب می‌کند. بعد از مدتی از این شاخه به آن شاخه پریدن سرانجام به اقتصاد می‌رس...

زندگی فون هایک، ستاره اقتصاد آزاد قرن بیستم 📍نیم قرن پس از سیطره تفکر «کینز» بر نظام سیاستگذاری بلوک غرب، ناگهان از اواسط دهه ۱۹۷۰، نام دیگری در اتاق‌های سیاستگذاری شنیده می‌شد که برای محافل فکری آشنا بود اما برای سیاستمداران و عموم مردم ناآشنا: فردریش فون هایک. می‌گویند در همان روزها بود که مارگارت تاچر که چند سال بعد همراه با رونالد ریگان نظام سیاستگذاری اقتصادی را در بریتانیا و آمریکا دگرگون ک...

۱۰۰ سال جدال بازار و نابازار جان مینارد کینز کسی بود که از داخل نظام بازار، پای دولت را به اقتصاد باز کرد. او از دیدگاه خیلی از متفکران، بزرگترین دانشمند اقتصادی بعد از آدام اسمیت بود که معتقد بود بهترین راه برای نابودسازی یک کشور، مخدوش‌سازی سیستم قیمت‌ها از طریق تورم است. اما نقطه متناقض‌نما این بود که راه‌حل‌های وی برای مقابله با رکود در نهایت باعث تورم می‌شد تا جایی که در دهه ۱۹۷۰ پدیده جدید «...