8am Media | پادکست ۸صبح

او به من گفت: «تو را گفتم اگر حرف ما را نشنوی و از خانه بیرون شوی، وقتی طالبان تو را بردند، دیگر راهی به این خانه نداری.» پدرم نیز هر بار یادآوری می‌کند که اگر پایم به حوزه طالبان برسد، دیگر دختر او نیستم و حتا نامی از من نخواهد برد. گویا پس از رویدادهای هرات، اعضای خانواده‌ام نیز با خانه‌نشین شدن دختران موافق شده‌اند.

حاصل یک عمر زنده‌گی پربار، اما کوتاهش را بر سنگ مزارش نوشتند: «محمد حسن، فرزند محمد اعظم، باشنده اصلی ولایت پروان، ولسوالی جبل‌السراج، روستای گلبهار، سکونت فعلی ناحیه ۱۱ خیرخانه. تحصیلات ابتدایی خود را در مکتب خیرخانه به پایان رساند و در سال ۱۳۶۵ وارد دانشگاه حربی شد و تحصیلاتش را در رشته مخابره به پایان رساند. بیش از بیست سال در اردوی افغانستان خدمت کرد، از جمله ۱۰ سال در قول اردوی عملیات‌های خاص...

Professor Giorgia Pietropaoli is an Italian writer, investigative journalist, researcher, and cultural activist from Rome. She studied Classical Literature as well as Persian Language and Literature, and earned her PhD in Political Science. Through her work as a journalist and researcher, she has focused on human rights, women’s voices, and cultural narratives. She recently published an investigat...

با دیدن ناگهانی خون در بدنم، شوکه شدم. وقتی دیدم که از من خون می‌آید، چشمانم از ترس گشاد شده بود، گونه‌هایم سرخ شده بود و بدنم از ترس می‌لرزید. در دلم غوغایی از دلهره برپا بود. با خود می‌گفتم: «مرا چی شده است؟ این چیست؟ خدایا، خدایا، مرا چی شده است؟» از مادرم شرم می‌کردم که بگویم در آن قسمت خصوصی بدنم خون دیده‌ام. در حالی‌که مادرم زن مهربان و بادرکی بود، اما در وجودم احساس شرم می‌کردم.

انفجار در شفاخانه معتادان رخ داده است. تعداد قربانیان را ۴۰۰ تن اعلام کرده‌اند. با دیدن تصاویر و آگاه شدن از هویت قربانیان، آه بزرگی می‌کشیم. مادرم، در حالی که اشک در چشمانش حلقه می‌بندد، می‌گوید: «امان از دل مادران‌شان در این شب و روزهای عید…»

رضوانه رحیمی، روان‌شناس و زنی است که سال‌ها همدرد، همراز و مشاور زنان بوده است؛ زنانی که برای بهبود زنده‌گی و ارتقای سلامت روان‌شان به او مراجعه کرده‌اند. در این گفت‌وگو از مسیر روان‌شناس شدن او می‌شنویم، از موضوعاتی که بیشتر زنان در اتاق درمان درباره آن صحبت می‌کنند، و از تجربه‌های او در مواجهه با دخترانی که در شرایط دشوار فعلی زنده‌گی می‌کنند. او از دخترانی می‌گوید که گاهی هیچ راه و چاره‌ای پیش...

آن، دختری که رویای نویسنده شدن را در سر داشت، دیگر نمی‌توانست آزادانه در خیابان‌های شهر قدم بزند، نمی‌توانست در صنف درس بنشیند، نمی‌توانست دوستانش را ببیند. چرا؟ تنها به جرم این‌که یهودی بود. یهودیانی که محکوم بودند تا ستاره زرد بر لباس‌شان بدوزند، نه به نشانه افتخار، بلکه به نشانه تحقیر، جدایی و سرنوشت تلخی که در انتظارشان بود. آن‌هایی که این علامت را داشتند، دیگر حق نداشتند در پارک‌ها بنشینند، ب...

 روایت ثریا، یکی از دانشجویان دانشگاه کابل، روایت تلاش و زحمت ده‌ها دانشجویی است که پس از راه‌یابی به دانشگاه، بی‌ثمر باقی مانده است؛ روایت او، روایت پنج سال انتظار و حسرت است.

مریم میترا، شاعر، پژوهشگری است که همواره کوشیده قلم‌اش امتداد زیست‌جهان شخصی و پژواک صدای بخشی از جامعه باشد. در این گفت‌وگو، از کودکی‌اش و نخستین شعرهایی که سروده، سخن می‌گوید. همچنین، از امکان‌ ترجمه شعر و معنای آن در زنده‌گی‌اش و نیز از تجربه تعلیق و زیستن در تبعید روایت می‌کند.

این دو روایت بخشی از واقعیت تلخ محرومیت ساختاری میلیون‌ها دختر در افغانستان است.  قصه‌های‌شان را بشنوید.

پس از ناپدید شدن شوهر، فشارها بر او چند برابر شد. به‌عنوان یک زن تنها، بارها مورد بازجویی و آزار قرار گرفته و از او خواسته‌اند شوهرش را حاضر کند. در فضای مردسالار و بسته کنونی، او ناچار است به‌تنهایی از خود و فرزندانش در برابر تهدیدها محافظت کند. دوستان شوهرش—که از او طلبکارند—بارها او و فرزندانش را تهدید کرده‌اند و حتا خطر ربودن آن‌ها را مطرح کرده‌اند.

شکردخت جعفری، دانشمند برجسته، مخترع و نخستین زن فیزیک‌دان طبی افغانستان است؛ زنی که نامش با نوآوری و پیشگامی در عرصه‌ دانش گره خورده است. تاکنون چندین اختراع از او به ثبت رسیده و جوایز معتبر جهانی به پاس خدمات و دستاوردهایش به وی اهدا شده است. در این گفت‌وگو، جعفری از تجربه‌های زیسته‌ی خود سخن می‌گوید: از مسیر دشوار و پرچالش تحصیلی که پیموده، از بیگانه‌انگاشته‌شدن در وطن خویش، و از تبعیض‌هایی که د...

هر صبح که برادرانم به کار یا درس می‌روند، من از پشت پنجره نگاه می‌کنم؛ نه از روی حسادت، بلکه از روی حس حذف شدن. حس این‌که من در نقشه این جامعه جایی ندارم.

چای‌مان را در گیلاس ریخت و گفت: «دخترم، این بار نوبت توست… انشاءالله به زودی، تو هم مثل سما جان عروس می‌شوی!» مادرش چند دقیقه نشست و بعد رفت. من و او تنها ماندیم. آن روز برایم همه‌چیز را گفت؛ این‌که چگونه پدرش او را در قمار به یک مرد باخت. مردی که دست‌کم پانزده سال از او بزرگ‌تر بود. گفت هیچ علاقه‌ای به او ندارد. گفت: «او هم مثل پدرم است. آغاز زنده‌گی‌ام را پدرم به لجن کشید، ادامه‌اش را او می‌کشد....

می‌دانستم نگران است. با آن‌که خودش هم راضی نبود، اما هیچ‌وقت مانع رفتنم نشد. پدرم همیشه تکیه‌گاهم بوده است. حتا مادرم از شدت نگرانی می‌گفت نرو؛ چون می‌ترسید روزی به خانه برنگردم. پدرم می‌دانست اگر او هم مانع رفتنم شود، یعنی شکستن من؛ یعنی بریدن و از دست دادن آخرین امیدم.

من در افغانستان هستم؛ جایی شبیه یک چاه عمیق و تاریک. آرزو دارم نه‌تنها مریم، بلکه همه دختران از این سیاه‌چاله بیرون بیایند. در این چهار سال، اگر نهادهای آموزشی بیرون از افغانستان بر دختران افغانستان معیارهای سخت‌گیرانه نمی‌گذاشتند، بسیاری از دختران می‌توانستند به تحصیل خود ادامه دهند. اگر هر سال حتا یک دختر به این مراکز راه پیدا کند، می‌توان از نسل‌کشی رویاهای‌مان و نابودی زنده‌گی دختران جلوگیری ک...

با مممنوعیت تحصیل زنان، هزاران دختر از دستیابی به آموزش محروم شدند و ناچار بودند برنامه‌ها و آرزوهای آینده‌ی خود را نیمه‌کاره رها کنند. در این میان زنانی بودند که دغدغه‌ اصلی‌شان حفظ جان و سلامت هم‌نوعان‌شان بود؛ زنانی که با وجود ده‌ها چالش و محدودیت، راه خود را در رشته‌های طبی ادامه دادند. اما با یک فرمان از ادامه‎‌ی آن راه بازداشته شدند. رابعه الکوزی یکی از این زنان است. او در این گفت‌وگو از علا...

ما دخترانی هستیم با رویای درس خواندن و آینده‌ای که در آن شرافتمندانه و آزاد زنده‌گی کنیم. سرنوشت ما جدا از سرنوشت انسان در این جهان نیست. نگذارید رویاهای ما زیر خاک بپوسد. اگر صدای ما شنیده نشود، اگر امید به پیروزی اندک هم باشد، باز هم به مبارزه ادامه خواهیم داد.

در همین هیاهو، زنی میان‌سال با دستان ترک‌خورده و چشمان خسته کنار کراچی کوچکش لم داده است. وسایل اندکش را یکی‌یکی از کیسه پاره‌اش بیرون می‌آورد: چند بسته دستمال کاغذی، چند عدد آفتابه پلاستیکی و چند جوره دست‌کش. هر بار که جنسی را روی کراچی می‌گذارد، گویی تکه‌ای از امید را در دلش زنده می‌کند؛ امید برای این‌که روز تازه، نانی تازه برایش بیاورد.

شیرین عبادی، حقوق‌دان، فعال حقوق بشر، نویسنده و نخستین قاضی زن در ایران است که به مقام ریاست دادگاه رسید. او نخستین ایرانی برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل است. خانم عبادی سال‌ها در حوزهٔ حقوق بشر فعالیت کرده و آثار متعددی از او منتشر شده است. در این‌ گفت‌وگو، ا‌و از تجربه‌های زیستهٔ خود، نوشتن در بستر یک نظام سرکوب‌گر، دین و مسأله‌ی زنان در جوامعی چون افغانستان و موضوعات دیگر سخن می‌گوید. این گفت‌وگو در جن...

 حرف‌هایی که چند روز قبل شنیدم: «کسی بی‌سواد نمی‌ماند. فقط تو مکتب رفته نمی‌توانی، دیگران زنده‌گی خوبی دارند.» عجیب است که در یک کشور میلیون‌ها دختر از آموزش محروم باشند و به هر یک بگویند فقط تو. فقط ما؟ پس نسل بعد از ما چه؟ دخترانی که امسال صنف ششم هستند؟ آن‌هایی که دو ماه قبل به جمع ما پیوستند؟ فقط من؟ پس دخترک سیاه‌پوش مقابلم چه؟ لینک روایت: https://8am.media/fa/its-not-just-me/

«دقیقاً در دهم ثور سال ۱۴۰۱ بود که به‌همراه خانواده‌ام راهی کشور ایران شدیم. آن لحظه‌های تاریک خداحافظی از بلخ، در پیش چشمانم همیشه روشن می‌ماند؛ زیرا برای نخستین‌ بار بود که آن حجم از ترک‌گفتن و خداحافظی را تجربه می‌کردم. ترک می‌کردم و بر زبانم بیت اول از شعر قهار عاصی را که در صنف هشتم خوانده بودم، پشت‌ سر هم تکرار می‌کردم: «به کدام دل از این‌جا به مسافرت برایم که در این جزیره‌ خون، رگ و ریشه کر...

گفت‌وگو با منیژه رامزی منیژه رامزی، نویسنده، پژوهش‌گر و یکی از زنانی است که دغدغه‌ی عدالت، آزادی و برابری دارد و در این زمینه کارهای فراوانی انجام داده‌ است. او در این گفت‌و‌گو مسیر زیسته‌ و تجربیات‌اش را روایت می‌کند. همچنین، از کتاب اخیرش «تا امر ثانی؛ حقایق ناگفته از مقاومت زنان افغانستان برای آزادی» سخن می‌گوید.

  حمیرا قادری، نویسنده، پژوهش‌گر و کنش‌گر حقوق زنان، از تجربه‌های زیسته‌ی خود و نسل‌اش روایت می‌کند؛ از قصه‌ها و غصه‌هایی که در دل تاریخ افغانستان جا مانده‌اند. او از نخستین دوره‌ی سلطه‌ی طالبان، بازگشت دوباره‌ی این گروه و نقش و اهمیت ادبیات در زمانه‌ی خفقان و امکان‌های رهایی در چنین شرایطی سخن می‌گوید. این گفت‌وگو در اکتوبر 2024 ضبط شده است.

پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان و اعمال محدودیت‌های دست و پاگیر بر تمام جنبه‌های زنده‌گی زنان مشکلات صحت روان در میان زنان و دختران افغانستان افزایش یافته است. در مدت نزدیک چهار سال تسلط طالبان، زنان از همه حقوق خود محروم شده و روزهای دشواری را در چهار دیواری خانه‌ها سپری می‌کنند. گزارش‌های متعدد و به خصوص گزارش اخیر بخش زنان سازمان ملل نشان می‌دهد که شصت و نه درصد زنان در حاکمیت طالبان احسا...