1 สมการชีวิต

พี่น้องพ่อแม่ไม่ได้มีอยู่เรื่อย พ่อแม่คลอดลูกคนไหน นั่นพี่น้องเรา ก็พ่อแม่เดียวผู้ให้กำเนิด ไม่มีเงื่อนไขอื่น ถ้าเขาไม่ดีต้องรักษาความดีที่เขามีอยู่ อะไรดี ๆ แบ่งปันกัน ค่อยพูดค่อยบอก ถ้าไม่แก้ไข มันจะเป็น“ตราบาป” เป็นนิมิตเครื่องหมายของความไม่ดีโผล่มา ทำให้จิตของเราตกไปอยู่ห้วงของอกุศลได้ ฉะนั้นความสัมพันธ์ในครอบครัวต้องรักษาให้ดี คำขอโทษง่าย ๆ ไม่ยาก ช่องทางบางทีแทบไม่เห็นที่จะพูดทำความเข้าใจ แต...

ทุกปัญหามีทางออก อยู่ที่ว่าเรามองเห็นไหม จะเห็นได้จิตใจต้องแจ่มใสสว่าง ปรับจิตตั้งจิตให้มีความมั่นใจในพุทโธธัมโมสังโฆ มั่นใจในกรรม จิตใจเมื่อมีความผ่องใสสว่างแล้ว มองดูสถานการณ์อีกทีหนึ่ง ช่องทางบางทีมันค่อยปรากฎขึ้นคลี่คลายขึ้น สุขทุกข์เป็นธรรมดา ชีวิตของคนเราสุขบ้างทุกข์บ้าง แต่ยังสามารถใช้กายนี้ประคับประคองกระทำสิ่งที่ดีได้ คนมามืดมาสว่างไม่เท่ากัน แต่ให้ไปสว่างให้ไปดี ไปดีไปสว่าง อยู่ที่การกระ...

ถ้าต้องการเป็นที่รักทั้งของเจ้านายเพื่อนร่วมงานและลูกน้อง อันดับแรกที่ไม่ควรทำเลย คือ เป็นคนเทียมมิตรประจบประแจง อะไรก็คล้อยตาม ต่อหน้าสรรเสริญลับหลังพูดอีกอย่างนึง อย่าเป็นอย่างนั้น แต่ทำหน้าที่ของเราให้ดีที่สุดตามทิศทั้ง 6 ทั้งเป็นเจ้านายและลูกน้อง แผ่เมตตาให้กัน มีเมตตากรุณามุทิตาและอุเบกขา และคนเราจะอยู่ดักดานตลอดกาลมันก็ไม่ได้ คนเราต้องมีการพัฒนา ซึ่งต้องอาศัยการเจริญอิทธิบาทสี่ ถ้างานนี้ชั้น...

คนที่รักษาจิตอย่างตัวเองยังไม่ได้ แล้วคิดว่าจะไปพึ่งหมอทั้งหมด ให้หมอรักษากาย ฉันต้องหาย ๆ ไม่หายไม่ได้ โอ๊ย! ยิ่งจิตใจมีความกังวลความหดหู่ ความห่วงใย กายยิ่งมีปัญหา ฮอร์โมนต่าง ๆ บางทีไม่ปกติมีผลข้างเคียง หมอเขาให้เราพึ่งได้แค่เฉพาะทางกายเท่านั้น ทางใจเราต้องพึ่งของตัวเราเอง  พอทำความเข้าใจถูกต้องแล้ว ทุกขเวทนาก็ได้ สุขเวทนาก็ไม่มีปัญหาอะไร มีความเข้าใจยอมรับมัน เราอยู่กับทุกข์ได้ นี่คือสิ่งสำคัญ...

ลูกศรเมื่อมันงอมันโก่ง คุณต้องเอาไปลนไฟก่อนแล้วดัดที่ไม้ง่าม การกระทำที่ช่างศรดัดลูกศรให้ตรง เหมือนกับจิตใจของเรา ถ้าอยู่สบายเกินไปแล้วมันงอมีอกุศล เพลิดเพลินยินดีพอใจกำหนัดลุ่มหลง งั้นอย่าอยู่สบายเลย มีสถานการณ์เกิดขึ้นมีโลกภัยไข้เจ็บเศรษฐกิจไม่ดีซะ อยู่ลำบากแล้วกุศลธรรมเกิด อยู่อย่างพอมีพอกินพอใช้ จิตใจมีเมตตาต่อกัน มีสติสัมปชัญญะ เห็นความไม่เที่ยง มีปัญญาเกิดขึ้น คือ กุศลธรรม อันนี้ Blessing เล...

“เงินทองที่คุณได้มาแล้ว จากการดำเนินอาชีพการงานในสังคม เงินทองที่ได้มาแล้วบางทีก็เอาไปใช้หาความสุขบ้างนะอ่ะ ถ้าคนเกษียณแล้ว ก็อยากจะเอาเงินไปใช้มาทำสวยบ้างนะอ่ะ ฉันอยากจะไปฉีดโบท๊อกบ้าง ฉันอยากจะไปนวดหน้าบ้าง หรือใช้เงินไปเที่ยวจุดนั้นจุดนี้บ้าง แล้วเกิดลูกหลานไม่พอใจว่า โอ๊ย! ทำไมคุณย่าคุณยายเนี่ยเอาเงินมาใช้แบบนี้ ลักษณะนี้มันผิดคำสอนไหม ก็ฉันจะเอาเงินที่ฉันหาได้ มาเนี่ย มาใช้ยังไงแล้วมันจะมีปัญ...

“...ความเครียดมันเกิดขึ้นได้ในทุกกรณี มีอยู่ อันนี้เป็นธรรมดา แต่สิ่งที่เราต้องควบคุมให้ได้ คือ จิตของเรา ว่าพอมีความเครียดเกิดขึ้นแล้ว คุณให้จิตคุณไปอยู่ตรงที่มันสบายใจได้มั๊ย? อย่าให้ไปอยู่ตรงที่มันเครียด เหมือนกับว่า ความปวดเวทนามีเกิดอยู่ในร่างกาย คุณจะต้องรู้สึกหรือปรับจิตอย่างไรให้จิตของเรา ไปตั้งอยู่ในจุดที่มันไม่รู้สึกถึงเวทนานั้น หรือแยกกันออกไป ซึ่งการฝึกสมาธิช่วยได้ อาจจะแยกกันไม่ได้ 10...

“คนครองเรือนแล้วอยู่เหนือกาม ชีวิตคุณนี้ดีมาก ๆ เพราะอะไร เพราะเราไม่ได้ถูกมารกุมหัวใจอยู่ มารเนี่ยจะใช้กามนี่แหละมาเป็นเหยื่อล่อให้เราทำหรือไม่ทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ที่นี้พอเราอยู่ในโลกของกามแล้ว ถ้าเราเหนือกามได้ จะไม่ถูกมันควบคุม ฉะนั้นจิตใจเราต้องอยู่เหมือนพรหม แต่ตัวเราก็อยู่ในโลกมนุษย์นี้แหละ นี้คือขั้นที่ 3 ที่ต้องฝึกให้มันเหนือขึ้นไป ในการที่ว่าฉันจะไม่ต้องไปยินดีพอใจในสิ่งที่เป็นความสุขทางตาท...

“แล้วทำไมคนเราถึงจะมาหลีกออกจากกาม ไม่พยาบาท ไม่เบียดเบียนได้ เพราะฉะนั้น นี่คือหัวข้อของสัมมาสังกัปปะ คือ ความดำริชอบ ความดำริในทางที่จะให้จิตใจของเรา มันมีกิเลสลดลง ก็นี่แหละที่ว่า ถ้าเราไม่รู้จักหน้าที่ศีลธรรม ไม่รู้จักความดี ไม่รู้จักคำสอนของพระพุทธเจ้า บางทีเราก็ทำชั่วโดยที่เราไม่รู้ตัว” เหตุแห่งโยนิโสมนสิการ จะช่วยกรรมของประเทศให้ดีได้อย่างไร? จึงเอพิโสดนี้ ได้มาสนทนาปรับแก้สมการในประเด็นปัญ...

“อุ อา กะ สะ อุ อา กะ สะ อุ อา กะ สะ” ใครที่ได้ท่องคาถาบทนี้แล้วปฏิบัติตาม จะทำให้เป็นบุคคลผู้มีหัวใจเศรษฐีได้ พระพุทธเจ้าตรัสไว้กับโกฬิยบุตรชื่อทีฆชาณุ ถึงธรรมะ 4 ประการ ที่จะพึงเป็นไปเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข ทั้งในปัจจุบันและในภายภาคหน้า ในเอพิโสดนี้ จึงได้มาทำความรู้จักความหมายของตัวต้นของศัพท์ ให้ลึกซึ้ง พร้อมวิธีปฏิบัตินั้น ๆ โดยรายละเอียด ทั้งยังนำเรื่องราวของเหล่าเศรษฐีผู้มีความร่ำรวยมั่ง...

จะทำอย่างไร เมื่อคนใกล้ตัวติดอบายมุข ...คนที่ติดอบายมุข เขาจะไม่ได้เห็นคุณของสิ่งดีเลย แต่กลับเห็นคุณของสิ่งไม่ดี (เห็นกงจักรเป็นดอกบัว) พอเห็นสิ่งไม่ดีคืออบายมุขว่าเป็นสิ่งที่คุณจะต้องทำมากๆ แต่เห็นสิ่งดี ๆ เช่น ศีล สมาธิ ภาวนา ว่าเป็นสิ่งไม่ได้มีประโยชน์อะไร ถ้าเราจะพูดถึงประโยชน์ ๆ คนไม่มีศีล เขาไม่ชอบฟังคนพูดเรื่องศีล คนไม่ดี เขาไม่ชอบฟังเรื่องดี ๆ ที่เรามาคอยจ้ำจี้จ้ำไช พูดอย่างนั้นอย่างนี้ ม...

ไม่ว่าจะเป็น “ความเครียด” หรือ “ความเหงา” ต่างก็เป็นปัญหาที่พบเจอกันได้มากในสังคมยุคปัจจุบัน ที่ส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตของตัวเองและผู้คนรอบข้าง ทั้งในเรื่องของปัญหาครอบครัว การทำงาน ญาติมิตร ซึ่งจะก่อให้เกิดปัญหาอื่น ๆ ตามมาอีกมากมาย เพราะความที่เหตุของมันคือ ตัณหา และ ตัณหาก็คือปัญหา ในเอพิโสดนี้ จึงได้ยกเอาทั้ง 2 ประเด็นนี้ มาทำความรู้จักเข้าใจถึงสาเหตุและผลที่เกิดขึ้น เพื่อแก้ไขปัญหาความสับ...

จะทำอย่างไรดี เมื่อลูกหนี้ยืมเงินแล้วไม่ยอมคืน  “นี่แหละมันเป็นความยากลำบากของการที่ต้องครองเรือน ที่ว่ามันต้องมีเรื่องเกี่ยวกับด้วยเงินทอง จึงอันดับแรก สิ่งที่ต้องการจะแนะนำก็คือ ถ้าเราจะใช้อกุศลธรรมเพื่อให้เขาคืนเงินอันนี้มันเป็นบาป เราไม่ควรทำ อย่างเช่น โทรไปด่าเขา หรือว่าฆ่าเขาขู่เขา เบียดเบียนในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง อันนี้ไม่ควรทำ คือ ไม่ควรที่จะออกนอกมรรคด้วยเหตุแห่งทรัพย์สินเพียงเล็กน้อยแบบนี...

“ในความโชคดีมีโชคร้าย ในความโชคร้ายมีโชคดี เหตุปัจจัยบางอย่างที่เกิดขึ้นจากภายในก็ตาม หรือภายนอกก็ตาม มันต้องประกอบกัน เพราะฉะนั้นมันไม่ใช่ว่าอาศัยความโชคดีอย่างเดียวหรือความโชคร้ายอย่างเดียว ที่ทำให้เวทนาบางอย่างเกิดขึ้น เพราะฉะนั้น สิ่งที่เราต้องทำความเข้าใจในที่นี้ ในฐานะที่ว่าโปรดศึกษาคำสอนของพระพุทธเจ้า ท่านเป็นสัพพัญญูผู้รู้แจกแจงธรรมะต่าง ๆ เราอย่าให้มีทิฐิความเห็นที่เป็นเอกกรณวาทะ ด้วยความ...

“หลักธรรมในที่นี้ ก็คือ ถ้าเราพูดคำอะไรแล้ว จะทำให้เกิดความเบียดเบียน เศร้าหมอง แตกกัน เราอย่าพูด เพราะถ้าพูดแล้วมันจะไม่จบง่าย ๆ มันจะต้องมีคำที่พูดมาก พอพูดมากแล้วมันก็จะฟุ้งซ่าน ฟุ้งซ่านแล้วก็จะไม่สำรวม พอไม่สำรวมจิตก็จะเสื่อมจากสมาธิ พอจิตมันตั้งขึ้นให้เป็นอารมณ์เดียวไม่ได้ การตัดสินใจอะไรบางทีมันผิดพลาดไปหมด เราก็จึงต้องมีเมตตากัน ถ้าเขาจะพูดจาแบบให้ร้าย ด่าว่าเราบ้าง ก็ให้อดทนเอา ซึ่งพอเราอด...

“สิ่งที่จะให้กำลังใจเราได้มาก และคงอยู่ได้ระยะยาวนาน (Long Lasting/Sustainable) สามารถที่จะมีความยั่งยืนได้ มีข้อเสียน้อย มีประโยชน์ใหญ่ ทั้งเพื่อประโยชน์ตนเองและผู้อื่นด้วย นั่นคือผลประโยชน์ทางด้านโลกุตระ ในทางด้านธรรมะ มันจะทำให้เรามีกำลังใจ ชุ่มชื่นใจ ทำให้เราเย็นใจได้ ถ้าเราได้ทำ ถึงแม้ว่าบางทีเราอาจจะเสียด้วย แต่คุณไม่คิดว่ามันเสียงัย  แม้จาคะ ๆ เป็นการสละออก แต่คุณคิด “ได้”  ได้ในที่นี้ คือ...

ประเด็นในที่นี้ คือ ถ้าไม่เคารพกันเมื่อไหร่ มันก็จะเริ่มมีวาจาที่ทิ่มแทงกัน บาปอกุศลธรรมทั้งหลายจะมีตามมา ซึ่งในปัจจุบันมีเป็นลักษณะที่เราเรียกกันว่า Hate Speech คือ วาจาที่ก่อให้เกิดความเกลียดชัง ทำให้เกิดการแบ่งแยก แบ่งเป็นฝักเป็นฝ่าย ซึ่งวาจาแบบนี้ มันเป็นมิจฉาวาจา ก็จะมีถ้อยคำที่ทำให้เกิดความทุ่มเถียงกัน เกิดจากการหวงกั้นทุ่มเถียงกันตามมา ที่นี้มันจะจบกันอย่างไร การเคารพและรับฟังความคิดเห็นของ...

“ความดีตรงนี้แหละ ท่านผู้ฟังเอ้ย เป็นที่พึ่งของเรา เราไม่ใช่ว่าไม่มีที่พึ่งแล้ว ณ ตอนนี้ มีที่พึ่งอยู่ หิริโอตัปปะ ความดีในจิตใจนี่แหละ เป็นจุดที่ให้เราเพิ่งอยู่ ณ วินาทีนี้ เดี๋ยวนี้ ตอนนี้ เราจึงยังไม่ได้ไปหาทำความชั่ว ความผิด ความบาป เราจึงยังไม่ได้ฆ่าตัวตาย ไม่ได้ฆ่าเจ้าหนี้ ไม่ได้ทำสิ่งอะไรที่มันไม่ดี นี่แหละ จุดนี้แหละ เป็นที่พึ่งของเรา แต่มันกำลังถูกสั่นคลอน ถูกสั่นสะเทือนอยู่...”  ประเด็นส...

“ข้อนี้สำคัญ จึงต้องการจะเน้นว่า คือบางทีเราทำงานนั่นนี่ เราประมาท เราลืมไป พอเราลืมไปบึ๊บ เราก็ได้รับความเดือดร้อนในลักษณะที่ว่าถูกกามบีบคั้นบ้างล่ะ แต่ตอนนี้เราจะว่างแล้ว โล่งแล้ว ไม่ต้องมีใครมาโทรหา โทรกวน ไม่ต้องตอบคำถามใคร ว่างแล้ว โล่งแล้ว เป็นลักษณะเหมือนกับคุณออกมาจากป่าแล้ว มาอยู่ที่โล่งแจ้ง โล่งว่าง นี่แหละ เราจึงควรที่จะต้องใช้โอกาสนี้ในการที่จะประพฤติธรรม สร้างกุศลบำเพ็ญบุญให้ได้มากๆ”...

ประเด็นสมการชีวิตในเอพิโสดนี้ เป็นเรื่องของ "คนตกงาน" ในสภาวะเศรษฐกิจที่ย่ำแย่ และวิกฤตการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 มีความเครียด วิตกกังวล เกิดความกดดันขึ้นในภายใน ด้วยเจอกับปัญหารายรับไม่พอรายจ่าย ชักหน้าไม่ถึงหลัง รู้สึกท้อแท้ หมดหวังหมดกำลังใจ ฝันสลาย ซึมเศร้า จะทำอย่างไร?  ความหวัง กำลังใจ มาจากที่ไหน? ทำความเข้าใจเหตุและวิธีใน 3 วงนี้ ที่จะช่วยทำให้เกิดมีกำลังใจสูง ด้วยการตั้งไว้ซึ่งความหวังท...

พอเราทำความเข้าใจว่า "สุขหรือทุกข์ไม่ได้เกิดขึ้นจากกรรมเก่าโดยส่วนเดียว" จิตใจของเรา ก็จะไม่ได้คิดว่าจะไม่ได้ต้องทำอะไร เพราะมันขึ้นอยู่กับเหตุปัจจัยอื่นด้วย ฉะนั้น ในเมื่อมันขึ้นอยู่ด้วยกับเหตุปัจจัยอื่น เราจึงมีแนวโน้มว่า ในปัจจุบันนี่แหละ ฉันจะทำความดี ซึ่งคนที่ว่าถ้ามีทิฏฐิ มีความเชื่อ มีความเห็นเช่นนี้ว่า "ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว" เขาก็จะทำความดีในปัจจุบัน เพื่อที่จะให้ได้ผลดีในอนาคตต่อไป ในเ...

"เพราะว่า โลกมนุษย์ของเรามันมีทั้งสุขและทั้งทุกข์ พอ ๆ กัน บางทีก็สำเร็จ บางทีก็ไม่สำเร็จ ขึ้นชื่อว่าความสุขความสำเร็จ เราจะไม่รู้มันได้หรอก ถ้าว่ามันไม่มีทุกข์ ไม่มีความผิดหวัง สองอย่างนี้ มันปนกันมาในโลกของเรา สุขก็มี ทุกข์ก็มี สำเร็จก็มี ผิดหวังก็มี ได้ก็มี เสียก็มี ประเด็นคือ ถ้าเผื่อว่าเราตัดสินใจปฏิเสธหรือยอมรับอะไรด้วยอคติ 4 แล้วไม่สำเร็จ มันจะมาเสียใจอย่างมากเลย" ในเอพิโสดนี้ ได้พูดถึงประเ...

อะไรคือ"วัด" ในบริบทนี้ คือ สถานที่ที่สงัด ที่สงบ ไม่ได้มีเสียงอึกทึกครึกโครมมาก เป็นที่ ๆ จะอยู่หลีกเร้นได้ เหมาะกับการประพฤติปฏิบัติให้ดีได้ จึงถ้าเราสามารถทำบ้านให้มีลักษณะตามเกณฑ์ที่เป็นวัดได้ แล้วปฏิบัติตนให้เหมือนเวลาไปวัดด้วยการให้ทาน รักษาศีล เจริญภาวนา เช่น ทำทานด้วยการหยอดกระปุกออมเงินไว้ ตั้งจิตอธิษฐาน แล้วให้บุคคลอื่นนำไปทำให้แทน หรือมีการรักษาศีล มีการเจริญสติอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ หร...

"มาร" คือ ผู้ล้างผลาญความดี ที่จะมักเอาความสุขเล็ก ๆ น้อย ๆ มาเป็นเหยื่อล่อ ให้เราติดกับดัก ด้วยเงื่อนไขให้เราทำความชั่วความบาปอกุศล เพื่อแลกกับสุขเวทนาที่จะได้ ไม่ว่าจะเป็นชื่อเสียง เงินทอง ความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน ความร่ำรวย อันเป็นเงื่อนไขสัญญาแลกเปลี่ยนของปีศาจที่เราได้ทำไว้แล้ว ซึ่งเมื่อถูกทวงคืน จะก่อให้เกิดความไม่ดีขึ้นมารุมเร้าในภายหลัง เกิดทุกขเวทนา ตลอดไปจนถึงตกนรก กำเนิดเดรัจฉาน เปรต...

"ธรรมทาน" ไม่ใช่แค่สอนธรรมะ แต่เป็นการปฏิบัติธรรมด้วย ตัวอย่างเช่น พระพุทธเจ้าสอนธรรมะ เราก็จะบอกว่าท่านให้ธรรมะเป็นทาน หรือแม้ท่านไม่ตรัสสอน แต่ก็ทรงปฏิบัติธรรมอยู่ในตัวเองอยู่แล้ว ธรรมะไม่ได้มาสุดที่เรา แต่มันเป็นการให้ออก การให้ออกตรงนี้คือ การที่คุณเอามาทำ เอามาปฏิบัติ เพราะ ทาน คือ การนำออก สละออกไป ถ้าคุณไม่มี คุณจะสละออกได้อย่างไร ดังนั้น คุณจึงต้องมี ต้องมีธรรมะก่อน พอคุณมีธรรมะแล้ว จะทำอย...