Sözdələn

İnsan bədənində hər orqan öz işini səssizcə görür. Amma bir gün bədənə yad bir qonaq - alkoqol daxil olur. Əvvəlcə hər şey sakit və zərərsiz görünür, az sonra içəridə sükut pozulur. Aləm dəyir bir-birinə, orqanlar danışmağa, mübahisə etməyə başlayır. "Sözdələn"də bu hadisəni təsvir edən alleqorik hekayəni sənə danışıram. Hekayə fiziologiya və toksikologiya elminə əsaslanır və mənbə olara...

Bakı şəhəri özündə iki fərqli dünyanın ahəngdar birliyini təcəssüm etdirir: qədimliyin və Şərq ruhunun qorunduğu İçərişəhər və bir də qala divarlarından kənarda, tamamilə yeni bir mədəniyyət və memarlıq nəfəsi ilə formalaşan Bayırşəhər.  XIX əsrin ikinci yarısına qədər qalaətrafı yaşayış məskəni olan Bayırşəhər, ilk neft bumu ilə birlikdə partlayışa bənzər bir inkişaf yaşayaraq, qısa müddətdə şəhə...

Ağlıma belə bir sual gəlir: Yuxuda öyrənmək olarmı? "Sözdələn"də bu sualın cavabını verən bir məqaləni sənə danışıram. Keyt Sukel tərəfindən yazılmış bu məqalə 2019-cu ildə "brainfacts.org" veb-saytında yayımlanıb. Keyt Sukel neyroelmlə bağlı populyar elmi kitabların müəllifi, jurnalist və yazıçıdır. O, beynin qərarvermə, risk götürmə və sevgi kimi mövzularını sadə və anlaşıqlı...

"Sözdələn" layihəsinin budəfəki buraxılışı beyin və yaddaş haqqındadır. İndi sənə danışacağım elmi məqalə Boston şəhərində yaşayan yazıçı, elm mövzularında yazan müəllif və jurnalist Deborah Halber tərəfindən 2018-ci ildə "brainfacts.org" veb-saytında yayımlanıb. Deborah Halber həmçinin müxtəlif universitet nəşrlərində dərc olunan bir çox məqalələrin müəllifidir. 🔔 Azərbaycan...

"Sözdələn" layihəsinin budəfəki buraxılışının mövzusu daha çox uşaqlar üçündür, amma böyüklər də dinləyə bilər. "Göbələk və yosun" elmi nağılında bu iki bitkinin təbiətdə rolu ilə yanaşı "xlorofil" və "şibyə" kimi terminlərin mənası sadə şəkildə izah edilib. Elmi nağılın müəllifi tarix üzrə elmlər doktoru, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, professor Fərid Ələk...

"Sözdələn"də Üzeyir Hacıbəyovun "Məzhəkə" satirik hekayəsini sənə danışıram. Hekayədə bir kəndlinin başına gələn əhvalatlardan danışılır. Hekayə Azərbaycan Milli Kitabxanasının elektron məlumat bazasında yerləşdirilib. 🔔 Azərbaycan dilini yaşatmaq və bu dildə faydalı məzmunların daha çox olması üçün layihənin "YouTube" kanalına abunə ol, bildirişləri aç və hər kəslə...

"Sözdələn"də Cəfər Cabbarlının "Parapetdən Şamaxı yoluna qədər" satirik hekayəsini sənə danışıram. Burada Parapet indiki Fəvvarələr bağı, Şamaxı yolu isə indiki Cəfər Cabbarlı küçəsidir. Cəfər Cabbarlı 20 mart 1899-cu ildə Xızıda dünyaya gəlib və 31 dekabr 1934-cü ildə ürək çatışmazlığından 35 yaşında vəfat etmişdir. O, şair, yazıçı, ssenarist və dramaturq kimi fəaliyyət göstər...

"Sözdələn"də Üzeyir Hacıbəyovun "Ramazanda ibadət" satirik hekayəsini sənə danışıram. Hekayədə papiros çəkən bir nəfərin Ramazanda gündəlik həyat tərzi təsvir edilib. Hekayənin mətni Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanasının elektron məlumat bazasından əldə edilib. 🔔 Azərbaycan dilini yaşatmaq və bu dildə faydalı məzmunların daha çox olması üçün layihənin &quo...

"Mənəm-mənəm deyənlərin inanma çox da qovluna!" - Mirzə Ələkbər Sabir "Sözdələn"də Mir Cəlal Paşayevin "Heykəl uçulanda" hekayəsini sənə danışıram. Hekayədə öz vəzifəsindən, var-dövlətindən sui-istifadə edənlərdən bəhs olunur. Hekayənin yazıldığı "Mir Cəlal. Seçilmiş əsərləri" kitabı "Azərnəşr" nəşrləri əsasında 2005-ci ildə "Şərq-Qərb" n...

"Sözdələn" hekayələrlə davam edir. Budəfəki buraxılışda Mir Cəlal Paşayevin yaradıcılığına müraciət edirəm. Mir Cəlal Paşayev 26 aprel 1908-ci ildə Cənubi Azərbaycanın Xalxal şəhərində doğulmuş, 28 sentyabr 1978-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir. O, yazıçı, şair, ədəbi tənqidçi kimi müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərmişdir. Mir Cəlal yazdığı "Ay İsmayıl, başa sal" hekayəsində rüşv...

Daha çox Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin, tarixdə iz qoymuş bir çox musiqinin bəstəkarı kimi tanınan Üzeyir Hacıbəyov həmçinin satirik hekayələrin, məqalələrin müəllifidir. Üzeyir bəy 18 sentyabr 1885-ci ildə Ağcabədidə doğulub, 23 noyabr 1948-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.  "Sözdələn"də Üzeyir Hacıbəyovun "Yevlax-Şuşa yolu" satirik hekayəsini sənə danışıram. Hekayəd...

1936-1985-ci illərdə yaşayıb-yaratmış Qulamhüseyn Səidi Güney Azərbaycanın Təbriz şəhərində, yoxsul bir ailədə anadan olmuşdur. Təbriz Universitetinin tibb fakültəsini bitirmiş, həkim-psixoloq ixtisasına yiyələnmişdir. 1964-cü ildən İranın Tədqiqat və İctimai Araşdırmalar Mərkəzində çalışmış, işi ilə bağlı olaraq Güney Azərbaycanın müxtəlif bölgələrini gəzib dolaşmaq imkanı əldə etmişdir. Bu dövrd...

"Sözdələn" Azərbaycan əsilli iranlı müəllim, tərcüməçi, nasir, publisist, İranda uşaq ədəbiyyatının banisi Səməd Behrənginin yaradıcılığına müraciət edir. Bu buraxılışda Səməd Behrənginin ilk əsərlərindən biri olan "Adət" hekayəsini sənə danışıram. Hekayənin mətni Vaqif Sultanlı və İrəc İsmayılın redaktoru olduğu "Güney Azərbaycan nəsri: Başlanğıcdan bu günə qədər (Antolog...

"Sözdələn"də Azərbaycan şairi, yazıçı və dramaturqu Hüseyn Cavidin xatirələri haqqında sənə danışıram. Hüseyn Cavid Azərbaycan ədəbiyyatında romantizm ədəbi cərəyanının əsas nümayəndəsi, milli romantik şeirin və mənzum faciənin banisidir. O, 1882-ci il 24 oktyabrda Naxçıvanda anadan olub. Cavid 1937-ci il Stalin repressiyası ərzində sürgün edilmiş və 1941-ci ilin 5 dekabrında sürgündə SS...

"Sözdələn" layihəsinin budəfəki buraxılışı Azərbaycan dramaturgiyası və ədəbiyyatında ədəbi tənqidin banisi Mirzə Fətəli Axundovun Azərbaycan əlifbası islahatına həsr edilir. Əlyazmalar İnstitutunun arxivləri içərisində Mirzə Fətəli Axundova həsr olunmuş xüsusi bir bölmə var. Bura onun həm nəşr olunmuş, həm də nəşr olunmamış əlyazmaları daxildir. Axundovun əsasən teatr və dram sahəsində...

12 may 2006-cı il, "İran" qəzetinin uşaqlar və yeniyetmələr üçün nəzərdə tutulan cümə günü əlavəsində yer alan komiks ölkədə "karikatura qalmaqalı"na və azərbaycanlıların kütləvi etirazlarına səbəb oldu. Karikatura haqqında yazılmış məqalənin mətni tarixçi və ictimai-siyasi xadim Yadigar Sadıqlının "Tarixçi" adlı "telegram" kanalından (https://t.me/yadigarsa...

İranlı bir qızın edamdan öncə anasına yazdığı məktubu Reyhanə Cabbari 2009-cu ildə İranda ona təcavüz etməyə çalışan birini öldürdüyü üçün cinayətdə ittiham olunur. O, 2014-cü ildə Tehranda Evin həbsxanasında edam edilir. "Sözdələn"də Reyhanənin edamdan öncə anası Şöləyə yazdığı həmin təsirli məktubu sənə danışıram. 🔔 Azərbaycan dilini yaşatmaq və bu dildə faydalı məzmunların daha çox o...

"Sözdələn" Əli bəy Hüseynzadənin sevgi məktubu ilə davam edir. Əli bəy Hüseynzadə daha çox Azərbaycan Cümhuriyyəti dövründəki türkləşmək, islamlaşmaq və avropalaşmaq kimi ideoloji fikirləri ilə yadda qalıb. Azərbaycanın mütəfəkkir yazıçısı, publisist və ədəbiyyat tənqidçisi Əli bəy Hüseynzadə 1864-cü il 7 mart tarixində Bakı quberniyasının Şamaxı qəzasında Salyanda doğulub. Əslən Sabirab...

Bir tərəfdə Azərbaycan dramaturgiyası və ədəbiyyatında ədəbi tənqidin banisi Mirzə Fətəli Axundov, digər tərəfdə isə Azərbaycan milli mətbuatının banisi Həsən bəy Zərdabi. "Sözdələn" layihəsi bu iki dahi şəxsin bir-birilərinə yazdığı iki məktubla yeni buraxılışını təqdim edir. Hər zaman xalqın təhsil almasına, maariflənməsinə çalışan Mirzə Fətəli və Həsən bəy bu məktublarında da həmin mö...

"Sözdələn"də Dilbər Axundzadənin həyat yoldaşı Mikayıl Müşfiqlə olan xatirələrindən bəzi hissələri sənə danışıram. Dilbər xanım xatirələrində Müşfiqlə tanışlığından, aralarındakı məhəbbətin necə yaranmağından söhbət edir. Onun xatirələrində həmçinin sevgidolu günlərlə yanaşı ağrılı günlərdən də bəhs edilir. Xatirələrin toplandığı "Müşfiqli günlərim" kitabı 2005-ci ildə "Gə...

"Sözdələn"də Əli Səmədlinin "Generalın uşaqlığı" bioqrafik romanından bir neçə hissəni sənə danışıram. Roman iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı olmuş general-mayor Həzi Aslanovun uşaqlıq illərini əhatə edir. Həzi Əhəd oğlu Aslanov 1910-cu ilin 22 yanvar tarixində Lənkəranda doğulub, 25 yanvar, 1945-ci ildə Latviyada həlak olmuşdur. Həzi Aslanovun məzarı Bakıda Şəhidlər Xiyabanın...

"Sözdələn"in budəfəki mövzusu Azərbaycan əsilli iranlı müəllim, tərcüməçi, nasir, publisist, İranda uşaq ədəbiyyatının banisi Səməd Behrəngidir. Daha çox "Balaca qara balıq" əsəri ilə tanınan Səməd Behrəngi uşaqlar üçün yazdığı əsərləri sosial problemləri, cəmiyyətdəki haqsızlıqları qabartdığı üçün İran şah rejimi tərəfindən qadağalara məruz qalmışdır. Səməd Behrəngi haqqında x...

"Müsəlman qadınını olduğu qapalı həyatdan çıxarmaqdan ötrü yeganə bir yol var: Məktəb. Bu məktəbi isə elə yaratmaq və qurmaq lazımdır ki, müsəlmanlar ona rəğbətlə yanaşsın və tam əminliklə öz qızlarını ora oxumağa göndərsinlər." (Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Məhəmmədağa Şahtaxtlıya 4 may 1896-cı il tarixli məktubundan) Bu sözlər Dilqəm Əhmədin "Fərqlilər" kitabındandır. "Söz...

Azərbaycan mətbuatının banisi - Həsən bəy Zərdabi "Saray əhlinə deyil, xalqa xitab edirdi" Bu cümləni Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Həsən bəy Zərdabi və "Əkinçi" qəzeti haqqında yazdığı məqalələrində qeyd edib. "Sözdələn"in bu buraxılışında Rəsulzadənin Həsən bəy Zərdabi haqqında həmin yazdıqlarını sənə danışıram. Buraxılışın mətni "ÇAPAR" dərgisindən əldə edilib....

"Sözdələn"də Azərbaycan Cümhuriyyətinin qurucularından biri olmuş Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin bir məktubu haqqında sənə danışıram. Rəsulzadə bu məktubunu Polşa ordusunun zabiti Edmund Xaraşkeviçə yazmışdır. Məktub və yazılma səbəblərini izah edən mətn "ÇAPAR" dərgisində dərc olunub. 🔔 Azərbaycan dilini yaşatmaq və bu dildə faydalı məzmunların daha çox olması üçün layihənin &quo...