پادکست پرچم سفید

در ۲۰۰۱، طالبان در ۹۰ روز سقوط کردند. در ۲۰۰۸، در ۹۰۰ روز برگشتند. در فاصله‌ی این دو، آمریکا به عراق رفت، افغانستان فراموش شد، و در سایه‌ی این فراموشی، در شهر کویته‌ی پاکستان، یک شورای کوچک از فرماندهان شکست‌خورده، در حال ساختن «حکومت در تبعید» بود. این، قسمت ۱۳ پرونده‌ی جنگ افغانستان است: شکست بریتانیا در ساونک، خشم کانادا در پنجوایی، انفجار سفارت هند در کابل، ترور بی‌نظیر بوتو در راولپندی، و مرگ...

۱۲ دسامبر ۲۰۰۱. در ارتفاعات سفیدکوه، گری برنتزن، فرمانده میدانی سیا، در یک تله‌گرام به ستاد CENTCOM نوشت: «اگر اکنون ۸۰۰ تفنگدار دریایی داشته باشیم، بن لادن را می‌گیریم.» درخواست رد شد. پنج روز بعد، بن لادن به وزیرستان فرار کرد. در همان روزها، در بن، حامد کرزای به‌عنوان رئیس اداره موقت انتخاب شد. در آوریل ۲۰۰۲، ظاهرشاه پس از ۲۹ سال تبعید بازگشت. در ۲۰ مارس ۲۰۰۳، آمریکا به عراق حمله کرد. قسمت ۱۲ پر...

ساعت ۸:۴۶ صبح ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱. هواپیمای American Airlines Flight 11 به برج شمالی مرکز تجارت جهانی فرود می‌آید. در ۹۰ دقیقه، ۲۹۷۷ کشته. در ۹۰ روز بعد، آمریکا با ۱۲۰ مأمور سیا، چند تیم نیروهای ویژه، و بمب‌افکن‌های B-52، طالبان را برانداخت. در ۲۵ نوامبر، در قلعه جنگی، جانی مایکل اسپن، اولین تلفات آمریکایی جنگ. در ۷ دسامبر، ملا عمر با موتورسیکلت از قندهار فرار کرد. در همان دسامبر، در تورا بورا، بن لاد...

در دسامبر ۱۹۹۴، طالبان ۲۵ هزار جنگجو در قندهار داشت. در سپتامبر ۱۹۹۶، حکومت کابل را گرفت. در آوریل ۲۰۰۱، در پارلمان اروپا، احمد شاه مسعود هشدار داد: «در شش ماه، حمله‌ای علیه غرب رخ خواهد داد.» در ۹ سپتامبر ۲۰۰۱، دو روز قبل از ۱۱ سپتامبر، بمبی در یک دوربین فیلم‌برداری در پنجشیر منفجر شد. مسعود کشته. قسمت دهم پرونده «جنگ افغانستان» در پادکست پرچم سفید و پایان فصل سوم: روایت شش سالی که در آن طالبان ا...

در آوریل ۱۹۹۲، مجاهدین فکر می‌کردند پیروز شده‌اند. در عرض دو سال، شهری که آزاد کرده بودند، خود آتش زدند. در ۱۱ فوریه ۱۹۹۳، در محله افشار غرب کابل، نیروهای احمد شاه مسعود و عبدالرب رسول سیاف، در ۲۴ ساعت، ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ هزاره غیرنظامی را قتل‌عام کردند. در پایان ۱۹۹۴، نیمی از کابل ویران بود. ۵۰ هزار غیرنظامی کشته. در همان زمان، در میوند قندهار، گروهی به نام «طالبان» در حال شکل‌گیری بود. قسمت نهم پرونده...

در ۱۹۸۹، همه فکر می‌کردند نجیب‌الله سریع می‌افتد. اما او سه سال در حال بقا بود. در ۱۵ آوریل ۱۹۹۲، در فرودگاه کابل، در آخرین لحظه، نیروهای دوستم اجازه پرواز هواپیمای سازمان ملل را ندادند. نجیب‌الله، که ۶ سال پیش حکم اعدام ۲۰ هزار افغان را امضا کرده بود، خود زندانی دفتر سازمان ملل در کابل شد. قسمت هشتم پرونده «جنگ افغانستان» در پادکست پرچم سفید و آغاز فصل سوم: روایت سه سالی که در آن، یک حکومت کمونیس...

فوریه ۱۹۸۹. ساعت ۱۱:۵۵ صبح. مارشال بوریس گرومُف، در حالی که پسر ۱۴ ساله‌اش کنارش است، از پل دوستی روی رود آمو دریا عبور می‌کند. می‌گوید: «پشت سر من، یک سرباز یا افسر شوروی نیست.» ده ساله بودن جنگ شوروی، تمام می‌شود. اما در همان روزها، در پیشاور، سازمانی به نام «القاعده» تازه تأسیس شده است. در جلال‌آباد، مجاهدین در حال شکست خوردن‌اند. در پاکستان، ضیاءالحق در سقوط هواپیما کشته شده. قسمت هفتم پرونده...

۲۵ سپتامبر ۱۹۸۶. ارتفاعات نزدیک جلال‌آباد. مهندس برقی به نام «انجنیر غفار»، موشک دوش‌پرتاب استینگر را روی شانه می‌گذارد. در عرض دو دقیقه، سه هلیکوپتر می-۲۴ هایند سرنگون می‌شوند. این، روایت کلاسیک «استینگر شوروی را شکست داد» را آغاز کرد. اما حقیقت، پیچیده‌تر است. قسمت ششم پرونده «جنگ افغانستان» در پادکست پرچم سفید: سه سالی که در آن، گورباچف از «زخم خونین» سخن گفت، ریگان فرمان NSDD-166 را امضا کرد،...

در ۱۹۸۲، عملیات سایکلون یک عملیات کوچک سیا با بودجه ۵۰ میلیون دلار بود. در ۱۹۸۵، تبدیل شد به بزرگ‌ترین عملیات پنهان تاریخ سیا. اما در همان چهار سال، در محله یونیورسیتی تاون پیشاور، چیز دیگری هم در حال شکل‌گیری بود. شبکه‌ای از داوطلبان عرب که هیچ‌کس فکر نمی‌کرد روزی به مشکل آمریکا تبدیل شود. قسمت پنجم از پرونده «جنگ افغانستان» در پادکست پرچم سفید: روایت چارلی ویلسون، گوست آوراکوتوس، عبدالله عزام، ا...

در شب ۲۲ فوریه ۱۹۸۰، در پشت‌بام‌های کابل، هزاران نفر فریاد «الله اکبر» سر دادند. ارتش چهلم شوروی، که ۴۵ روز قبل وارد افغانستان شده بود، تازه فهمیده بود این جنگ، آن چیزی نیست که فکر می‌کرد. قسمت چهارم پرونده «جنگ افغانستان» و آغاز فصل دوم پرونده جنگ افغانستان، روایت آن سه سالی است که در آن، یک ابرقدرت با ۱۰۰ هزار سرباز و چهار عملیات بزرگ پنجشیر، در برابر مردی به نام احمد شاه مسعود — «شیر پنجشیر» —...

در شامگاه ۲۷ دسامبر ۱۹۷۹، حافظ‌الله امین در کاخ تاج‌بیگ کابل در حال شام خوردن بود. هیچ‌کس به او نگفته بود که در ۸۰۰ متری کاخ، گروه آلفای KGB، با یونیفرم سربازان افغان، در حال آماده شدن برای حمله است. در ۴۵ دقیقه، یک ابرقدرت وارد جنگی شد که، در پایان، خودش از آن سالم بیرون نخواهد آمد. قسمت سوم از پرونده «جنگ افغانستان» در پادکست پرچم سفید: داستان سه ماهی که در آن پولیت‌بورو از «نه» به «بله» رسید، و...

صبح ۲۷ آوریل ۱۹۷۸، تانک‌های یک سرگرد افغان، در حالی که جنگنده‌های میگ بر آسمان کابل پرواز می‌کردند، به ارگ ریاست‌جمهوری رسیدند. تا فردا، محمد داوود خان و هفده عضو خانواده‌اش کشته بودند، حزبی با چند هزار عضو در رأس کشور نشسته بود، و افغانستان وارد ۱۶ ماه آتشینی شده بود که در آن انقلابی که با شعار «به نام خلق» آغاز شد، خود خلق را خورد. قسمت دوم از پرونده «جنگ افغانستان» در پادکست پرچم سفید، روایت ۷...

در آوریل ۱۹۷۸، افغانستان کشوری بود با پارلمان، روزنامه آزاد و دانشگاهی پر از دانشجوی مارکسیست و اسلام‌گرا. یک پادشاه چهل ساله — ظاهرشاه — را تازه برکنار کرده بودند، و پسرعمویش، محمد داوود خان، حالا رئیس‌جمهور بود. هیچ‌کس فکر نمی‌کرد افغانستان، طی چند روز آینده، وارد جنگی شود که چهل‌وسه سال طول خواهد کشید. قسمت اول از پرونده «جنگ افغانستان» در پادکست پرچم سفید، داستان آن کشور است: قبل از انقلاب ثور...

در قسمتِ پایانیِ پرونده‌ی پرچم سفید، به همان سحرگاهی بازمی‌گردیم که در نخستین قسمت دیدیم: ۳۰ دسامبر ۲۰۰۶، طنابِ دار. به محاکمه‌ی صدام در پرونده‌ی دجیل می‌رسیم، به آن پرسشِ دشوار — عدالت بود یا انتقام؟ — و به اعدامی که، به‌جای پایانی باوقار، به یک نمایشِ فرقه‌ای بدل شد. و سرانجام، کلِ پرونده را جمع‌بندی می‌کنیم: میراثِ صدام و دو جنگ، برای عراق، منطقه و جهان؛ و آن‌ها که واقعاً بها را پرداختند. پایان...

مردی که عمری خود را خدا‌گونه نشان داده بود، در یک گودالِ زیرزمینی به‌اندازه‌ی یک قبر، نزدیکِ تکریت، یافته شد. در قسمت نوزدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و آغاز فصل هشتم — به فرار و دستگیری صدام می‌رسیم: ماه‌ها فرار، کشته‌شدن پسرانش، شکار صبورانه‌ی نیروهای ویژه، و عملیات سپیده‌دم سرخ که او را در یک «سوراخ عنکبوت» یافت. و می‌بینیم که چطور قوس روایی به نقطه‌ی آغازش بازگشت: مردی که از حوالیِ تکریت برخاست، در...

نهم آوریل ۲۰۰۳، مجسمه‌ی صدام در میدان فردوس پایین کشیده شد. تصویری که به جهان گفت جنگ تمام شده. اما این تصویر، تمام ماجرا را نمی‌گفت. در قسمت هجدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و پایان فصل هفتم — به سقوط بغداد و آنچه پس از آن آمد می‌رسیم: جنبه‌ی نمایشیِ آن مجسمه، هرج‌ومرج و غارتِ موزه‌ی ملی، دو تصمیم سرنوشت‌ساز که بذر یک شورش خونین را کاشتند، و بنرِ بدنامِ «مأموریت انجام شد». و می‌بینیم که چطور آمریکا، در...

در حالی که تانک‌های آمریکایی وارد بغداد می‌شدند، وزیر اطلاعات عراق با اطمینان کامل اعلام می‌کرد: «هیچ آمریکایی‌ای در بغداد نیست!» در قسمت هفدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و آغاز فصل هفتم — به آغاز جنگ دوم می‌رسیم: حمله‌ی نافرجام برای کشتن صدام، راهبرد «شوک و بهت»، یورش به‌سوی بغداد، و مقاومت غیرمنتظره‌ی فدائیان. و می‌بینیم که چطور صدام، حتی در لحظه‌ی نابودی، از سلاح شیمیایی استفاده نکرد — چون نداشت؛ و چ...

در مارس ۲۰۰۳، جهان بر سرِ سلاح‌های کشتار جمعیِ صدام به جنگ رفت. اما آن سلاح‌ها وجود نداشتند. در قسمت شانزدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و پایان فصل ششم — به قلب یکی از بزرگ‌ترین مناقشه‌های قرن می‌رسیم: بازرسانی که گشتند و چیزی نیافتند، پرونده‌ی اطلاعاتیِ معیوبِ آمریکا، سخنرانیِ سرنوشت‌سازِ کالین پاول در سازمان ملل، و بزرگ‌ترین تظاهرات ضدجنگ تاریخ. و به آن پرسش دشوار می‌پردازیم: دروغ بود، یا اشتباه؟ پرون...

یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱، آمریکا تغییر کرد. اما عراق و صدام، هیچ نقشی در آن حمله نداشتند — این یک واقعیت تثبیت‌شده است. پس چطور حمله‌ای که هیچ ربطی به عراق نداشت، هجده ماه بعد، به جنگی با عراق انجامید؟ در قسمت پانزدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و آغاز فصل ششم — به این معما می‌پردازیم: نقش نومحافظه‌کارانی که سال‌ها خواهان براندازی صدام بودند، دکترین تازه‌ی جنگ پیش‌دستانه، سخنرانی «محور شرارت»، و آن آمیزه‌ی مر...

صدام طوری رفتار می‌کرد که انگار سلاح‌های مخوفی پنهان کرده، اما حقیقت، که تنها سال‌ها بعد روشن شد، این بود که او آن‌ها را تا حد زیادی نابود کرده بود. پس چرا بر سرِ چیزی که نداشت بلوف زد؟ در قسمت چهاردهم پرونده‌ی پرچم سفید به معمای سلاح‌های کشتار جمعی می‌رسیم: بازی موش و گربه با بازرسان آنسکام، فرار دامادِ صدام و افشاگری‌هایش، منطقِ مرگبارِ «ابهام راهبردی»، و عملیات روباه صحرا که بازرسان را برای چها...

میان جنگ ۱۹۹۱ و جنگ ۲۰۰۳، یک دهه‌ی کامل وجود دارد که اغلب فراموش می‌شود، اما شاید بیش از هر دو جنگ قربانی گرفت. در قسمت سیزدهم پرونده‌ی پرچم سفید، به سال‌های محاصره می‌رسیم: مناطق پرواز ممنوع که آسمان عراق را تکه‌تکه کرد، تحریم‌هایی که اقتصاد و طبقه‌ی متوسط را در هم کوبید، فاجعه‌ی انسانی (و مناقشه‌ی آماری پیرامون آن)، و برنامه‌ی فاسدِ نفت در برابر غذا. و به تلخ‌ترین طنز این دهه می‌رسیم: تحریم‌هایی...

در مارس ۱۹۹۱، مردم عراق به پا خاستند. در دو هفته، صدام چهارده استان از هجده استان را از دست داد و تقریباً سقوط کرد. اما این قیام، یک ضعف مرگبار داشت: تنها بود. در قسمت دوازدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و آغاز فصل پنجم — به یکی از تلخ‌ترین فصل‌های این ماجرا می‌رسیم: قیامی که جهان آن را تشویق کرد و سپس رها کرد، و صدام آن را با هلیکوپتر و گارد ریاست‌جمهوری در خون غرق کرد. ده‌ها هزار کشته، بیش از یک میلیون...

در فوریه ۱۹۹۱، ائتلاف یکی از کامل‌ترین پیروزی‌های نظامی تاریخ مدرن را به دست آورد: کویت در صد ساعت آزاد شد. اما در پایانِ این پیروزی، مردی که همه‌ی فاجعه را آغاز کرده بود — صدام — هنوز بر سر قدرت بود. در قسمت یازدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و پایان فصل چهارم — به نبرد زمینیِ صدساعته می‌رسیم، به صحنه‌ی هولناک «جاده‌ی مرگ»، به آتشِ چاه‌های نفت کویت، و به بزرگ‌ترین پرسش این جنگ: چرا ائتلاف، در اوج پیروزی...

نیمه‌شب ۱۷ ژانویه ۱۹۹۱، آسمان بغداد روشن شد و میلیون‌ها نفر در سراسر جهان، برای نخستین بار، آغاز یک جنگ را زنده از تلویزیون تماشا کردند. در قسمت دهم پرونده‌ی پرچم سفید، به کارزار هواییِ طوفان صحرا می‌رسیم: برتری مطلق فناورانه، نخستین جنگ زنده‌ی تلویزیونی، و قمارِ اسکادِ صدام برای کشاندن اسرائیل به جنگ و شکستن ائتلاف. اما در زیر آن تصویرِ «تمیز» که جهان دید، فاجعه‌ی پناهگاه عامریه و واقعیتِ خونینی...

پس از اشغال کویت، جهان در برابر صدام خطی در شن کشید. در صحرای عربستان، بزرگ‌ترین ائتلاف نظامی پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت: سی‌وپنج کشور، نیم‌میلیون سرباز، و یک مهلت روشن. در قسمت نهم پرونده‌ی پرچم سفید — و آغاز فصل چهارم — دنبال می‌کنیم که چطور سپر صحرا، دیپلماسی، تحریم و تهدید در هم تنیدند؛ چطور صدام با سپر انسانی و بازیِ «پیوند» کوشید ورق را برگرداند؛ و چرا، با وجود همه‌ی تلاش‌ها، عقب نکشید. جه...