pulsar nadaje

Co powinno, a co nie powinno nas niepokoić w „nagłym” objawieniu się sztucznej inteligencji? Skąd to powszechne zainteresowanie modelami, które badane są już od wielu lat? Rozmowa z prof. Przemysławem Bieckiem zajmującym się analizą złożonych modeli sztucznej inteligencji, pracującym na Uniwersytecie Warszawskim i Politechnice Warszawskiej. Od lat prowadzi on działania na rzecz wyjaśnialności SI i...

Przyciągały uciekających przed aparatem państwa i jego przedstawicieli – wierzących w mit władzy nad przyrodą. Niezbadane, niedostępne, tajemnicze mokradła Polesia były sceną, na której materializować się miały marzenia o kolonizacji, o wielkim państwie. Opowiada o nich dr hab. Sławomir Łotysz, historyk techniki, profesor w Instytucie Historii Nauki PAN im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów w War...

Dlaczego decyzję o powstaniu polskiej elektrowni jądrowej podjęto tak późno? Dlaczego budowę zakończono tak wcześnie? Jak na losy projektu wpłynął Czarnobyl a jak Pierwszy Elektryk Lech Wałęsa? Jakie Żarnowiec budził emocje w kraju, a jakie na Kaszubach? Rozmowa z Piotrem Wróblewskim, dziennikarzem internetowym, prasowym i radiowym, autorem książki „Żarnowiec. Sen o polskiej elektrowni jądrowej”....

Czy informatycy najpierw znajdują odpowiedź, a dopiero później pytanie? Czy sztuczna inteligencja to tylko hype? Co jest en vogue w informatyce? I jak ją uprawiać dobrze nie mając własnej Doliny Krzemowej? Rozmowa z prof. Stefanem Dziembowskim, informatykiem z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego, instytutu IDEAS NCBR, szefem Cryptography and Blockchain Lab.

Kto „wymyślił” fale grawitacyjne? Jak ich poszukiwano? Jak doszło do pierwszej detekcji? O czym opowiadają te zmarszczki czasoprzestrzeni? Jakie nowiny o ewolucji Wszechświata przyniosą planowane obserwatoria? Rozmowa z prof. Tomaszem Bulikiem z Centrum Naukowo-Technologicznego Astrofizyki Cząstek i Obserwatorium Astronomicznego UW – astrofizykiem, który do badania ruchów czarnych dziur, pulsarów...

Jak wyjść poza wyidealizowaną wizję świata ekonomii głównego nurtu? Jak uwzględnić cechy, które czynią z nas ludzi? Jak przewidywać zjawiska, które wyłaniają się samoistnie w systemach złożonych? Czego nam potrzeba, by z ekonomii uczynić narzędzie do wyszukiwania ścieżek w lepszą przyszłość? Rozmowa z dr hab. Karoliną Safarzyńską, badaczką ekonomii złożoności z Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersy...

Jak James Watson i Francis Crick oraz Maurice Wilkins traktowali badaczkę, dzięki której mogli się cieszyć najważniejszą nagrodą w naukowym świecie? Czy Franklin miała powody, by uznać się za ofiarę? Podkast z prof. Ewą Bartnik, genetyczką z Uniwersytetu Warszawskiego, członkinią Komitetu Genetyki Człowieka i Patologii Molekularnej PAN.

Czy przedwojenna stolica była małym Paryżem, czy raczej karłowatą Kinszasą? Czy plany nowego miasta Bolesław Bierut przywiózł w walizce z Moskwy? Czy katastrofa to dla urbanistów słowo jednoznacznie druzgocące? Rozmowa z Tomaszem Fudalą, historykiem sztuki, kuratorem w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, organizatorem festiwalu „Warszawa w budowie”, autorem tekstów o sztuce i architekturze.

Co splata w jedną, niepokojącą historię rakiety kosmiczne, implanty mózgowe, transfuzje krwi, manipulacje genetyczne i wojnę w Ukrainie? Co obnaża hipokryzję i absurdalność pomysłów musków i putinów? Rozmowa z Edwinem Bendykiem, szefem Fundacji Batorego, dziennikarzem i pisarzem, twórcą Ośrodka Badań nad Przyszłością Collegium Civitas, autorem pulsara.

Całej przyrody nie uratujemy, ale czy możemy zrobić coś lokalnie, żeby nie czuć się bezsilnie i podle? Nawet nie mając wykształcenia przyrodniczego? Jak uratować las, zagajnik, choćby pojedyncze drzewo? I przy okazji dołożyć cegiełkę do gmachu nauki? Rozmowa z Jędrzejem Winieckim, pasjonatem natury, przyrodnikiem amatorem, aktywistą, dziennikarzem pulsara i POLITYKI, autorem tekstów poświęconym mc...

Urodzony 200 lat temu Alfred Russel Wallace był darwinistą doskonalszym niż sam Karol Darwin. Jego zainteresowania były szersze, a poglądy bardziej postępowe niż przekonania autora „O powstawaniu gatunków”. Dlaczego więc tak słabo go pamiętamy? Rozmowa z dr. Marcinem Ryszkiewiczem, geologiem, popularyzatorem nauki, znawcą myśli ewolucyjnej, autorem pulsara.

Nie rozumiemy absolutnie fundamentalnych właściwości wszechświata. Jakie są przyczyny tego trwającego pół wieku kryzysu? Jak prowokować fizyków do poszukiwania rozwiązań poza schematami? Gdzie szukać nadziei na przełom? Rozmowa z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem, fizykiem z Wydziału Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Wrocławskiego, pracownikiem Narodowego Centrum Badań Jądrowych oraz autorem pulsara...

W jaki sposób drastyczne treści wpływają na psychikę tych, którzy je tłumaczą na inne języki? Czy może się na nich przenieść trauma osób doświadczonych tragedią? Czy profesjonalizm może ustrzec przed współprzeżywaniem? Rozmowa z dr. Pawłem Korpalem, który ukończył filologię angielską i skandynawską oraz psychologię. Pracuje w Zakładzie Studiów nad Przekładem (Wydział Anglistyki) na Uniwersytecie i...

Czy maszynie można przypisać subiektywne stany mentalne? Czy na ulice wyruszą pojazdy autonomiczne? A jeśli tak, jakich norm moralnych będą przestrzegać? I jaki jest największy problem ze sztuczną inteligencją? Rozmowa z dr. Sebastianem Szymańskim, filozofem, etykiem, który na Wydziale „Artes Liberales” UW prowadzi m.in. zajęcia poświęcone relacjom ludzi z maszynami.

W jaki sposób DNA koryguje nieustannie pojawiające się w nim usterki? Jak uczeni badają mikroskopijne naprawcze mechanizmy białkowe? Jak się im przyglądają przy pracy? Czy można je podkręcić tak, by dać ludziom zdrowie, długowieczność, a może nawet nieśmiertelność? Rozmowa z prof. Marcinem Nowotnym, biologiem molekularnym, kierownikiem Laboratorium Struktury Białka w Międzynarodowym Instytucie Bio...

Jak ratuje się zagrożone języki? Jak diagnozuje ich kondycję? Na czym polegają represje, którym poddawane są mniejszości etniczne? I wreszcie – dlaczego i w jakim tempie języki umierają? Rozmowa z prof. Justyną Olko, historyczką, socjolingwistką i etnolożką, dyrektorką Centrum Zaangażowanych Badań nad Ciągłością Kulturową działającym na wydziale „Artes Liberales” UW, która bada zjawiska związane z...

Czy można uniknąć zderzenia z asteroidą? A jeśli nie, jakie będą skutki tego wydarzenia? Czy ziemianie mają już jakiś planetarny plan obrony przed intruzami z Układu Słonecznego? Odpowiada geolożka planetarna dr Anna Łosiak z Instytutu Nauk Geologicznych PAN we Wrocławiu, która bada rozsiane po całej planecie małe kratery uderzeniowe. Analizuje też powierzchnię Czerwonej planety (na razie zdalnie)...

Funkcjonowanie współczesnego świata opiera się na bezpieczeństwie przesyłania informacji, czyli na skutecznym szyfrowaniu. Ale nie ma jasności, jak długo jeszcze będziemy mogli opierać się na dotychczasowych metodach kryptograficznych. Może tylko do jutra. Czy wtedy uratuje nas kryptografia kwantowa? A może raczej postkwantowa? Rozmowa z dr. hab. Marcinem Pawłowskim z Międzynarodowego Centrum Teor...

Czego naukowcy szukają na dnie oceanów? Jak to, co tam znajdują, pomaga w zrozumieniu procesów zachodzących na innych planetach? Czy górnictwo podwodne zagrozi tamtejszym ekosystemom? Kiedy zaczniemy kopać na Marsie? Rozmowa z dr. Jakubem Ciążelą, geologiem planetarnym z Instytutu Nauk Geologicznych PAN, który bada rozkład cennych metali na dnach oceanów i stawia konceptualne fundamenty górnictwa...

Klonowanie zwierząt i ludzi, idea płci, chimeryzm, mozaikowość, utajone mechanizmy ewolucji – wokół tych pojęć narosły niezliczone nieporozumienia, a nawet mity. Rozprawia się z nimi nasz pokładowy biolog-zawodowiec. Rozmowa z doktorem Jackiem Kubiakiem z Wojskowego Instytutu Medycznego, który jest równocześnie Directeur de Recherche w Centre national de la recherche scientifique (CNRS).

Czy zwierzęta cierpią? Czy antropomorfizowanie form biologicznych przynosi im więcej szkody, czy pożytku? Jak poczuć świat tak, jak czuje ją słoń czy sikorka? Czy mamy wpływ na kierunek ewolucji? A jeśli tak, to jaki? Rozmowa z Martą Alicją Trzeciak, lekarką weterynarii, dziennikarką, pisarką, popularyzatorką nauk przyrodniczych oraz medycznych. A także jedną z głównych autorek pulsara.

Jak udowodnić, że nie jest się idiotą? Czy w fizyce kwantowej lepiej zamknąć się i rachować? Jak mylić się mądrze? Dlaczego nie ufać sobie w chwilach euforii? I dlaczego lepiej nie myśleć w biegu? O największych debatach mechaniki kwantowej oraz dylematach ludzi samodzielnie myślących rozmawiamy z prof. Markiem Żukowskim z Uniwersytetu Gdańskiego, badaczem fundamentów fizyki.   

Ile prawdy jest w teorii, że Ziemia jest opiekuńcza? Czy życie na planecie rządzi się prawami drapieżnego współzawodnictwa, czy może solidarnej współpracy? Czy człowiek to globalny patogen, czy opiekun Gai? Czy ocalą nas maszyny? I wreszcie – co z ideą superorganizmu mają radzieccy anarchiści? Podkast z dr. Marcinem Ryszkiewiczem, geologiem, nagradzanym popularyzatorem nauki, autorem wielu książek...

Co można nazwać dokumentem filmowym? Jak dociera się do prawdy? Czy obserwacja zaburza obserwowane zjawisko? Jakiego rodzaju narzędzi dokumentalistom wypada używać? Kiedy kreacja zaczyna być manipulacją? Podkast z prof. Marią Zmarz-Koczanowicz, wybitną reżyserką, autorką kilkudziesięciu dokumentów filmowych, wykładowczynią w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi ora...

Po kilkudziesięciu latach obłożone kulturową i polityczną anatemą substancje psychodeliczne stają się przedmiotem rzetelnej analizy. Uwalniani spod prawnych zakazów badacze analizują ich działanie na ludzki układ nerwowy. Terapie z wykorzystaniem psychodelików mogą bowiem sprawdzić się tam, gdzie zawodzą wszystkie inne metody. O skomplikowanej historii psychodelików, związaną z nią mgłą mitów oraz...