នាទីសុខភាពនិងអនាម័យ

បើ​តាមការសិក្សា​អេស្ប៉ាញ​ទើប​ចេញ​ផ្សាយ​ នៅ​ខែ​កញ្ញា​២០២៦ មីញ៉ូមភ្នែក​ពិត​ជា​​ជំងឺមួយ ដែល​កំពុង​រាតត្បាត​​នៅ​លើ​ពិភពលោក។ កំណើន​កុមារអាយុ ពី​​៨ទៅ​១២​ឆ្នាំ​ មាន​ភ្នែក​មីញ៉ូម បាន​កើន​ឡើងយ៉ាង​​ខ្លាំងនិង​​គួរ​ឱ្យ​កត់​សម្គាល់។ កុំប្រហែសមើលស្រាល​ជំងឺ​មីញ៉ូមភ្នែករបស់កុមារឱ្យសោះ ព្រោះផលវិបាក​អាច​ធ្ងន់ធ្ងរ​ខ្លាំង ​នៅ​ពេល​ចាស់។ គ្មាន​អ្វី​ប្លែក​ទៀត​ឡើយ នៅ​ពេល​ឃើញ​ក្មេង​ពាក់​វែនតា។ នៅ​ឆ្នាំ​២០៥០ មនុស្សពាក់​កណ្...

គ្មានទឹកមនុស្សនឹង​ស្លាប់។ ពិសាទឹក បានគ្រប់គ្រាន់ ជាប្រការចាំបាច់ណាស់ សម្រាប់​ជួយ​ឲ្យ​សរីរាង្គកាយ មាន​ដំណើរការ​ល្អ ប៉ុន្តែ​បើ​ពិសា​ច្រើន​ជ្រុល​ហួស​ហេតុ​ពេក ទឹក​​អាច​​បង្ក​គ្រោះថ្នាក់​ទៅ​វិញទេ។ តើ​ត្រូវ​បរិភោគ​ទឹក​ប៉ុន្មាន​លីត្រ​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ ទើប​ហៅ​ថា​ល្អ និង ចាប់​ពី​បរិមាណ​ប៉ុន្មាន​ទៅ ដែល​នាំ​មាន​ផលវិបាក​ដល់​សុខភាព? ទឹកជាភេសជ្ជៈដ៏ចាំបាច់​សម្រាប់​មនុស្ស​គ្រប់​រូប​ទាំងអស់។ ផ្តល់​ជាតិទឹក ផ្តល់​ភាពសើ...

ថ្ងៃទី ២១​កញ្ញា​ជា​ទិវា​ពិភពលោក​នៃជំងឺ​វង្វេងវង្វាន់។ ​បើ​តាម​ស្ថិតិ​ទើប​ចេញ​ថ្មី ២,២%​នៃ​ប្រជាជន​​បារាំងមាន​ជំងឺ​វង្វេងវង្វាន់​ Alzheimer។ ​ចំណោម​អ្នក​ជំងឺ​ចុះ​ខ្សោយ​សតិ​ទាំង​នោះ មាន​តែ​៣៤%​ប៉ុណ្ណោះ បាន​ទទួល​ការ​វិនិច្ឆ័យត្រឹម​ត្រូវ​។ ជំងឺ​វង្វេងវង្វាន់​បានក្លាយ​ជា​បន្ទុក​ ដ៏​ធំ​សម្រាប់​ពិភពលោក​ទាំងមូល។ ពិភពវេជ្ជសាស្ត្រ​ ក៏មិន​ទាន់​រកឃើញ​ថ្នាំ​ព្យាបាល និង​ថ្នាំ​ការពារ​ជំងឺ​ដ៏គួរ​ខ្លាច​នេះ​ទេ ប៉ុន...

តាំងពីជាង២០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ សាក់ស្បែក បានឡើងកូដ មានអ្នកនិយមទៅចាក់ កាន់តែ​ច្រើនឡើងៗ នៅតាមបណ្តាប្រទេស​លោកខាងលិច។ មួយភាគប្រាំ នៃ​មនុស្ស​នៅ​លើ​ពិភពលោក​យើងនេះ មានសាក់នៅលើខ្លួន។ ប៉ុន្តែការសាក់ មិនថា ដើម្បីលម្អរាងកាយ ឬ ដោយសារ ជំនឿផ្សេងៗទេ សុទ្ទតែមានបង្កប់ហានិភ័យឆ្លងរោគ និង អាល់ឡែកហ្ស៊ីបាន។ តើបច្ចុប្បន្ននេះ គេ​បាន​ស្គាល់ និង យល់​អំពី​ផលវិបាក នៃ​ការសាក់ ចំពោះ​សុខភាព យ៉ាង​ណា​ដែរ? ការចាក់សាក់ នៅលើស្បែក មានប្រ...

គេថាក្មេងជំទង់ ជាវ័យដ៏ល្អនិងរីករាយបំផុត នៃជីវិត។ ប៉ុន្តែអន្តរកាលនេះ អាច​មាន​វិបត្តិ​ច្រើន និង​យូរ ទម្រាំ​ឆ្លង​ផុត សម្រាប់​ក្មេង​ជំទង់ខ្លះ។ បើតាម​អង្គការ​សុខភាព​ពិភពលោក ក្នុងចំណោម​ក្មេង​ជំទង់​អាយុពី ១០​ទៅ​១៩​ឆ្នាំ ៧​នាក់ មាន​ម្នាក់​រង​វិបត្តិ​ផ្លូវចិត្ត ដូចជា​មាន​ជំងឺ​បាក់​ទឹកចិត្ត ជំងឺ​ថប់បារម្ភ ឬ​ជំងឺ​ញៀន (ញៀនថ្នាំ ញៀន​ល្បែង​ស៊ីសង-ហ្កេម ញៀន​ស្រា)។ ជា​បឋម​វ័យ​ដ៏​ស្រស់​ផូរផង់ ហេតុអ្វី​ក្មេង​ក្នុង​វ...

ដូចឈ្មោះ​ដែល​ហៅ ជំងឺកាមរោគ ជា​ជំងឺដែលបង្ក​ឡើងដោយ​បាក់តេរី ដោយ​វីរុស ឬ​ដោយ​ពពួក​ប៉ារ៉ាស៊ីត និង​ដែល​ចម្លង​តាម​ផ្លូវភេទ នៅ​ពេល​​រួមរក្ស​ដោយ​មិន​ការពារ។ ចុះ​ជំងឺកាមរោគ​អាច​ឆ្លង​ដោយ​ខ្វះ​អនាម័យ ឬ​ដោយ​ការ​ប្រើប្រាស់​បង្គន់​រួម បង្គន់​សាធារណៈ​ដែរឬទេ? បច្ចុប្បន្ននេះ វេជ្ជសាស្ត្របានស្គាល់ភ្នាក់ងារ​បង្ក​ជំងឺ​កាមរោគ ប្រមាណ​ជាង​៣០​ប្រភេទ ជា បាក់តេរី ជា​វីរុស ​ជា​ប៉ា​រ៉ាស៊ីត ដែល​អាច​ចម្លង នៅពេល​ស្បែក​ប៉ះ​កកិត​...

ម្រេចជា គ្រឿង ទេស ដែល មាន ប្រើក្នុងស្ទើរគ្រប់មុខម្ហូប នៅលើពិភពលោក។ ទទួលទាន ស្ទើរជារៀងរាល់ថ្ងៃ ម្រេចល្បីថាមានគុណប្រយោជន៍ច្រើនសម្រាប់សុខភាព។ តើជាគុណប្រយោជន៍​អ្វីខ្លះទៅ ? ម្រេចកិន ម្រេចមូល ម្រេចខ្ចី ម្រេចទុំ មានគុណសម្បត្តិដូចគ្នាទេ ? តើគួរជ្រើសរើស​ទទួលទាន ម្រេច ស ខ្មៅ ក្រហម ឬម្រេចស្រស់? ក្នុងសម័យយុគកណ្តាល ម្រេច ជា​គ្រឿងទេស ដែល តំណាង​ឲ្យ​ភាព​មាន​បាន។ បច្ចុប្បន្ន ម្រេច​ជា​គ្រឿង​ទេស​ដែល​មាន​ប្រើ​នៅ​ទូទា...

ការសិក្សាទើបចេញថ្មី នៅដើមខែកក្កដា បានបង្ហាញថា ក្នុងរយៈពេល​តែ​៥០​ឆ្នាំ អត្រា​អរមូន​បុរស តេស្តូស្តេរ៉ូន ទំនង​ធ្លាក់​ចុះ​អស់​ជាងពាក់កណ្តាល។ មានន័យថា​បុរស​សម័យ​ថ្មី​មាន​អរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូន​តិចជាង មនុស្សជំនាន់មុន ? មិនសូវសម្បូរអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូន តើបុរសសម័យថ្មី អាច​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​សុខភាព​យ៉ាងណា ? អត្រាអរមូនបុរស តេស្តូស្តេរ៉ូន ជាមធ្យម បាន​ធ្លាក់​ចុះ អស់​ជាង​ពាក់កណ្តាល ក្នុងរយៈពេល តែ​៥០​ឆ្នាំ។ នេះ ជា​លទ្...

មាត់​ធ្មេញ​មិនមែន​មាន​ភារកិច្ច​ត្រឹម​តែ​ទំពារអាហារ​បញ្ជូន​ទៅ​ក្រពះ​ដើម្បី​ចិញ្ចឹម​សរីរាង្គកាយ​ទេ តែ​មាត់​ក៏​អាច​ជា​ច្រក​ផ្លូវ​នាំទៅ​រក​ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម និង​ជំងឺ​សរសៃ​ឈាម​បេះ​ដូង​ផង ប្រសិន​បើ​មាត់​គ្មាន​អនាម័យ បណ្តោយ​ឱ្យ​មាន​ជំងឺ​រលាក​អញ្ចាញ។ ដូច្នេះ​សូម​កុំ​ភ្លេច​តាម​ដាន​សុខភាព​អញ្ចាញ​ធ្មេញផង។ អ្នក​មាន​បញ្ហា​រលាក​អញ្ចាញ​បន្តិច​បន្តួច​មែនទេ? ជា​អាការៈ​តិច​តួចមែន ប៉ុន្តែ​សូម​ប្រយ័ត្ន ព្រោះ​អាច​មាន​គ...

ថ្នាំ​ព្យាបាល​ជំងឺ​ទឹក​នោម​ផ្អែម និង​ជំងឺ​ធាត់​ចុក​ខ្លាញ់ ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​ប្រើប្រាស់​ជា​ថ្នាំ​សម្រក​ទម្ងន់​កាន់​តែ​ច្រើនឡើងៗ។ សម្រាប់​គ្រូពេទ្យ​ខ្លះ នេះ​ជា​ការ​ប្រើប្រាស់​ថ្នាំ​ខុស​ទិសដៅ។ គ្រូពេទ្យ​ខ្លះ​ទៀត ព្រម​ឱ្យ​អ្នក​ចង់​ស្គម​ប្រើ។ តើ​ការ​សម្រក​ទម្ងន់​ដោយ​ប្រើ​ថ្នាំ​បែប​នេះ ជះ​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ណា​ដល់​សុខភាព​ជាទូទៅ? តើ​អ្នក​ជា​ដែល​ប្រើថ្នាំ​ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម​ដើម្បី​ស្រក​ទម្ងន់​ អាច​ទទួល​ផល​រំខាន​...

ថែរក្សា​សម្រស់​ក៏​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​សុខភាព​ដែរ ព្រោះ​យើង​នឹង​មាន​អារម្មណ៍​ល្អ ​នៅពេល​ឃើញ​ខ្លួន​ស្អាត រូបរាង សាច់ ល្អ។  ប៉ុ់ន្តែជួនកាល ដោយហេតុ​តែ​ចង់​ល្អ ចង់ស្អាតពេក និង គ្មាន​ព័ត៌មាន ត្រឹមត្រូវ ហើយ​ជឿ​ផ្អើល​តាមការឃោសនាទៀត ​របៀប​សម្អិត​សម្អាង​ខ្លួន​អាច​ក្លាយ​ជា​គ្រោះ​ថ្នាក់​ទៅ​វិញទេ មាន​ជា​អាទិ៍​ការប្រើប្រាស់​ផលិតផលសម្អាង​ច្រើន​មុខ ចូល​គ្នា។ ផលិតផល សម្អាង មាន ច្រើនមុខណាស់ ក្រែម ឡេ សេរ៉ូម ឡូសិន ... ក្...

កាលពី​ដើម​ខែមិថុនា អ្នក​ជំនាញ​បារាំង​បាន​ទាញ​សញ្ញា​អាសន្ន​ ដាស់​ប្រាប់​ពិភពលោក​ថា ក្មេង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​ ប្រឈម​នឹង​ការ​កើត​ជំងឺ​មនុស្ស​ចាស់​ខ្ពស់។ ក្មេង​កាន់​តែ​ច្រើនឡើងៗ មាន​ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទ​ទីពីរ ជំងឺ​ខ្លាញ់​ក្នុង​ឈាម​ ជំងឺ​ស្លោក​បេះ​ដូង... ពី​មុន​មក មាន​តែ​មនុស្ស​ទេ​ដែល​កើត​ជំងឺ​ទាំងអស់​នេះ។ តើ​អ្វី​ជាមូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឱ្យ​ក្មេង​កើត​ជំងឺ​មនុស្ស​ចាស់? ជំងឺ​ទឹកនោម​ផ្អែម​ប្រភេទទីពីរ ដែល​ត្រូ...

​​ធ្ងន់​ជើង​ មាន​អារម្មណ៍​តឹងនៅ​បាត​ដៃ ហើមនៅ​​ម្រាម​ដៃ ម្រាម​ជើង ​​... អាការៈ​នេះ​តែង​កើត​មាន​ជា​ញឹកញាប់ នា​ពេល​អាកាសធាតុ​ឡើង​ក្តៅ​ខ្លាំង។ ការ​ហើម​ដៃ​ហើម​ជើង​បែប​នេះ មិនធ្ងន់ធ្ងរ​ទេ​ជាទូទៅ។ ប៉ុន្តែហេតុ​អ្វី​បាន​ដៃ​ជើង​ឡើង​ហើម និង​គួរ​ព្រួយ​បារម្ភ​ដែរឬទេ ? តើ​​វិធី​ចៀស​វាង​បាន​ទេ? ដោះ​ចិញ្ជៀន​មិន​ចេញ ពាក់​ស្បែក​ជើង​លែង​​ចូល​ ... ព្រោះ​តែ​​​ប្រអប់​ដៃ​ប្រអប់​ជើង ក​ជើង ឡើង​ហើម​។ ​នេះ​ជា​បាតុភូត​ដែល​​ត...

ជា​ភេសជ្ជៈ​ដ៏​ល្អ​ មិន​សូវ​ផ្អែម អាច​បំបាត់ការ​​ស្រេក​ទឹក​បាន នៅ​ពេល​មេឃ​ក្តៅ​​ខ្លាំង​បាន ទឹក​ដូង មាន​គុណ​ប្រយោជន៍ចំពោះ​​សម្រាប់​សុខភាព​យ៉ាង​ណា? តើ​គេ​អាច​បរិភោគ​ទឹក​ដូង​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ​ បាន​ដែរឬទេ? ដូង​ក្រអូប ដូងតឿ ដូងភ្លើង ដូង​ខ្ទិះ ... ដូង​មាន​ច្រើន​ប្រភេទ​ណាស់​។ សាច់ ខ្ទិះ ប្រេង របស់​ដូង មិន​ត្រឹម​តែមាន​ឱជារសឆ្ងាញ់​មាត់​​ទេ តែ​ថែម​ទាំងអាច​ផ្តល់​គុណប្រយោជន៍ផ្នែក​អាហារូបត្ថម្ភ​​ច្រើន​​ ​និង ​អត...

ក្នុង​រយៈ​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​មក​នេះ គេ​លើក​សរសើរ​ច្រើន​អំពី​គុណប្រយោជន៍​នៃខ្លាញ់​​អូមេហ្កា-​៣​ចំពោះ​សុខភាព។ ទីផ្សារ​ថ្នាំ​អាហារបំប៉ន​​ អូមេហ្កា-​៣ ក៏​កំពុង​ពេញនិយម​ខ្លាំង​ណាស់​ដែរ។ តើ​ថ្នាំបំប៉ន​ ​អូមេហ្កា​៣​ ពិត​ជា​ថ្នាំ​ចាំបាច់​​ឬ? អូមេហ្កា​៣​ជា​អ្វី​ មាន​គុណប្រយោជន៍​យ៉ាងណា​ខ្លះ​សម្រាប់​សុខភាព?​ មាន​គ្រប់​ទម្រង់ ជា​គ្រាប់​រលូនទន់ៗ​ថ្លាៗ​ឆ្លុះ​ឃើញ​​ខ្លាញ់ខាង​ក្នុង ថ្នាំ​អាហារ​បន្ថែម​អូមេ...

សំឡេង​អាច​ជះ​ឥទ្ធិពល​អវិជ្ជមាន​ច្រើន​យ៉ាង​ដល់សុខភាព​សរីរាង្គកាយ។ ​សំឡេងអាច​នាំ​ឱ្យ​មាន​វិបត្តិ​ដំណេក និង​ ​​​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ត្រចៀក​​ថ្លង់បាន​។ ខុស​ពី​សរីរាង្គ​ចក្ខុ ត្រចៀក​មិន​ចេះ​សម្រាក​ទាល់​តែ​សោះ​។ គេ​មិន​អាច​បិទ​ត្រចៀកឱ្យ​ជិត​ឈឹង​​លែង​ឮ​អ្វី​​ ដូច​បិទ​ភ្នែក​លែង​មើល​ឃើញ​អ្វីទាំងអស់ឡើយ​។ នៅ​ពេល​យប់ ពេល​សំរាន្ត​​លក់​ ​ត្រចៀក​នៅ​តែ​បន្ត​ឮ​សំឡេងដដែល គ្រាន់​តែ​​ពេល​ខ្លះ​សំឡេង​នោះ​មិន​រំខាន​ដល់​ភ្ញាក់...

ចូល​ដល់​អាយុ​ប៉ុន្មាន​ទើប​ចាត់​ទុក​ថា​ចាស់? ភាព​ចាស់របស់​មនុស្ស​ម្នាក់ៗ​ អាច​​អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​​មាត់​អ្នក​ថា ដូច​ពាក្យ​លេង​សើច​ដែល​ថា អាយុ​គ្រាន់តែ​ជា​តួលេខ។ ប៉ុន្តែបើ​​តាម​​​វិទ្យាសាស្ត្រ ភាព​ចាស់​របស់​មនុស្ស​​ មាន​អាយុ​ច្បាស់​លាស់ និង​ឆាប់​ជាង​ការ​គិត​របស់​យើង​ឆ្ងាយ​ណាស់។ កាលនៅតូច​​ចង់ឆាប់​ធំ​។ តែដល់​ពេល​ចាស់​ចង់​​នៅ​ក្មេង ចង់​ឱ្យ​គេ​ថា​នៅ​ក្មេង។ បើ​ដូច្នេះ​សួរ​ថា​តើ​​​មនុស្ស​ ចាស់ ​នៅ​អាយុ​ប៉ុន្មា...

បំពុល​បរិស្ថាន​យ៉ាង​ខ្លាំង​ ហើយ​មាន​នៅ​គ្រប់​ទិសទី ក្នុង​ខ្យល់ ក្នុង​ទឹក​ ក្នុង​ដី និង​ក្នុង​សរីរាង្គកាយ​មនុស្ស​ ... សារធាតុ​ពុល​អមតៈ​ អាច​បង្ក​ហានិភ័យយ៉ាង​ណា​ខ្លះ​ដល់​សុខភាព? ខ្ទះ​ឆា​មិន​ជាប់ ក្រណាត់​មិន​ជ្រាប​ទឹក របស់​ប្រើ​ជាប់​បាន​យូរ ... នេះ​ជា​លក្ខណៈ​បញ្ជាក់​អំពី​គុណភាព​ដ៏​ល្អ​នៃ​​វត្ថុ​មួយ តែបញ្ហា​នៅ​ត្រង់ថា ជាតិ​គីមី​ដំឡើង​គុណភាព​របស់​របរ​ទាំងអស់នោះ​ មិន​បាត់​បង់ និង​មិន​រលាយ​ក្នុង​បរិស្ថាន...

អង្គការ​សុខភាពពិភពលោក​បាន​ប្រកាស​នៅ​ថ្ងៃទី ៣​ឧសភា​ អំពី​ករណី​ស្លាប់​បី​នាក់ ដោយមេរោគ​ផ្លូវ​ដង្ហើម​​អង់តាវីរ៉ុស នៅក្នុង​នាវា​ទេសចរណ៍​ Hondius។ មក​ទល់​ពេល​នេះ អង្គការ​សុខភាពពិភពលោក​ បាន​ចាត់​ទុក​អង់តាវីរុស​ថា​មាន​លក្ខណៈ​គំរាម​កំហែង​តិច​តួច ប៉ុន្តែ​តើ​ហាន់តាវីរុស​ជា​មេរោគ​អ្វី? ពិភពលោក​កំពុង​ប្រឈម​នឹង​គ្រោះ​មាន​ជំងឺរាតត្បាត​សកលដោយ​ហាន់តាវីរុស ​ដូច​កូវីដ​១៩​ទៀត​ឬ​យ៉ាងណា? តើ​មាន​ថ្នាំ​បង្ការ និង​ព្យាបា...

​​ញ័រ​ រឹងសរសៃ​រឹង​សាច់​ដុំ​ពិបាក​ធ្វើ​ចលនា​ធ្វើ​ ចលនា​យឺតៗ ខ្សោយ​កម្លាំង​ ប៉ាគីនសុន​ជា​ជំងឺ ​មនុស្ស​ចាស់ ដែលមាន​កើត​ច្រើន ​លំដាប់​ទីពីរ​បន្ទាប់​ពី​ជំងឺ​វង្វេង​វង្វាន់ ក្នុង​ផ្នែក​ប្រព័ន្ធប្រសាទ។ មាន​មនុស្ស​ចាស់​ជិត​​១០លាន​នាក់​ ដែល​កើត​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន​នេះ នៅលើ​ពិភពលោក។ នេះ​បើ​តាម​តួលេខ​របស់​សមាគម​ប៉ាគីសុន​បារាំង។ តើ​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន​ជា​ជំងឺ​អ្វី? ប៉ាគីនសុនជា​ជំងឺ​ដែល​កើត​មាន​ញឹកញាប់​លំដាប់​ទីពីរ បន្ទា...

ចិញ្ចឹម​​ឆ្កែ ឆ្មា ធ្វើ​ជាមិត្ត​ រស់​នៅក្នុង​ផ្ទះជាមួយ​ ឬ​មាន​កូន​អាង​ចិញ្ចឹម​ត្រី​ អាច​ប្តូរផ្លាស់​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​យើង​បាន។ តើសត្វ​អាច​មាន​ទំនាក់ទំនង​យ៉ាងណាជាមួយ​មនុស្ស? តើការសត្វ​ចិញ្ចឹមជាមិត្តផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍អ្វីខ្លះសម្រាប់សុខភាព? ការ​ចិញ្ចឹម​សត្វ​យក​មក​ធ្វើ​​ជា​មិត្ត ​រស់​នៅក្នុង​ផ្ទះ​ជាមួយ​ម្ចាស់ មិនសូវ​ពេញ​និយម​ទេ​នៅក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ។ ខ្លះរើស​អើង​ព្រោះ​ជា​សត្វ ខ្លះ​ខ្លាច​ភាព​ក...

អ្នក​ស្រាវជ្រាវជប៉ុន​បាន​សិក្សា​ឃើញ​ថា មនុស្ស​ចាស់​ចូល​ចង្ក្រាន​​ធ្វើ​ម្ហូប​បរិភោគ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​​ មាន​ហានិភ័យ​កើត​ជំងឺ​វង្វេង​ទាប។ ​អ្នក​ដែល​មិន​ធ្លាប់​ធ្វើម្ហូប​អាហារ​ពីក្មេង​ ហើយ​ងាក​មក​​​ផ្តើម​ធ្វើ​ម្ហូប​នៅ​វ័យ​ចំណាស់ កាន់​តែទទួល​បាន​​ផល​ល្អ​ ដោយ​អាច​កាត់​បន្ថយ​គ្រោះភ្លេច​វង្វេង​​​បាន​ច្រើន​ខ្លាំងណាស់ ដល់​ទៅ​៦៧%​ឯណោះ។ តើអ្នកស្រាវជ្រាវ​ អាច​ពន្យល់​អំពី​​ទំនាក់ទំនង​នៃ​​ការ​ធ្វើម្ហូប​និងកា​រកាត់​ប...

ក្លាយ​ជា​អ្នក​មើល​ថែមនុស្ស​ឈឺ គឺ​ជា​ស្ថានភាព​ដែល​មានជួប​ប្រទះកាន់​តែ​ច្រើនឡើងៗ។ នៅ​ប្រទេស​បារាំង អ្នកជាប់កាតព្វកិច្ច​ត្រូវ​​​ថែមនុស្ស​ឈឺ (ដែលត្រូវ​​ជា​ម្តាយឪពុក កូន​ក្មួយ មាមីង​ ជាប់​សាច់​សាលោហិត) ​​មាន​ចំនួន​ជាង​៨​លាន​នាក់។ ហើយ​មួយភាគ​បីនៃ​អ្នក​ថែ​មនុស្សឈឺ​ ​បាន​ស្លាប់មុន​អ្នក​ជំងឺទៅ​ទៀត។ ថ្វីបើ​ក្មេង​មើល​ថែ​មនុស្ស​ចាស់​ជួយ​ជំរុញ​ឱ្យ​ក្មេង​នោះ​ឆាប់​ភាព​ចាស់ទុំ​មែន តែ​​ការ​មើល​ថែ​មនុស្ស​ឈឺ​ឬមនុស្ស...

លើស​ឈាម​ជា​ជំងឺ​មនុស្ស​ចាស់។ ប៉ុន្តែ​គិត​ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​២០០០​មក ចំនួន​ក្មេង​កើត​ជំងឺ​លើស​ឈាម បាន​កើន​ឡើង​ទ្វេ​ដង​។ មាន​កត្តា​ជា​ច្រើន​ជា​ដើមហេតុ​នាំ​ឱ្យ​មាន​កំណើនជំងឺ​លើស​ឈាម​លើ​ក្មេង។ តើ​ជា​អ្វីខ្លះ? អត្រាអ្នក​កើត​ជំងឺលើសឈាម បានផ្ទុះឡើង យ៉ាងខ្លាំង នៅតាមបណ្តាប្រទេសជឿនលឿន និង អ្នកមាន នៅឆ្នាំ ១៩៧៥ បន្ទាប់​មកក៏​ងាក ទៅវិវឌ្ឍន៍ខ្លាំង នៅតាមបណ្តាប្រទេស ដែល មានប្រាក់ចំណូលទាប និង មធ្យម វិញ។ បើ​តាម​អង្គការ​ស...

នៅចុង​ឆ្នាំ​១៩៦០ មានប្រជាពលរដ្ឋ​លើ​ភពផែនដី​តែ​ប្រមាណ​៤%​មាន​ជំងឺអាល្លែកហ្ស៊ី។ តែ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ចំនួន​អ្នក​អាល្លែកហ្ស៊ី​បានឡើង​ដល់​៣០% និង​៥០%​នៅ​ឆ្នាំ​២០៥០។ ហេតុ​អ្វី​បាន​មាន​ករណី​អាល្លែកហ្ស៊ី​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើងៗ​ដូច្នេះ? ហៀរ​សំបោរ កណ្តាស់​ឥត​ឈប់ រមាស់​រកាំ​ភ្នែក នៅ​ពេល​ប្តូរ​អាកាសធាតុ ឬឱ្យ​តែ​មេឃ​ស្រលះ ឬ​ដល់​រដូវ​ធ្លាក់​ខ្យល់ អាការៈ​នេះមិនមែន​ជា​ជំងឺ​ផ្តាសាយ​ ឬ​ជា​ជំងឺ​បណ្តាលមក​ពី​ឆ្លង​វីរ៉ុស​ទេ...