Middeleeuwen

De eerste Zomerspecial van 2026 brengt ons naar de speelbare Middeleeuwen: naar de Middeleeuwen in computergames! Met Tirreg Verburg, die daar tijdens zijn studie aan de Universiteit twee scripties over schreef, verkennen we hoe makers van games de Middeleeuwen de afgelopen decennia verbeeld hebben op ons scherm. Wat horen en zien we terug in die games? Welke elementen tonen de makers... en wat to...

In deze bonusaflevering met dr. Sven Meeder van de Radboud Universiteit in Nijmegen gaan we terug naar de wereld van Redbad, de wereld van Friezen en Franken... vóór Redbad! We maken kennis met Aldgisl en het verhaal van de komst en het verblijf van Wilfrid van York. Wat vertellen de verhalen over de komst van deze bisschop naar het Friese gebied, naar Aldgisl? Zomer en seizoen 2 Vanaf maandag 6 j...

Met dr. Sven Meeder van de Radboud Universiteit in Nijmegen betreden we de wereld van de late 7e en vroege 8e eeuw: de wereld van Utrecht, Dorestad en het kustgebied... de wereld van Redbad en een groep Friezen waar hij de leiding over had! Maar wie was Redbad? Welke bronnen vertellen ons iets over zijn leven? En binnen welke grotere wereld - de wereld van bijvoorbeeld Merovingische koningen, Pipp...

Na de dubbele aflevering over goed bestuur in laatmiddeleeuwse steden in de Lage Landen en Italië met dr. mr. David Napolitano van de Universiteit Utrecht horen we in deze bonusaflevering een waar onderzoeksdetectiveverhaal! Met David gaan we van Cleveland naar Parijs, kijken we over zijn schouder mee tijdens een wel heel bijzondere ontdekking die alles te maken heeft met een bron waar we al over...

Onze zoektocht naar de idealen van goed bestuur in laatmiddeleeuwse steden in de Lage Landen en Italië met dr. mr. David Napolitano van de Universiteit Utrecht gaat door! In dit tweede deel van het tweeluik bespreken we twee voorbeelden: wat zien we daadwerkelijk terug in de magistratenspiegels die we in de eerste aflevering bespraken? Hoe werd er in de laatmiddeleeuwse steden nagedacht over goed...

In een heel boeiend tweeluik gaan we met dr. mr. David Napolitano van de Universiteit Utrecht naar de Nederlanden en Noord- en Midden-Italië in de Late Middeleeuwen. Meer specifiek naar de steden, naar collectief bestuur: naar vraagstukken over 'goed bestuur' in die steden in de 13de en 14de eeuw! Hoe werd daar in de periode over gedacht? En in welke bronnen lezen we over die vraagstukken? Shownot...

Met dr. Bastiaan Waagmeester van de Freie Universität Berlin onderzoeken we wat er te ontdekken valt over de lokale kerk in de vroege Middeleeuwen! Hoe kan worden vastgesteld dat bepaalde boeken door priesters of bisschoppen gebruikt werden? Valt er op basis van die 'priesterboeken' iets te zeggen over de kennis, de taken en de rol van een lokale priester binnen een gemeenschap? In zijn onderzoek...

In deze aflevering neemt professor dr. Petra Sijpesteijn ons mee naar Egypte: naar verhalen over Maria, Jozef en (het kindje) Jezus - de Heilige Familie - in Egypte. Want gaat dat niet alleen over het verhaal over de vlucht naar Egypte zoals we dat lezen in het evangelie van Mattheüs? Kijken we hier naar meerdere verhalen, naar een eeuwenlange verhalentraditie wellicht voor zowel christenen als mo...

Hoe worden niet-christenen in ridderverhalen uit de 14de en 15de eigenlijk gerepresenteerd? Hoe komen die personages naar voren in de teksten en wat leert dat over 'wij en zij'-denken in die periode? Daar doet promovendus Edwin de Vette van de Universiteit Leiden onderzoek naar! We bespreken dat in deze aflevering onder andere door naar de 'Seghelijn van Jherusalem', de 'Roman van Limborch' en mee...

Het middeleeuwse toernooi spreekt voor velen tot de verbeelding: in films, series, (strip)boeken en games komt het fenomeen vaak voorbij in de vorm van het steekspel. Maar klopt dat beeld wel? Met dr. Mario Damen van de Universiteit van Amsterdam gaan we in deze aflevering uitgebreid kijken naar het toernooi in de Middeleeuwen, met name in de Lage Landen! We kijken naar de bronnen, naar de verschi...

Onze reis met dr. Christoph Pieper van de Universiteit Leiden gaat verder in Italië, meer specifiek naar het Florence onder de familie De' Medici: wat zien we daar in de 15de eeuw gebeuren met de liefdespoëzie en -literatuur onder (vroege) humanisten? Wat doen zij met auteurs en werken uit de antieke wereld... én uit de Middeleeuwen? Shownotes 📱 Volg Middeleeuwen op Bluesky 📮 Stuur een...

In deze aflevering staat de liefde centraal: met dr. Christoph Pieper van de Universiteit Leiden maken we een Europese tournee vol liefdesliteratuur van de Provence naar Noord-Frankrijk, van Duitsland naar Italië. We maken kennis met 'trobadors' (troubadours), met Willem IX (ook wel 'Willem de Troubadour' of Willem van Poitiers), met 'trouvères', met Minnensänger en met 'Dolce stil novo' in Italië...

Maak je klaar voor een bijzondere queeste: met dr. Bram Caers van de Universiteit Leiden duiken we in de verhalen over de zoektocht naar de Heilige Graal! Want wat is dat eigenlijk, die 'Heilige Graal'? En hoe vond die zijn weg naar de Europese verhalentraditie in de Middeleeuwen? En hoe is die traditie verbonden geraakt met koning Arthur en zijn ridders? Dit en meer verkennen we in deze afleverin...

In deze bonusaflevering met dr. Jelmar Hugen van de Universiteit Leiden kijken we naar een hele interessante tekst: de 'Roman van Moriaen'. Een tekst die op dit moment wereldwijd centraal staat binnen veel onderzoek. Wat maakt deze tekst zo interessant? Wie is Moriaen en welke rol speelt Walewein in dit verhaal? Shownotes 📱 Volg Middeleeuwen op Bluesky 📮 Stuur een mail 🎧 Luister naar...

We keren terug naar de wereld van koning Arthur: in deze aflevering maken we met dr. Jelmar Hugen van de Universiteit Leiden kennis met Walewein! Wie was dit belangrijke personage uit de Arthurliteratuur - die we internationaal ook kennen als o.a. Gawain of Gauvain? Welke rol speelt dit personage, deze ridder, in die verhalen uit de Nederlanden? En in andere verhalentradities? Jelmar laat ons in d...

Het gesprek over de 'Denensage' met dr. Christian Cooijmans van de Universiteit van Oslo! Christian ging nog even door! In deze bonusaflevering horen we meer over hoe dit werk in de 15de eeuw ontvangen werd... en in de eeuwen daarna. Shownotes 📱 Volg Middeleeuwen op Bluesky 📱 Volg dr. Christian Cooijmans op Bluesky 📮 Stuur een mail 🎧 Luister naar de aflevering met Christian over...

Vikingen in Breda... of toch niet? Hoe dat zit? Dat ontdekken we in deze aflevering met dr. Christian Cooijmans van de Universiteit van Oslo! Christian zal ons uitgebreid bij gaan praten over het bijzondere verhaal achter de 'Denensage': over vikingen, over de bouw van het (houten) Heilige Kruis, over wonderen en meer. Shownotes 📱 Volg Middeleeuwen op Bluesky 📱 Volg dr. Christian Cooij...

Hoe keken mensen naar de natuur in de Middeleeuwen? Wat wisten mensen in middeleeuws Europa, in steden en op het platteland, daar eigenlijk over? Wat deden ze met die observaties, met die kennis? En waarom is dat van belang voor ons, vandaag de dag? Die vragen gaan we in deze aflevering onderzoeken met dr. Claire Weeda van de Universiteit Leiden. Met bijzondere aandacht voor insecten! Shownotes 📱...

In dit tweede deel over de pest onderzoeken we met dr. Janna Coomans van de Universiteit Utrecht welke maatregelen er werden getroffen in de Lage Landen: wat mocht er wel, wat mocht er niet? Welke regels werden er ingesteld en welke maatregelen troffen bestuurders in onder andere de steden? En hoe gingen mensen met die regels en maatregelen om? Dit en nog veel meer komt via enkele prachtige bronne...

Miljoenen mensen stierven in Europa in de veertiende eeuw tijdens een verschrikkelijke pandemie... die de geschiedenis in is gegaan als de 'Zwarte Dood'. Maar wat weten we over deze besmettelijke ziekte, die meer dan drie eeuwen in Nederland aanwezig bleef: over de pestbacterie, de verspreiding, reacties, maatregelen en meer? Dat en nog veel meer onderzoeken we met dr. Janna Coomans van de Univers...

De Renaissance... of moeten we spreken over 'Renaissances'? Want wat betekent dat begrip, dat 'label' eigenlijk? Wat heeft dat te maken met de Oudheid en de manier waarop 'wij' vandaag de dag naar de Oudheid kijken? En naar de Middeleeuwen? Met dr. Ivo Wolsing van de Universiteit Utrecht onderzoeken we het gebruik en de betekenis van dat begrip in een fascinerende reis door de afgelopen eeuwen. Me...

Na een aflevering met dr. Robert Flierman van de Universiteit Utrecht vol prachtige, interessante voorbeelden van de rol en functie van brieven in met name de Vroege Middeleeuwen... willen we nóg meer voorbeelden! Samen met Robert en Wouter Hofland, één van de studenten uit het project, duiken we nog verder het onderzoekscorpus in... Shownotes 📱 Volg Middeleeuwen op Bluesky 📮 Stuur een...

Papier, envelop, postzegel... in een sterk gedigitaliseerde wereld lijken dat soms al bouwstenen voor communicatie uit een ver verleden. Maar hoe ging dat in de Middeleeuwen: het schrijven en bezorgen van brieven? Hoe werkte dat proces van A tot Z? Wie schreven de brieven, wie zorgden er voor de bezorging... en voor wie waren ze bedoeld? En welke rol speelden brieven in de vroegmiddeleeuwse samenl...

Het verhaal over de Rozenoorlogen gaat verder! In het tweede deel van dit tweeluik spreekt dr. Aline Douma van de Rijksuniversiteit Groningen over literatuur uit de tijd van dat conflict: het politieke conflict op papier. Is er op papier sprake van propaganda? Hoe herkennen en duiden we werken van auteurs van een voorkeur voor het Huis Lancaster of het Huis York? En hoe zijn de verschillende kante...

The Wars of the Roses... ofwel: de Rozenoorlogen! In dit eerste deel van een tweeluik zal dr. Aline Douma van de Rijksuniversiteit Groningen ons uitgebreid vertellen wat dit voor conflict is. Van het Huis Lancaster tot het Huis York, van Hendrik IV, V en VI tot Edward IV: wie zijn er allemaal bij betrokken? Waar moeten we de Rozenoorlogen plaatsen in tijd en ruimte... en kan dat eigenlijk wel? Sho...