كتيبه

اسکندر و بوران دخت با سپاهیان بر کنار شارستانهای هنکاوش و لکهر هستند. هنکاوش زنش هندو را برای فریفتن اسکندر و دعوت آنها به مهمانی می فرستد. هندو بر بوران دخت که خود را اسکندر معرفی می کند عاشق می شود. نقشۀ هنکاوش را فاش می کند. یکی از کنیزان هنکاوش به او خبر می دهد که هندو با اسکندر همکاری می کند. هنکاوش هندو را به دار می زند و آمادۀ جنگ می شود. مردان اسکندر نمی توانند به شارستان دست بیابند. از حک...

مطالبی به نقل از چند کتاب تاریخی در مورد شخصیت های دوران غزنویان نقل می شود. از جمله مطالبی از کتاب وفیات الاعیان احمد بن خلکان نقل می شود که در آن از امام الحرمین جوینی مطلبی در مورد محمود غزنوی آورده شده که به انتخاب محمود بین دو مذهب شافعی و حنفی مربوط است. مطلبی عجیب است در مورد نماز خواندن حنفیان. به نطر می رسد دعوای مذهبی دوره های بعدی در قالب داستانهایی از محمود گنجانده شده است.

اسکندر بردر شارستانهای هنکاوش و لکهر است که دو برادرحکیم اند و رئیسان قوم ماهیخواران. آنها رعد را خدای خود می دانند. هنکاوش به برادر خود می گوید من می روم تا ببینم که اینها کیانند. در لباس زنان بیرون می رود و اسکندر را می بیند و به او می گوید که مردانشارستان به جنگ رفته اند. روز دیگر هنکاوش زنش، هندو، را با کنیزان بسیار و هدایای نفیس به نزد اسکندر می فرستد و او را دعوت می کند که برای مهمانی به نزد...

مطالبی دیگر از کتاب تاریخ بیهق آورده می شود. از جمله مطالبی گفته می شود از امیرانی که به فرمان شاهان غزنوی به بیهق رفته اند و بر مردم دست تعدی گشوده اند. در میان این امیران از سباشی یاد می شود که از سوی امیر مسعود با سپاه فراوان به بیهق می رود و درختان پسته را می کند و می در تنور می سوزاند. نویسندۀ تاریخ بیهق از قول جدش نقل می کند که روزی در نزد سباشی است و به او خبر می دهند که ده سپاه ترکمان در آ...

اسکندر پیکر مهابیل بن شیث را در تابوتی می گذارد و با سپاهیان به سوی شارستان های هنکاوش و لکهر، که قومی بوده اند ماهی خوار و رعد را به عنوان خدا می پرستیده اند، به راه می افتند. در راه از دریایی بزرگ عبور می کنند. کفک دریا در رز بالا می آید و کشتی های آنها را در بر می گیرد و آنها را متوقف می کند. در شب کفک فرو می نشیند و آنها به راه ادامه می دهند. در نهایت به شارستانها می رسند. هنکاوش و لکهر دو حکی...

سعید نفیسی مطالبی را از کتاب تاریخ بیهق می آورد که امام ابوالحسن علی بن زید بیهقی در 563 هجری تالیف کرده است. برخی مطالب نقل شده تاریخ مختصری است از غزنویان. ولی برخی دیگر از مطالب نقل شده تاریخ دوران شاهان غزنوی نیستند، بلکه مطالبی هستند که برای معرفی بیهق و افراد نامدار آن آورده شده اند و به شاهان غزنوی مربوط بوده اند.

اسکندر به سوی سراندیب می رود تا روضۀ حضرت آدم را زیارت کند. شهروند، از نوادگان مهابیل، پسر شیث پسر آدم، با یارانش، همه سوار بر گاوان بزرگ به دیدن او می آیند. در آنجا بقراط را می بینند که چندی پیش نزد اسکندر بود و در زمین فرو رفت. بقراط ماجرای در زمین فرو رفتن خود و نیز اینکه چگونه از دریایی زیر زمینی که زنگبار را به سراندیب وصل می کرد به آنجا رسیده است. و نیز داستان صندوقی که سری در آن بود را می گ...

ادامۀ حوادث دوران غزنویان از زمان مرگ محمود غزنوی تا آخر حکومت غزنویان به نقل از مجمع الاخبار نقل می شود. حوادث به اختصار نقل می شود،و در میان متن اشعاری از شاعران از جمله سعدی و حافظ و نظامی می آورد.

اسکندر و بوران دخت و سپاهیان برای زیارت خاک حضرت آدم به سوی سراندیب به راه می افتند. در راه بر روی دریا به پیری می رسند که از شدت آفتاب تکیده شده است. معلوم می شود او بقراط شاگرد افلاطون است که هجده سال است بر روی دریا اسطرلاب به دست به دنبال افلاطون و دانش می گردد. اسکندر او را با خود می برد. به شیری مرده می رسند و در زیر آن صندوقی می بینند با سری بزرگ در آن نهاده. بقراط راز آن را می داند ولی نمی...

در این قطعه، قسمتهایی از کتاب مجمع الاخبار، نوشتۀ یکی از تاریخ نویسان هند به نام هرسکهه رای، ذکر می شود. این کتاب در بین سالهای 1214 تا 1220 هجری نوشته شده است. نثر این کتاب نسبت به دیگر کتابهایی که مطالبی از آنها در اینجا نقل شد، پیچیده تر است. حوادثی که نقل می شود همان حوادثی است که در دیگر کتابها آورده شده بود هر چند تفاوتهایی در آنها وجود دارد. در این قسمت به اختصار حوادث دوران سبکتگین و بعد م...

بوران دخت و اسکندر در جنگ با آدم خواران شارستان مهندوس پیروز می شوند. ولی آدم خواران بیست و نه شارستان دیگر درشارستانی به نام پهناوه جمع شده اند. اسکندر با پنجاه هزار سپاهی به آنجا می رود. گروهی از آدم خواران به جنگ بیرون می آیند و کشتی های اسکندر را آتش می زنند و گروهی را می کشند. بار دیگر که بیرون می آیند، اسکندر از پشت آنها در می آید و گروهی را می کشد و اسیر می کند. راهی برای گرفتن آن شارستان ن...

حوادث اواخر دوران غزنویان به نقل از تاریخ حیدری آورده می شود. این دوران با حکومت بهرامشاه آغاز می شود. در این دوران به جز سلجوقیان که خراسان را گرفته بودند، غوریان که از مدتها پیش در شهر غور (شهر فیروزکوه در افغانستان کنونی) حکومتی محدود داشتند، قدرت گرفتند و غزنویان را تهدید کردند. علاءالدین حسین غوری با بهرامشاه وارد جنگ شد. بهرامشاه به هند گریخت. علاءالدین وارد غزنین شد و برادرش سیف الدین را در...

بوران دخت با لشکر ایرانیان در پای شارستان آدم خواران اند و با آنها در حال جنگ. بوران دخت آنها را به داخل شارستان به عقب می راند. وقتی که بوران دخت برای یافتن آذوقه به مرغزاری در آن حوالی می رود، آدم خواران به رهبری امیرشان، شنگل، حمله می آورند و اسکندر و همارپال و ارسطاطالیس را می گیرند. شنگل به مردانش دستور می دهد که دیگها بر پا بدارند و چند تن از اسیران را در آن بیاندازند و وقتی که بوران دخت آمد...

اسکندر و سپاهیانش از مزار حضرت آدم سوار بر شانزده هزار کشتی به سمت شارستان هنکاوش و لکهر میان زنگبار و مشرق به راه می افتند. در راه به دریایی می رسند که در روز بر آن کفک جمع می شود و در شب از میان می رود. به زحمت از آن عبور می کنند ولی حیوانات خود را از دست می دهند. حکما با بادبانهای کشتی و گردونه ها وسایلی می سازند که مانند کشتی است و در روی زمین می رود و اسباب و وسایل را با آنها حمل می کنند. به...

این قطعه با حوادث دوران فرخزاد بن مسعود آغاز می شود که بعد از کشته شده طغرل، غلامی که با کشتن عبدالارشید بر تخت نشسته بود، به حکومت رسید. او در ابتدا چند بار با سلجوقیان جنگ کرد و پیروز شد. در نهایت در جنگ با آلپ ارسلان شکست خود. طرفین قصد ادامۀ جنگ نداشتند و هر یک به مرکز خود رفتند. بعد از او، برادرش ابراهیم به تخت نشست و با سلجوقیان از در صلح درآمد و این صلح را با ازدواج با سلجوقیان مستحکم کرد....

بوران دخت و اسکندر به همراه دو حکیم و هزاران سپاهی در هندوستان به دنبال آدم خواران هستند تا آنها را نابود کنند. به کنارۀ دریایی از ریگ می رسند که آدمیان را غرق می کند. کشتی ای پیدا می شود و مردی حکیم، شنگل نام، از آن پیاده می شود و راز آن دریا را برای آنها می گوید و از آنها دعوت می کند که به سرزمین او بروند. بخش کوچکی از سپاهیان به آنجا می روند و متوجه می شوند که فریب خورده اند و شنگل رئیس آدم خوا...

بعد از کشته شدن مسعود، برادرش محمد برای بار دوم به تخت می نشیند. مودود بن مسعود، به خونخواهی پدر لشکر می کشد و محمد را شکست می دهد و او و فرزندان و یارانش را می کشد. مودود به تصرف مناطقی از هندوستان که در دست برادرش بود اقدام می کند. بعد هم با برخی از راجه های هند وارد جنگ می شود و بر آنها پیروز می شود. مودود در یکی از لشکرکشی ها به سمت خراسان بیمار شده و می میرد. ابتدا فرزندش به تخت می نشیند. بعد...

بوران دخت و اسکندر در هندوستان می گردند. به جایی رسیده اند که جایگاه اندهیره، دختر حضرت آدم است. فقط افرادی که برگزیده هستند می توانند در آنجا بروند. در آنجا صورتهای آدم و حوا و اندهیره در اندازۀ واقعی شان، یعنی دویست گز، نقش شده است. به آنها گفته می شود که به صحرایی بروند. به دریایی می رسند که در آن پلان شناورند، هر یک به اندازۀ کوه پاره ای، و مرغانی از آسمان می آیند و آن پیلان را شکار می کنند و...

ادامۀ حوادث دوران مسعود غزنوی به نقل از تاریخ حیدری نقل می شود. مسعود آلتونتاش را برای دفع علی تگین به ماوراءالنهر می فرستد. بعد از چند جنگ، دو سپاه با هم مصالحه می کنند ولی آلتونتاش در جنگ کشته می شود. مسعود از سمت اصفهان و ری و گرگان با مخالفتهای رقبا و درازدستی عواملش روبرو است و از سمت هندوستان هم با سرپیچی سردارانش. لذا مدام به این نواحی لشکر کشی می کند. در نهایت مسعود از ترکان سلجوقی شکست می...

بوران دخت و همارپال و ارسطاطالیس به لشگرگاه اسکندر می رسند. اسکندر از همارپال چاره جویی می کند برای دفع مارانی که از زیر زمین بیرون آمده اند. همارپال می گوید این ماران از حفرۀ جهنم بیرون می آیند. خدای تعالی یک بار در زمان حضرت آدم برای ترساندن آدمیان آنها رابیرون آورده بود و اکنون که برج کهوانه تخریب شده، دوباره سر بر آورده اند. او وردی می خواند و ماران به سوراخ باز می گردند. همه به سمت شارستان ان...

محمد، پسر محمود غزنوی بعد از مرگ پدر بنا به وصیت پدر در غزنه به تخت می نشیند. مسعود، که در ری و جبال است، به او نامه می نویسد و از او می خواهد که او را شاه بداند و خطبه به نام او بخواند. محمد قبول نمی کند. درباریان بارگاه محمد به طرفداری از مسعود بر می خیزند و محمد را عزل کرده و با مسعود بیعت می کنند. مسعود که به حکومت می رسد، برخی از درباریان دربار پدرش، از جمله حسنک و علی خویشاوند را به قتل می ر...

بوران دخت از اسارت گریخته است و در مرغزاری افتاده است. اسکندر که بر هندوان پیروز شده است، برجی که در کهوانه، شهری که در آنجا لشکرگاه زده است، را خراب کرده است و هزاران مار از زیر آن بیرون آمده اند. کسی نمی تواند آنها را از میان بردارد مگر همارپال، حکیم نابینایی که همراه لشکر ایران و روم شده است، و با توطئۀ ارسطاطالیس مواجه شده و گریخته است. خبر توطئه به اسکندر داده می شود و ازسطاطالیس هم می گریزد....

در این قطعه به نقل از منابع مختلف داستانهایی از اخلاق و عادات محمود غزنوی گفته می شود. گفته می شود که او مردی خسیس بوده و به جمع مال علاقه ای فراوان داشته است. همچنین داستانی گفته می شود از دیدار او حسنک وزیر با مردی زاهد که در منابع متعدد گفته شده است. داستانهایی اغراق آمیز هم در مورد او و عدل او گفته می شود که نویسندۀ تاریخ حیدری می گوید چنین رفتاری از حاکمان سر نمی زند.

اسکندر برای جنگ با فور آماده می شود. خبر می رسد که گروهی هندو سوار بر گاوان عظیم آمده اند و می خواهند اسکندر را ببینند. اینان فرزندان مهابیل، فرزند شیث، فرزند آدم و حوا هستند که در سرندیب، جایی که آدم مدفون است زندگی می کنند. رهبر ایشان پیرمردی است به نام شهروند که چهار هزار سال عمر کرده است و با نوح در کشتی بوده است. اینان اسکندر را نصیحت می کنند و به او می گویند توبه کن، و وقتی اسکندر می گوید تو...

در این قطعه ادامۀ حوادث دوران امیر محمود نقل می شود. در اواخر عمر امیر محمود، پسرش امیر مسعود با لشکری برای فتح ری و اصفهان و همدان روانه شد. نظر محمود این بود که آن نواحی را فتح کرده به مسعود بدهد و غزنین و خراسان و هند را برای پسر دیگرش محمد بگذارد. مسعود با این امر موافق نیست. داستانهای زیادی از علاقه ای که محمود به محمد داشت، نقل شده است، که برخی از آنها احتمالاً داستان سازی تاریخ نویسان است....