klookluustert

In uns veerte Reeg „klookluustert op Törn“ geiht dat üm verscheden Sichtwiesen op spraakpolietsche Themen. Dütmal weren wi in’t Spraakrebeet ünnerwegens. In den drütten Stremel mit Benita Brunnert geiht dat üm Plattpolitik vun un för junge Lüüd. Se fraagt na bi junge Lüüd, wat se vun de Plattpolitik verwachten un sik wünschen doot. Un se snackt mit Lüüd, de sik för de Intressen vun de junge Spreke...

In uns veerte Reeg „klookluustert op Törn“ geiht dat üm verscheden Sichtwiesen op spraakpolietsche Themen. Dütmal weren wi in’t Spraakrebeet ünnerwegens. In den tweten Stremel snackt Christoph Ahlers mit Lüüd, de sik spraakpolietsch för Plattdüütsch engageert. He will rutfinnen, wat ehr Motivatschoon dorför is, de Sprekergrupp gegenöver de Politik to vertreden, wat se al beschickt hebbt un wat för...

In uns veerte Reeg „klookluustert op Törn“ geiht dat üm verscheden Sichtwiesen op spraakpolietsche Themen. Dütmal weren wi in’t Spraakrebeet ünnerwegens. In den eersten Stremel sett Jan Graf sik mit dat Thema Nedderdüütschgesett uteneen. Dat Land Brannenborg hett siet Juli 2024 dat eerste un bet nu eenzigste Nedderdüütschgesett för de Schuul un de Föddern vun de Spraak op den Weg bröcht. Jan verkl...

En Thema, dat uns nu al siet en wisse Tiet beleiden deit, dat is de Verkehrswenn. Man wo staht wi dor nu egens? Sünd al noog Fohrrööd ünnerwegens, oder bruukt dat mehr as man dat? Christian Richard Bauer snackt mit Bernard Brunklaus doröver. Ji kennt em al ut den achten Stremel, wo he uns vun de Energiewenn bericht hett. Un ok dor güng dat üm liekerhaftige Themen: För en sekere Tokumst mütt sik wa...

Oorloff maken un reisen. Wi freit uns dat hele Johr op de Sommerferien: De een flüggt geern in exootsche Länner, de anner geiht surfen. Een wannert in de Bargen, de anner liggt an’n Strand. Un in’n Winter geiht dat Skifohren. Man woans kann en duersamen Tourismus utsehn? Een, de nich de Natur un de Ümwelt un ok de lokale Gemeenschop schaden deit.  Christoph Ahlers snackt dor mit Tessa Wefer över....

De Minsch hett en dullen Infloot op de Natur, dat weet wi al lang. Man in düssen Stremel wüllt wi hier eenmal nauer henkieken. Wat is egens so en Ökosystem, wat höört dor allens to? In wo vele Berieken un Rebeden öövt de Minsch denn Infloot ut, gifft dat dor ok welke, wo een gor nich an dinken wöör? Wi wüllt uns hier mal vör allen de See un den Woold ankieken un woans de Minsch de Ressourcen hieru...

Jümmer fakener löppt een dat Woort " Resilienz " över den Weg ut dat Rebeet vun de Psychologie. Man wat is dat egens? Resilienz kümmt vun dat latiensche ' resiliere ', un dat heet ' trüchspringen, afprallen ' un beschrifft de psyychsche Wedderstandskraft. Dat heet, woans kümmt een mit Krisen kloor un woans kümmt een dor opbest bi rut? Wi hebbt Ida Matthiesen to Gast, de a...

Jeedeen, de in Sleswig-Holsteen tohuus is, kennt de Knicks. Wenn een op’t Land ünnerwegens is, denn warrt een jüm wies: De Wäll twüschen Feller, op de Bööm un Büsch plant sünd. Siet Johrhunnerten sünd se Deel vun de Kulturlandschop vun Sleswig-Holsteen. In düssen Stremel geiht dat dorum, wat för en Funkschoon Knicks hebbt – för’t Land, för Planten un Deerten, för den Minsch, un wat se mit Duersamk...

Wi hebbt nu heel utbreedt över de verscheden Facetten vun de Spraakpolitik in'n Bund, in de Länner, bi de Spraakplanen un bi den Spraakutbo snackt. Man een wichtigen Fakter, op den wi betto blots wenig ingahn sünd, dat is de enkelte Person. De Sprakencharta sülvst seggt, dat se keen Individualrecht gifft, man liekers wüllt wi mal belichten, wat för Rechten een denn in'n Alldag bi sik hett. Dörv ee...

De Spraakaktivismus seggt geern "Op Platt kann een allens seggen." Man de hele Wohrheit is dat nich. Plattdüütsch is nich so utboot as dat Düütsche oder Engelsche. De Wetenschopsutwickeln geiht ahn Platt vör sik un Begrepen ut de Medizin, Physik, Justiz, Verwalten etc., de warrt nich echt op Platt översett un münt. För den enkelten Spreker, de enkelte Sprekersche föhrt dat dorto, dat een sik jümme...

"Spraakplaan Nedderdüütsch 2050" - en teemlich knackig Slagwoort. Düsse Initschatiev hett sik 2024 opstellt un will in de tokamen Tiet en Spraakplaan utformuleren, üm naue Stappen un Maatregels to defineren, woans wi in een Generatschoon, also in 26 Johr, mit uns Spraak wiederkaamt. Wat mütt egens allens rin in so en Spraakplaan? Wo staht wi opstünns un woans kann een mitmaken? Dat sünd Fragen, de...

In den verleden Stremel hebbt wi över plattdüütsche Spraakpolitik op Bunnsebene snackt. Dütmal wüllt wi en beten wieder indükern, woans düsse Politik denn op Lännerebene funkschoneert. Dorför hebbt wi twee Delegeerte ut den Bunnsraat för Nedderdüütsch inlaadt: Heinrich Siefer, den ji ut den letzten Stremel kennen doot un de dat Land Neddersassen vertriddt, un Ute Eisenack, de Delegeerte för Branne...

Düt is de eerste Stremel vun uns twete Reeg, wo sik allens üm plattdüütsche Spraakpolitik dreiht. In düssen ölventen Stremel verkloort Marianne Ehlers un Heinrich Siefer eerstmal, woans Spraakpolitik för Platt överhööft utsehn deit. De Bunnsraat för Nedderdüütsch as Vertreder vun de plattdüütsche Sprekerschop verkloort sien Arbeit, wat se betto beschickt hebbt un wo se op rut wüllt. Ok woans allen...

In uns letzte Fulg vun 'klookluustert' geiht dat üm dat Thema Mikroplastik . Dr. Wolfgang Krischke snackt mit uns Gast Lisa Wrogemann över dat Problem dormit, wo sik middewiel överall Mikroplastik finnen lett, woans een dorgegen an gahn kann un wat dat för Alternativen gifft. Se hett sik as Verfohrenstechnikersche ünner anner mit de Rull vun Klooranlagen un ok mit Bio-Alternativen vun Plas...

In de hiere Fulg snackt Frieda Ahrens mit Michael Grünberg över jöödsch Leven in Düütschland . He is Vörsitter vun'n Vörstand vun de Jöödsche Gemeen in Ossenbrügge. Tosamen praat se över de Geschicht vun't Jodendom in Düütschland, woans dat Leven as en jöödsche Person in Düütschland utsüht, wat för Formen vun't Jodendom dat hier gifft, wat dat en egen jöödsch-düütsche Kultur gifft un w...

Över de  Energiewenn  in Düütschland schall dat in uns achte Fulg gahn. Wi hebbt mit  Thomas Saretzki  un  Bernard Brunklaus  twee Exerpten op dat Rebeet inlaadt. Thomas Saretzki is Perfesser för Ümweltpolitologie an de Leuphana-Universität in Lümborg un weer ok al in uns eerste Fulg över den "Klimawannel in de See" mit dorbi. Bernard Brunklaus is Diplomingeneur bi de  swb  in Ossenbrügg...

In uns sövente Folg hebbt wi Olaf Wolkenhauer to Gast. He is Perfesser för Systembiologie un Bioinformatik vun de Universität Rostock un befaat sik mit en mathemaatschen Ansatz bi't Behanneln vun Kreeft . Christian Richard Bauer snackt mit em doröver, woans he as Wetenschopler op de Krankheit kieken deit, un wat för Henwiesen dat Analyseren un Simuleren vun Daten geven köönt. In dat Gesprääk g...

Kunstklookde , also künstliche Intelligenz, is ut uns Leven meist gor nich mehr wegtodinken. Meist keen bruukt noch Koorden ut Papeer, üm vun Punkt A na Punkt B to kamen, dat maakt Lüüd vundaag mit eer Handys un wohrschienlich Google Maps oder Bing. Man Kunstklookde geiht hüdigendaags noch wieder, jümmers mehr Lüüd maakt Bruuk vun ChatGPT . De schrievt dor ehr Huusopgaven, Computer-Kood oder Sluut...

Vele Mythen un Sagen rankt sik üm en geheemnisvulle Stadt midden in de Waddensee, de al siet Johrhunnerden ünnergahn is. De Spraak is vun Rungholt . In uns föffte Folg hett  Arne Lentföhr  dat mit den Heimatforscher  Albert Panten över dat noorddüütsche Atlantis, so as een ok dorto seggen deit. Dat dat Rungholt würklich geven hett, is middewiel seker - eerst verleden Johr hebbt se de Överresten vu...

Dat Mammut, de Saveltähntiger oder de Dodo sünd al vör lange Tiet utstorven. Man hest du weten, dat vundaag noch veel mehr Deertenoorden utstarvt as dunntomalen? Een geiht dorvun ut, dat dat elkeen Dag 150 sünd, siet de 1970ers also 2/3 vun all Deertenoorden op de Eer. Wi steekt direktemang in en Biodiversitätskries. Wo arg dat üm de Veelfoolt bestellt is, wat de Utlösers sünd un wat wi dorgegen m...

In de drütte Folg vun klookluustert geiht dat üm ökoloogsche Landweertschop un ehr Tokumst. Lina Bande snackt mit Dietrich Lange vun de Hoff-Imhorst-Stiften un Jürgen Rademacher vun den Levenshoff Lunetal ut Neddersassen. Beide kaamt se ut de Landweertschop un hebbt en annern Weg inslaan, as een em ut de traditschonelle Landweertschop kennen deit. Wenn ji nich allens verstahn hebbt oder sülvens ne...

In de twete Folg vun klookluustert geiht dat üm de Versmudden vun’n Weltruum. Mit dat Vörankamen vun de Ruumfohrt warrt jümmers mehr Schrott in de Eerdümloopbahn bröcht un dat gifft meist keen Weg, den dor ok wedder wegtokriegen. Wat över uns Köpp egentlich allens langsflüggt, wat dor för en Gefohr vun utgeiht un wat wi dorgegen maken köönt, dor snackt wi mit Helmut Luttmann över. He weer lange Ti...

In de eerste Folg vun klookluustert gaht wi de Fraag na, wat de Klimawannel för dat Biosystem in de See bedüden deit un wat wi un de Politik dorgegen maken köönt. Över düsse Fragen snackt wi mit Dr. Christine Ewers, Evolutschoonsbioloogsche vun de Christian-Albrechts-Universität to Kiel, un Perf. Dr. Thomas Saretzki, Ümweltpolitoloog vun de Leuphana-Universität Lümborg. Wenn ji nich allens verstah...