Instytut Zachodni

23 lutego 2025 r. przeprowadzone zostały w Niemczech przedterminowe wybory do Bundestagu. Przyniosły one znaczące zmiany na niemieckiej scenie politycznej. Partie rządzącej w latach 2021-2024 koalicji SPD-Zieloni-FDP poniosły dotkliwe straty, co oznacza, że wyborcy wystawili negatywną ocenę rządowi Olafa Scholza. Jak przebiegała kampania wyborcza? Dlaczego wynik zwycięskich partii chadeckich był g...

Partie chadeckie prowadzą w sondażach poprzedzających wybory do Bundestagu XXI kadencji. Friedrich Merz, ich kandydat na kanclerza, zadeklarował na początku kampanii wyborczej, że to sprawy gospodarcze powinny ją zdominować. W programie i innych strategicznych dokumentach chadecy przedstawili swoje propozycje na ożywienie niemieckiej gospodarki. Jednak dramatyczne wydarzenia w Aschaffenburgu, a wc...

Konferencja jałtańska, która obradowała od 4 do 11 lutego 1945 r., była jednym z trzech najważniejszych spotkań wielkiej trójki - przywódców ZSRR, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, pod koniec II wojny światowej. Ustalony wówczas porządek, doprecyzowany na konferencji poczdamskiej (lipiec-sierpień 1945), wobec braku traktatu pokojowego z Niemcami na wiele lat ukształtował powojenny porządek...

Powrót Donalda Trumpa na fotel prezydenta USA i zapowiadane przez niego zmiany w amerykańskiej polityce wywołały w niemieckich mediach komentarze zwiastujące „koniec starego świata”, stawiający pod znakiem zapytania dotychczasowy uregulowany, liberalny ład międzynarodowy. Choć w pierwszych dniach urzędowania nowa administracja amerykańska nie podjęła zdecydowanych działań wobec Europy – chociażby...

30 stycznia 1933 r. jest jedną z najbardziej złowieszczych dat w dziejach. Tego dnia na urząd kanclerza Rzeszy Niemieckiej został powołany Adolf Hitler. O okolicznościach temu towarzyszących i przekształcenia Niemiec w system dyktatury rozmawiają dr Krzysztof Rak i prof. Stanisław Żerko.

AfD budzi powszechne zainteresowanie obserwatorów niemieckiej sceny politycznej. Stosunkowo młoda i niewielka partia polityczne zyskuje sondażowe wsparcie wyborców na poziomie 20%. Niepokój budzi jej profil – populizm, antyelitaryzm, prorosyjskość, a nawet volkizm są charakterystyczne dla jej komunikacji politycznej. O obecnej kondycji partii i jej pozycji na scenie niemieckiej w okresie przedwybo...

Co doprowadziło do rozłamu w Die Linke i jakie są różnice ideologiczne oraz programowe między tą partią a Sojuszem Sahry Wagenknecht? Czy podzielona lewica ma szansę odbudować swoją pozycję przed nadchodzącymi wyborami? Jakie pomysły na odnowę rozważa Die Linke? O tych i innych kwestiach związanych z niemiecką lewicą rozmawiają Patrycja Tepper i dr Piotr Kubiak. Zapraszamy do słuchania!

W grudniu 2024 r. Instytut Zachodni obchodził 80 rocznicę powstania, co stało się okazją do wspomnienia o założycielach placówki. Wśród badaczy zgromadzonych wokół idei powstania Instytutu znalazła się między innymi Maria Kiełczewska-Zaleska. Poznańska geografka już w latach 30. XX w. podejmowała zagadnienie polsko-niemieckiej granicy oraz osadnictwa, a opracowana przez nią podczas wojny praca o g...

We wrześniu 1944 r. Alfred Menesebach jako członek Technische Nothilfe burzył powstańczą Warszawę, fotografując na bieżąco niszczycielską działalność swojego oddziału. Fotografie te stały się ważną częścią archiwum fotograficznego, które powstawało w jego biurze architektonicznym w okupowanym Lesznie. Do prywatnego archiwum Mensebacha wchodziły też zdjęcia jego projektów architektonicznych oraz na...

Zapraszamy do rozmowy z Prof. Stanisławem Żerko i dr. Krzysztofem Rakiem, którzy analizują reakcję rządzącej w Niemczech socjaldemokracji na wprowadzenie stanu wojennego w Polsce w 1981 roku. Tematem rozmowy jest także zachodnioniemiecka Ostpolitik w okresie rządów kanclerzy Willy Brandta i Helmuta Schmidta.

W kolejnym odcinku podcastu Deutsche Wirtschaft Deutsche Wirtschaft dr Justyna Schulz oraz dr Piotr Andrzejewski przyglądają się gospodarczym przyczynom rozpadu rządu w Niemczech. Drugi z rzędu rok recesji wymusił na politykach potrzebę prowadzenia aktywniejszej polityki gospodarczej. Jednakże członkowie koalicji zaprezentowali diametralnie różne wizje polityki pobudzenia gospodarki; tak różne, że...

Intensywny spór pomiędzy Olafem Scholzem, kanclerzem federalnym, i Christianem Lindnerem, federalnym ministrem finansów, doprowadził ostatecznie do rozpadu koalicji federalnej. Opuścili ją liberałowie, którzy od 2021 r. współrządzili Niemcami wraz ze socjaldemokratami i zielonymi. Dr Piotr Kubiak i dr Mateusz Wiliński w rozmowie o tym, co doprowadziło do krachu niemieckiej koalicji federalnej i o...

5 listopada 2024 r. Amerykanie dokonali wyboru – do Białego Domu powróci Donald Trump. Wynik ten wywołuje konsekwencje znacznie szersze niż tylko w kontekście amerykańskim. Przygotowania na taki scenariusz były w Europie rozpatrywane na długo przed samymi wyborami w USA. O konsekwencjach wygranej Trumpa dla Republiki Federalnej Niemiec i reakcjach Berlina oraz szerzej – o jej wpływie na układ tran...

Odzyskanie przez Polskę niepodległości w listopadzie 1918 r. był wynikiem niezwykle korzystnej koniunktury międzynarodowej – wszyscy trzej zaborcy ponieśli klęskę w Wielkiej Wojnie. Odbudowane państwo było jednym z głównych beneficjentów systemu wersalskiego, jak nazwano nowy porządek międzynarodowy w Europie. Wkrótce jednak Polska musiała zmierzyć się z próbami podważenia nowego ładu. Rozmawiają...

Wielka fala ucieczek z NRD latem i jesienią 1989 r. stanowiła jedno z najbardziej spektakularnych wydarzeń towarzyszących "jesieni ludów" w Europie Środkowo-Wschodniej. Tysiące obywateli NRD podejmowało w 1989 r. desperacką decyzję o przedostaniu się do Niemiec Zachodnich. Ich droga wiodła przez Budapeszt, Pragę i Warszawę. Jakie były przyczyny tego bezprecedensowego exodusu z NRD? Dlaczego "szlak...

Po wakacyjnej przerwie podcast Instytutu Zachodniego - Deutsche Wirtschaft wraca z omówieniem Planu Draghiego dla ratowania konkurencyjności Europy. W odcinku dr Piotr Andrzejewski oraz dr Rafał Szymanowski przybliżają sylwetkę Mario Draghiego, przedstawiają główne założenia planu oraz odnoszą się do niemieckich reakcji na propozycje byłego włoskiego premiera. Oceniamy na ile realne jest zablokowa...

W dniu 2 sierpnia 2024 r. zakończyły się w Gorzowie Wlkp. konsultacje społeczne w sprawie stosunku mieszkańców do zmiany nazwy ich miasta z „Gorzów Wielkopolski” na „Gorzów”. Ożywione dyskusje na ten temat prowadzone w środowisku lokalnym od dłuższego czasu stały się przyczynkiem, by pokazać proces ustalania polskiego imiennictwa miejscowości na ziemiach przyłączonych do Polski po 1945 r. O tym, j...

Czy chiny i Indie – razem lub osobno lub wraz z Rosją mogą stworzyć alternatywny nowy ład? Wszyscy znamy chińskie przekleństwo „Obyś żył w ciekawych czasach”. Nasze z pewnością takimi są, bo zmiany dzieją się właśnie teraz. Czy może być jeszcze ciekawiej? W drugiej części serii podcastów „Globalny szok” udostępniamy dwugłos specjalistów od Indii – doktora Krzysztofa Iwanka z Akademii Sztuki Wojenn...

Świat stał się kruchy, a ład międzynarodowy trzęsie się w posadach. Jesteśmy w ogniu zmian. Dr Joanna Dobosz-Dobrowolska zaprasza do specjalnej serii podcastów Instytutu Zachodniego pt. „Globalny szok”. Rozmowy dotyczą ważkich zagadnień: 1. Na jakie części pęka obecny świat? 2. Kto będzie dominował w nowo tworzącym się ładzie? USA? Chiny? Indie? 3. Gdzie będą położone „strefy zgniotu”, czyli obsza...

Najnowsza publikacja pod redakcją dr Mai Dobiasz-Krysiak „Pracownia. Archiwum odnalezione” prezentuje zbiór dokumentów, zdjęć i artykułów związanych z Interdyscyplinarną Placówką Twórczo-Badawczą „Pracownia” (następnie Ośrodek Działań Teatralnych „Pracownia”). Ruch ten wpisuje się w występujący na Ziemiach Zachodnich i Północnych Polski fenomen kultury alternatywnej. O pionierskich działaniach twó...

W najnowszym odcinku podcastu Instytutu Zachodniego Patrycja Tepper oraz dr Piotr Kubiak przyglądają się nadchodzącym wyborom w trzech krajach związkowych na wschodzie Niemiec: Saksonii, Turyngii i Brandenburgii. Analizują, dlaczego te wybory mają tak istotne znaczenie przed przyszłorocznymi wyborami do Bundestagu, omawiają specyfikę wschodnioniemieckiego krajobrazu partyjnego oraz rosnące poparci...

Wyrok Federalnego Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z konstytucją zapisów nowej federalnej ordynacji wyborczej budził i budzi spore zainteresowanie niemieckiej opinii publicznej. W swoim werdykcie z 30 lipca 2024 r. sędziowie z Karlsruhe stwierdzili, że niektóre z zapisów nowego prawa są niekonstytucyjne. Nie zmienia to jednak faktu, że konieczne było przeprowadzenie reformy prawa wybo...

9-11 lipca w Waszyngtonie miał miejsce jubileuszowy szczyt NATO. Historycznie nawiązywał on do 75. rocznicy utworzenia Paktu. Natomiast w wymiarze praktycznym koncertował się na najważniejszych problemach stojących obecnie przed Sojuszem. Kluczowe ustalenia szczytu zamieszczono w deklaracji końcowej oraz zobowiązaniach co do długoterminowej pomocy dla Ukrainy. W dużym uproszczeniu zawarte tam konk...

9-11 lipca w Waszyngtonie miał miejsce jubileuszowy szczyt NATO. Historycznie nawiązywał on do 75. rocznicy utworzenia Paktu. Natomiast w wymiarze praktycznym koncertował się na najważniejszych problemach stojących obecnie przed Sojuszem. Kluczowe ustalenia szczytu zamieszczono w deklaracji końcowej oraz zobowiązaniach co do długoterminowej pomocy dla Ukrainy. W dużym uproszczeniu zawarte tam konk...

Władze RFN nie podjęły dotychczas decyzji o wykluczeniu dostawców chińskich takich jak Huawei czy ZTE z rozbudowy niemieckiej sieci 5G. Od kilku lat trwa w Niemczech intensywna dyskusja na temat konieczności zabezpieczenia sieci telekomunikacyjnych i ochrony infrastruktury krytycznej, której częścią jest sieć 5G. Decyzje o wykluczeniu chińskich firm podjęły już inne państwa europejskie; jest to ró...