جهان آرمانی | پادکستی دربارۀ فلسفه، کتاب صوتی و شعر فارسی | با نیما شهسواری

"چارچوب" ، یک قطعه‌ی حماسی و شورشی در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب قیام است. این اثر، بیانگر نفی مطلق هرگونه مرز، قفس و قید فکری یا عملی است. شاعر با لحنی قاطع، اعلام می‌کند که هیچ نیرویی قادر به محصور کردن جان او نیست و خود، با اراده‌ای قوی، تمام چهارچوب‌ها، قفل‌ها و زنجیرها را شکسته است. این شعر، بر مفاهیم بنیادین طغیان و رهایی تمرکز دارد: نفی چارچوب وجودی: تأکید بر اینک...

آیا دموکراسی عددی می‌تواند حقیقت را قربانی کند؟ زمانی که ۵۱ درصد بر ۴۹ درصد حکم می‌رانند، تکلیف آزادی چه می‌شود؟ در قسمت ۶۵ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به نقد تند «اکثریت‌گرایی» و «جبر جمعی» می‌پردازد. او معتقد است که اکثریت‌گرایی نباید به ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به ظلم (مانند آنچه در آلمان نازی یا ریشه‌های جمهوری اسلامی رخ داد) تبدیل شود. شهسواری با تفکیک میان «اصول» و «فروع»، تأکید می‌کند...

«به رودِ خون که جاری بود از پیش... همه‌جان در دلش در خونِ حیجان.» در اپیزود پانزدهم از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری ما را به تماشایِ وحشتناک‌ترین سیرکِ بشری می‌برد؛ جایی که لذتِ تماشایِ دریدنِ حیوانات، به جنونِ کشتارِ انسان تبدیل می‌شود. "جار" قصیده‌ای است تلخ از کارمایِ خون؛ هشداری که می‌گوید هر دشنه‌ای که بر جانی فرود آید، روزی قلبِ خودخواه بشر را خواهد درید. فریادِ بیداریِ &qu...

"بود، نبود" ، یک قطعه‌ی کوبنده و فلسفی در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب طغیان است. این اثر، به نقد رادیکال و بنیادین قدرت و نقش خدا در زندگی انسان می‌پردازد. شاعر در ابتدا بیان می‌کند که وجود یا عدم وجود خدا هیچ تأثیری ندارد ، زیرا خدا تنها در دل‌های انسان و به واسطه‌ی ایمان، نقش و کار دارد و زندانی است. این ایمان کورکورانه، همان سیل نسان است که به والانشینی خدایان می‌انجام...

چگونه می‌توان از مرداب تکرار و انفعال خارج شد؟ تغییر حقیقی از کجا آغاز می‌شود؟ در قسمت ۶۴ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سراغ پرسش بنیادینِ «تغییر» می‌رود. او با نقد ساختارهای مستبدی چون جمهوری اسلامی و همچنین بازخوانیِ ظلمت‌های جهانی علیه جان‌های بی‌گناه (انسان و حیوان)، معتقد است که هرگونه تحولِ پایدار، نیازمند یک «انقلاب درونی» است. شهسواری ریشه‌ی تغییر را در «آگاهی» می‌بیند و تأکید می‌کن...

«جهانِ بی شما مرگ است، اما از گناهمان بگذرید که آزادی را از شما ربوده‌ایم...» در اپیزود چهاردهم "حیجان"، نیما شهسواری به سراغ ویترین‌های پرزرق‌وبرق حیوانات خانگی می‌رود. جایی که نژادهای دست‌کاری شده برای خوشامدِ "اربابانِ دوپا"، با ریه‌هایی تنگ و قلب‌هایی بیمار به دنیا می‌آیند. "روخجلان" فریادِ وجدان‌های بیداری است که در آغوش گرفتنِ حیوان را نه یک فخر، بلکه یک مسئولیت...

"برده‌داری" ، یک قطعه‌ی کوبنده و ساختارشکنانه در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب رزم‌نامه است. این اثر، به نقد رادیکال و صریح خدایانی می‌پردازد که برده می‌خواهند و برده‌داری را بنا فرموده‌اند . شهسواری، با شجاعت تمام، این سنت را به قانون یزدان نسبت می‌دهد و برده‌داری را مفهومی فراگیر می‌داند که نه تنها جن و انس، بلکه حیوانات را نیز در بر می‌گیرد: «جن و انس و هم که حیوان برده‌...

در عصر «فهم سریع» و «زیست فوری»، آیا هنوز فضایی برای تفکر عمیق باقی مانده است؟ در قسمت ۶۳ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به نقد تند پدیده‌ی «سطحی‌نگری» می‌پردازد. او معتقد است انسان مدرن، با دسترسی به اقیانوسی از داده‌ها، تنها به یک «بانک اطلاعاتیِ متحرک» تبدیل شده که فرسنگ‌ها با «دانایی» و «تجربه زیسته» فاصله دارد. شهسواری با مقایسه‌ی «خداوندِ همه‌چیزدانِ قدیم» و «هوش مصنوعیِ همه‌چیزدانِ جدید»...

«همه جان بودند؛ نه انسان، نه حیوان... همه طالب و لایقِ زندگی.» در اپیزود سیزدهم "حیجان"، نیما شهسواری قصه‌ی پسری را روایت می‌کند که میانِ چرخ‌دنده‌های فقر، قانونِ "هرگزِ" مادر و بی‌تفاوتیِ پزشک، برای نجاتِ یک گربه‌ی بیمار از جان مایه می‌گذارد. "درمان" داستانی است درباره‌ی اینکه چگونه یک عملِ کوچکِ همدلانه، می‌تواند ریشه‌ی درختی شود که ثمره‌اش آزادی، برابری و جهانی عار...

"باران سرد" ، یک قطعه‌ی فلسفی و کوبنده در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب رزم‌نامه است. این اثر، رنج و ویرانی جهان (آن زمانی که جهان بر روی من ویرانه گشت) را نه یک فاجعه طبیعی، بلکه نتیجه‌ی مستقیم اعمالی می‌داند که ریشه در ذات خدایان مکار دارد: «آن خدا از خون و شهوت جان او مکار بود». شعر، با به تصویر کشیدن جهانی مملو از جنگ، کشتار، انتحار کودکان، و قیامت آتش و آزار، به نقد را...

در قسمت پایانی ویژه‌برنامه «نقد لیبرالیسم و کمونیسم»، نیما شهسواری از بن‌بستِ دوقطبی‌های مدرن عبور کرده و افقی تازه را ترسیم می‌کند. چرا جهان امروز نه به لیبرالیسمِ برابری‌ستیز نیاز دارد و نه به کمونیسمِ آزادی‌کش؟ در این اپیزود، از ضرورت پیوند ناگسستنی آزادی و برابری سخن می‌گوییم؛ پیوندی که در آن «آزادی» فراتر از فردگراییِ خودخواهانه و «برابری» فراتر از یکسانیِ اجباری تعریف می‌شود. از اخلاق همکاری...

«پوستِ تنم را بر پایِ تو دیده‌ام...» در اپیزود دوازدهم از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری شکوهِ یک بزمِ اشرافی را به کابوسی بیدارکننده بدل می‌کند. جایی که شالِ راسو و کفشِ مار به سخن می‌آیند تا از ترسِ گلوله و دردِ کنده شدنِ پوست بگویند. "خون‌پوش" روایتِ زنی است که در اوجِ زیبایی، بوی خونِ تن‌پوشش را حس می‌کند و از میانِ نگاه‌های هوس‌آلودِ آدمیان به سوی حقیقتِ "جان" می‌گری...

"باران آزادی" ، یک قطعه‌ی پرشور و حماسی در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب قیام است. این اثر، ستایش و تقدیر از مفهوم شجاعت است؛ شجاعتی که آن را ریشه‌ی وجود (پدر، مادر و فرزند) و پیونددهنده‌ی فرد به جان خویش می‌داند. شعر، با اعلام جنگ رهایی‌بخش علیه ظلم، شهوت و تاریکی (ظلمت)، تصویری از پیروزی نهایی نور بر بیداد ارائه می‌دهد. «لشگر پر غرور» شاعر، نه از جنس سربازان، بلکه از جنس...

در قسمت پنجم از ویژه‌برنامه «نقد لیبرالیسم و کمونیسم»، نیما شهسواری به سراغ بن‌بست‌های اخلاقی و فلسفی این دو مکتب می‌رود. چگونه انسان، از یک موجود باکرامت به «ابزاری برای پیشرفت» در ماشین‌ریسمانِ سرمایه‌داری یا چرخ‌دنده‌های سوسیالیسم تقلیل یافت؟ در این قسمت، مفهوم «انسان‌گراییِ ابزاری»، تضاد کاذب فرد و جامعه، و شعار فریبنده «هدف وسیله را توجیه می‌کند» واکاوی می‌شود. ما می‌پرسیم: وقتی شک و پرسشگری...

«نای ماندنم نیست، مرا دریاب...» در اپیزود یازدهم "حیجان"، نیما شهسواری قصه‌ی توله‌سگی را روایت می‌کند که در میانِ هیاهوی بازارِ آدمیان، درسِ بزرگی به بشریت می‌دهد. داستانی از پوزه‌ی بر خاک و دندانی که برای نجاتِ یک ماهیِ در حال مرگ، تنگِ آب را می‌شکند. "دریاب" فریادی است علیه بی‌تفاوتیِ ما و ستایشی برای جانی که از خویش می‌گذرد تا نبضِ زندگی در جانی دیگر متوقف نشود. روایتِ کاملِ...

"با هم" ، یک قطعه‌ی حماسی و الهام‌بخش در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب طغیان است. این اثر، نفی قاطع تنهایی در راه مبارزه و رهایی است: «این راه نه راه من و تنهایی من نیست». شهسواری، با تأکید بر اتحاد "عاشق و یار" و "مرد و زن"، این مسیر را راهی برای کندن ریشه‌ی ظلم، بیداد و وهم می‌داند. پیام اصلی این شعر، ضرورت یکدست شدن برای تحقق آزادی است؛ آزادی‌ای که پش...

در قسمت چهارم از ویژه‌برنامه «نقد لیبرالیسم و کمونیسم»، نیما شهسواری لایه‌های پنهان و ویرانگر نظام‌های کمونیستی را واکاوی می‌کند. کمونیسم که با وعده «برابری» پا به میدان گذاشت، چگونه به یک دین تازه با خدایانی زمینی و مستبد مبدل شد؟ در این پادکست، از دولت‌های تمامیت‌خواه، خفقان ساختاری، اقتصاد دستوری و سرکوب خونین مخالفان سخن می‌گوییم. چرا در این نظام‌ها، آزادی به نام امنیت ذبح می‌شود و چگونه «کار...

«به دندان می‌کشی جانی که تن بود؛ به دردی می‌دری، دردش چه کم بود؟» در اپیزود دهم از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری ما را به میانه یک بزم شبانه می‌برد. جایی که صدای خنده، بوی شراب و عطرِ کباب، فریادِ بره‌ای را خفه کرده است که روزی با شادی در دشت می‌جهید. "بزم خون" مرثیه‌ای است برای کودکانِ جهانِ حیوان و هشداری به انسانی که لذتِ جویدن را بر حرمتِ جان ترجیح داده است. روایتی عریان از حق...

"ایران" ، یک قطعه‌ی تأثیرگذار در قالب شعر و کلام از کتاب قیام اثر نیما شهسواری است. این اثر، روایتی تلخ و کوبنده از وضعیت امروزین ایران و ایرانی است. شهسواری با لحنی اعتراضی و اندیشمندانه، فرد ایرانی را نه قربانی صرف، بلکه عامل اصلی این وضعیت می‌داند: «تو بریدی و تو مأیوس تویی زندانی». این شعر، با نقد صریح "بزدلان تاج به سر" و "نفر ایرانی"، به خاموشی، وهم و کینه‌ای می...

در قسمت سوم از ویژه‌برنامه «نقد لیبرالیسم و کمونیسم»، نیما شهسواری به واکاوی معایب ساختاری و لطمات تاریخی لیبرالیسم می‌پردازد. لیبرالیسم که روزی پله‌ای برای گذر از استبداد مذهبی بود، چگونه خود به دینی تازه مبدل شد که در آن «ثروت» تنها قدیسه و «بازار آزاد» تنها خدای بر تخت نشسته است؟ در این پادکست، موضوعاتی چون استعمار در لباس تمدن، خشونت ساختاری، بحران‌های مالی ناشی از بی‌نظارتی و تئاتر دموکراسی و...

«شلاق را سوزاند، دگر تازیانه نبود، تیمار بود...» در اپیزود "بارکش" از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری ما را به جاده‌های سنگلاخی و گرمای جان‌فرسای تابستان می‌برد؛ جایی که جانی نحیف زیر بارِ زیاده‌خواهیِ انسان خم شده است. اما این روایت، داستانِ تسلیم نیست؛ داستانِ بیداریِ "یاغی" است که برای نجاتِ هم‌جانی دردمند، از فرمانِ مالک سرپیچی می‌کند. "بارکش" مرثیه‌ای است که...

در شعر «باده‌ی شهوت» از کتاب صوتی رزم‌نامه ، نیما شهسواری با کلامی رادیکال و اعتراضی، به نقد خشونت و شهوت‌رانی به نام خدا می‌پردازد. او در این شعر، شهوت را به «باده‌ای» تشبیه می‌کند که از سوی خدا به انسان نوشانده می‌شود و او را تبدیل به عامل «کشتار»، «تجاوز» و ستم می‌کند. شاعر این مفهوم را به چالش می‌کشد که چگونه «سرمستی» و گناه، به نام «حق» الهی مشروعیت می‌یابد و این باده‌ی شهوت، عامل اصلی «دوزخ...

در قسمت دوم از ویژه برنامه نقد لیبرالیسم و کمونیسم در پادکست به نام جان ، نیما شهسواری به واکاوی مفهوم آزادی و برابری در این دو ایدئولوژی می‌پردازد. این برنامه، تضاد دردناکی را روایت می‌کند که در آن، هر دو نگرش، برای پیشبرد اهداف خود، یکی از این دو مفهوم بنیادین را قربانی کرده‌اند: «آزادی به قربانی برابری سر بریده شد و برابری به زیر پای آزادی کشته شده است». شهسواری به این نتیجه می‌رسد که حتی مفاهی...

«من عشق جانم؛ برای عشق بودم زنده آنم...» در اپیزود "دهشت" از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری قصه‌ی دو مرغ عشق را روایت می‌کند که دنیایشان در نگاه یکدیگر خلاصه شده است. روایتی تلخ از لحظه‌ای که غفلتِ انسان در میانِ وسواسِ پاکیزگی، جانِ یکی را می‌گیرد و دیگری را به سوگ و عصیانی خاموش می‌کشاند. این اثر، ستایشی است بر "تعهدِ جان" و فریادی علیه بی‌توجهی به حریمِ زندگی موجودات....

در شعر «از جان گذشتگان» از کتاب صوتی طغیان ، نیما شهسواری با کلامی عمیق و پر از سپاس، به ستایش و قدردانی از فداکاری والدین می‌پردازد. این شعر، در مورد عشقی است که والدین (پدر و مادر) نسبت به فرزندان خود نشان می‌دهند؛ عشقی که آنان را به «از خود گذشتگی» و تحمل سختی‌ها وا می‌دارد. شاعر، کار و تلاش بی‌وقفه آنان را برای «شادی» و آرامش فرزند، به تصویر می‌کشد و جان خود را «مدیون اینان» می‌داند. این شعر،...