جهان آرمانی | پادکستی دربارۀ فلسفه، کتاب صوتی و شعر فارسی | با نیما شهسواری

بخش پنجم کتاب صوتی «رویا»؛ از سرمستیِ پیروزی تا خطرِ بازگشت به خود! پس از فروریختنِ ساختارهای ظلم، آیا بشر می‌تواند از دامِ جدیدِ «قدرت‌طلبی» بگریزد؟ در بخش پنجم از کتاب صوتی «رویا»، نیما شهسواری ما را به قلبِ مناقشاتِ پس از انقلاب می‌برد. این اپیزود، واکاویِ دقیقی است از شکافِ میانِ «احساساتِ کور» و «خردِ پایدار». آیا شعارِ «جهان بی‌مرز» می‌تواند به استبدادی جدید بدل شود؟ چگونه می‌توان بدونِ یکسا...

خدا یا ساختار قدرت؟ ریشه‌های پنهانِ ظلم در فرهنگِ کهن و مدرن! در چهارمین اپیزود از پادکست «به نام جان»، با نگاهی بی‌پرده به سراغ یکی از پیچیده‌ترین مفاهیم تاریخ اندیشه می‌رویم: فرهنگ خداوندی و نسبت آن با سلطه بر جانِ جهان. آیا مفهوم خدای قادر مطلق، پوششی برای توجیهِ سلسله‌مراتب قدرت و بردگی است؟ چرا سیستم‌های ایدئولوژیک همواره به دنبال تولید «کینه» و «انتقام» در ناخودآگاهِ بشر هستند؟ در این اپیزود...

عشق پاک؛ سرودی برای پیوندِ جان‌ها با قلم نیما شهسواری در کتاب طغیان در دنیایی که روابط به سمت کالایی شدن پیش می‌روند، بازگشت به مفهوم اصیل «عشق» به مثابهِ پیوندِ تمامیِ جان‌ها، ضرورتی بنیادین است. شعر «عشق پاک» از نیما شهسواری که در کتاب «طغیان» به یادگار مانده، دعوتی است به فراروی از مرزهای فردیت و رسیدن به درکِ یگانگیِ هستی. این قطعه‌ی ادبی، بر ارزشِ ذاتیِ حیات و پاسداری از شعورِ موجود در تک‌تکِ...

«جهان آرمانی نه از طریق تحمیل، بلکه از مسیر تکثر آرمان‌های فردی محقق می‌شود.» در بخش چهارم کتاب صوتی «رویا»، نیما شهسواری به واکاوی لحظه‌ی شکوهمند فروپاشی استبداد از درون می‌پردازد. جایی که نگهبانان قدرت با درک بیهودگی زیستن تحت فرمان، به صفوف آزادگان می‌پیوندند. در این اپیزود محورهای بنیادین زیر را می‌شنویم: - بازتعریف «جان» به عنوان یگانه ارزش و خط قرمز خلقت. - نقد هم‌پیمانی ظالمان برای سرکوب آر...

«با ترس کسی راه نیابد آزاد؛ با دست گدایی نشود جا آباد.» در قطعه‌ی «مسکین رهایی» از کتاب «قیام»، نیما شهسواری با زبانی برنده و فیلسوفانه، به نقدِ روان‌شناسی توده‌هایی می‌پردازد که در «مستیِ حقارت» غوطه‌ورند. این اثر، نه فقط یک شعر، بلکه تبیین تضاد میان «گداییِ آزادی» و «کسبِ آزادی» است. در این کلام می‌شنویم: - نقد استبدادپذیری و تقدیسِ ستم‌گران (از الله تا زائر). - تحلیل پیوندِ میان «ترس» و «زنجیره...

«جان» برتر از هر متنی است که حکم به مثله کردن آن می‌دهد. در اپیزود سوم از پادکست «به نام جان»، با نگاهی تحلیلی و نقادانه به بازخوانی کتاب «گواه ظلم» می‌پردازیم. این قسمت به کالبدشکافی قرآن به عنوان نقطه‌ی غایی ستم در سنت ابراهیمی اختصاص دارد؛ متنی که با ادعای «خاتمیت»، تکامل آگاهی بشر را در بن‌بست قوانین صلب محبوس کرده است. در این برنامه محورهای زیر بررسی می‌شود: - مفهوم خاتمیت و انجماد فکری تاریخ...

در بخش سوم از کتاب صوتی رویا، به قلم نیما شهسواری، از چرخه باطل قدرت عبور می‌کنیم. چرا انقلاب‌های تاریخ به بازتولید ستم منجر شدند؟ این اپیزود، روایتی است از هجرت آزادگان به دامان طبیعت برای کشف یگانه ارزش راستین هستی: «جان». در این قسمت، تفاوت بنیادین میان «آزادی تحمیلی» و «اختیار» تبیین شده و مسیری نو برای نجات جهان از آینده‌ای هولناک پیشنهاد می‌گردد. هر هفته یک قسمت از این اثر فکری را در وب‌سایت...

شعر «درخت والا» از کتاب «رزم‌نامه» اثر نیما شهسواری، واکاوی پیوند گسسته میان انسان و طبیعت است. این اثر صوتی و متنی، سپیدار را نه به عنوان یک کالا، بلکه به عنوان «ناجی جان» و منبع بیداری معرفی می‌کند. در روزگاری که تبرِ جهل بر پیکر تنفس زمین فرود می‌آید، «درخت والا» دعوتی است به همزیستی رها و عاری از خشونت میان انسان، حیوان و گیاه. نسخه کامل را در وب‌سایت جهان آرمانی بشنوید و بخوانید: https://idea...

در اپیزود دوم از ویژه‌برنامه «ریشه‌ها و گواه ظلم» در پادکست به نام جان، به واکاوی لایه‌های پنهان خشونت در متون مسیحیت می‌پردازیم. آیا تصویر «مسیح صلح‌جو» با حقایق مندرج در انجیل و تاریخ خونبار کلیسا همخوانی دارد؟ در این قسمت، تناقض میان «محبت ادعایی» و «شمشیر پنهان» در الهیات مسیحی را تحلیل کرده و به بررسی مفهوم گناه نخستین به عنوان ابزار شکنجه روانی می‌پردازیم. برای شنیدن نسخه کامل این اپیزود و د...

آیا آینده، شکوفایی تکنولوژی است یا تکرارِ ملال‌آورِ ستم با ابزارهای نوین؟ در بخش دوم از کتاب صوتی «رویا»، نیما شهسواری به کالبدشکافی «آینده‌ی محتوم بشر» می‌پردازد. این اثر، نه یک پیش‌گویی، بلکه تبارشناسی قدرتی است که در آن «جان» به بی‌ارزش‌ترین کالا بدل گشته است. در این قسمت می‌شنوید: - چرا آینده‌ی بشر، بازتابی از سبعیت و مصرف‌گراییِ امروز اوست؟ - تحلیل «سوداگری با مرگ» و مالکیت بر منابع حیاتی (آب...

«سکوت فقر»؛ طنینی از رنج‌های فروخورده و مانیفستِ عزم برای رهایی. در این اثر از کتاب «قیام»، نیما شهسواری با کلامی قاطع، به کالبدشکافی دنیایی می‌پردازد که در آن «زر»، جانِ انسان را به سیلابِ نیاز کشانده است. فقر در این نگاه، نه یک تقدیر، بلکه زاییده‌ی ساختاری است که انسان را به بندگی و سکوت وا می‌دارد. برخی از مفاهیم کلیدی این اثر: - نقد دوزخ دنیا و پیوند میان انباشت ثروت و تولید ترس. - واکاوی تنها...

خداوند در تورات، نه یک منبع اخلاقی، بلکه «مرد جنگ» و پادشاهی جبار است. در اپیزود اول ویژه برنامه «ریشه‌ها و گواه ظلم» از پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری با نگاهی ساختارگرا، لایه‌های پنهان تورات را به عنوان سنگ‌بنای «سنت ستم» واکاوی می‌کند. اینجا سخن از تلطیف نیست؛ سخن از مواجهه عریان با متنی است که جان را کالا و خشونت را تقدیس کرده است. آنچه در این اپیزود خواهید شنید: - چرا تورات آبشخور بی‌پرده‌...

«دنیای آلوده‌ی آدمیان جای زیستن نبود، تنها جای کار کردن بود...» بخش اول کتاب صوتی «رویا» با عنوان «دنیای سبز»، سفری تکان‌دهنده به فرجام جنون‌آمیز تمدنی است که پیشرفت را با سلاخی طبیعت اشتباه گرفته است. نیما شهسواری در این اثر، تصویری عریان از آینده‌ای ترسیم می‌کند که در آن انسان، پس از نابودی خورشید و حصرِ ماه، مدعای پروردگاری دارد. در این اپیزود می‌شنوید: - تقسیم‌بندی طبقاتی جهان به والانشینان، م...

«خستگی را در کند فریاد طغیان از تو داد...» شعر و کلام «فریاد» از کتاب «طغیان» اثر نیما شهسواری، مانیفستی است علیه سکوت و بطالت. این اثر با نقد صریح ساختارهای قدرت و پیوند میان استبداد و مفاهیم قدسی، انسان را به بازپس‌گیری حق رهایی خویش فرا می‌خواند. در جهانی که نظم آن به تلخی زهر است، فریاد تنها راه عبور از خستگی‌های ناشی از مکر و ریا محسوب می‌شود. در این اثر می‌شنوید: - نقد ساختار مرید و مرادی و...

آیا تقدسی که به شما ارث رسیده است، حقیقتاً مقدس است؟ در قسمت صفر از ویژه‌برنامه «ریشه‌ها و گواه ظلم»، نیما شهسواری مانیفستِ پروژه‌ای بیست‌قسمتی را ترسیم می‌کند که هدف آن مواجهه لخت و بی‌پرده با کتب مقدس (قرآن، تورات و انجیل) است. این اپیزود، اعلان جنگی فکری به ساختارهایی است که با «حجاب‌های تفسیری»، حقیقتِ نهفته در آیات را از دیدگان پیروان پنهان کرده‌اند. در این برنامه می‌شنوید: - چرا خواندن بدون...

«من خود هیچ‌گاه نگاشته‌هایم را بر کاغذ، جانِ درخت، نشر ندادم...» پیشگفتار کتاب "رویا" اثر نیما شهسواری، فراتر از یک مقدمه، دعوتی است به یک انقلاب اخلاقی. نویسنده با نفیِ تجارت از رزمِ آگاهی، از ناشران و مخاطبان می‌خواهد که برای نشر اندیشه، جانِ درختان را نستانند. "رویا" سروده‌ی بیداری است؛ از غارهای جهلِ دیرین تا آرمان‌شهرِ رهایی، جایی که همه‌چیز «جان» است و «آزادی» تنها منجی....

"جنگ مقدس" ، قطعه‌ای حماسی و در عین حال به شدت منتقدانه در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب رزم‌نامه است. شاعر در این اثر، با استفاده از تصاویری زنده و هولناک، شکوهِ ظاهری جنگ‌های مذهبی را در هم می‌شکند و باطنِ آن‌ها را که چیزی جز استثمار، برده‌داری و ریختن خونِ بی‌گناهان نیست، عیان می‌کند. محورهای کلیدی این شعر عبارتند از: فرماندهیِ قساوت: شهسواری با تعبیری جسورانه، فرمانده‌ی...

چرا انقلابی که برای آزادی برخاست، به قدرت‌گیری مطلقِ مذهب منجر شد؟ آیا مقصر تمام سیه‌روزی‌های امروز، تنها «نسل ۵۷» هستند یا ریشه را باید در جای دیگری جست؟ در قسمت ۶۸ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سراغ پرونده حساس نسل پنجاه‌وهفتی‌ها می‌رود. او با ردِ نگاه‌های حذفی و دگم، استدلال می‌کند که مبارزه با استبداد و سانسور در هر دورانی یک ضرورت اخلاقی است. شهسواری در این اپیزود، از «مثلث قدرت» (مذهب...

«به آزادیِ حیوان، جانِ تو آزاد...» در اپیزود پایانی مجموعه "حیجان"، نیما شهسواری ما را به تماشایِ جهانی می‌برد که در آن هیچ قفسی برپا نیست و هیچ موجودی، مالکِ موجودِ دیگری نیست. "جام جان" غایتِ آرزوی تمامِ جان‌گرایان است؛ جهانی که در آن صدای لالاییِ مادرانِ تمامِ گونه‌ها در آمیزش با نسیمِ آزادی، یگانگیِ هستی را جشن می‌گیرند. پایان‌بندیِ باشکوهِ حیجان را در وب‌سایت جهان آرمانی ب...

"زمزمه" ، یکی از اشعار بنیادین و تکان‌دهنده در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب قیام است. این اثر با تصویرسازی از معصومیتِ از دست رفته‌ی یک طفل آغاز می‌شود که در دنیای «خدایانِ جابر»، با مفاهیمی چون ذبح، رجم (سنگسار) و خون خو می‌گیرد. شاعر در این اثر، ریشه‌ی خشونت‌های اجتماعی و محیط‌زیستی را در ایدئولوژی‌های قدرت‌محور و «جبر قادر» می‌جوید. محورهای کلیدی این شعر عبارتند از: نقد...

آیا «ادب» به ابزاری برای خودسانسوری تبدیل شده است؟ چرا در فرهنگ ما، برندگی نقد در پای تعارف ذبح می‌شود؟ در قسمت ۶۷ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به نقد «نقاب سکوت» و تعارفات بازدارنده در گفتگوهای فکری می‌پردازد. او معتقد است که احترام نباید مانع از صراحت شود و نقدِ اصیل، جراحیِ غده‌های سرطانی جامعه (مانند جهل و استبداد دینی) است. شهسواری در این اپیزود، به نقدِ «روشنفکری دینی» و «باج‌دهی به تود...

«شاید یکی لباسِ آدمیت را از تن برکند و نامِ "جان" بر خود نهاد...» در اپیزود هفدهم "حیجان"، نیما شهسواری ما را به سیرکی متفاوت می‌برد. اجرایی که در آن نه مربی هست و نه تازیانه، اما حیوانات با بازسازیِ دردهای خود، از شلاق و اتاقِ بازیابی تا ذبح و اسارت، وجدانِ تماشاگران را به بند می‌کشند. "نمایش جان" نه برای خندیدن، که برای گریستن و شستنِ لکه‌ی ننگِ «انسان‌محوری» از پیش...

"شاه ترسان" ، یکی از قطعات انتقادی و تامل‌برانگیز در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب طغیان است. این اثر به کالبدشکافی ساختار قدرت در دنیای امروز می‌پردازد؛ جهانی که در آن پول به تنها معیار منزلت تبدیل شده و برده‌داری، نه در شکل سنتی، بلکه در قالب استثمار سیستماتیک جان و تن انسان‌ها بازتولید گشته است. شهسواری در این شعر، بر مفاهیم کلیدی زیر تأکید می‌ورزد: کالایی شدن جهان: اشار...

چرا آزادی در برخی نظام‌ها پلکانی است؟ آیا می‌توان به قیمت اسارت دیگران، آزاد بود؟ در قسمت ۶۶ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به کالبدشکافی «استانداردهای دوگانه» (Double Standard) می‌پردازد. او با نقد اخلاق مصلحت‌گرا و عینک‌های ایدئولوژیک، نشان می‌دهد که چگونه واژگانی چون «حق»، «عدالت» و «آزادی بیان» در دست قدرت‌ها تغییر معنا می‌دهند. شهسواری با مثال‌هایی از سلسله‌مراتب آزادی در جمهوری اسلامی و ن...

«من عطرِ زندگی را در جانِ او چشیدم...» در اپیزود شانزدهم از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری داستانی از قلبِ فاجعه روایت می‌کند. "تقلا" واکاویِ درونیِ سگی امدادگر است که علیرغم بازوی شکسته و قلاده‌ی لرزان، برای یافتنِ جانی در دلِ خاک، مرگ را به بازی می‌گیرد. این داستان، یادی است از تمامِ قهرمانانِ خاموشی که در میانِ آوارها، بویِ امید را جست‌وجو می‌کنند. روایتی از ایثارِ فراتر از گونه...