Emancypacje

In the 37th episode (and 2nd in English) we are honoured to talk to Claudia Salazar Jiménez (California Polytechnic University, Pomona), a renowned Peruvian writer and literary critic. Her critically acclaimed debut novel "Blood of the Dawn" was published originally in 2013 but this year its translation into Polish (by Tomasz Pindel) was published by Art Rage under the title "Krew o świcie". Our c...

W trzeciej odsłonie cyklu "Żydzi, Historia, Opór" rozmawiamy z dr Janem Rybakiem (Birkbeck, University of London) o jego książce "Everyday Zionism in East-Central Europe: Nation-Building in War and Revolution 1914-1920" (Oxford University Press, 2021). Rozmawiamy o źródłach lewicowego syjonizmu w Polsce, relacjach Poalej syjonistów z innymi organizacjami politycznymi i ich zaangażowaniu w pomoc hu...

This is the first episode of our podcast in English. We are joined by dr Jan Rybak (Birkbeck, University of London) who is the author of the book "Everyday Zionism in East-Central Europe: Nation-Building in War and Revolution, 1914-1920". We talk about the left-wing Zionists' political choices, relations with other parties of the Jewish Left, relief and welfare work and strategies for building the...

W drugiej odsłonie miniserii "Żydzi, Historia, Opór" rozmawiamy z Natalią Moskal - współzałożycielką wydawnictwa Fame Art Books &Music i tłumaczką twórczości Ester Singer Kretiman. Ester była siostrą dwóch słynnych braci - Izaaka Baszewisa Singera, laureata literackiej Nagrody Nobla w 1978 roku oraz Izraela Joszui Singera, pisarza według wielu obdarzonego nawet większym talentem. Ester nigdy nie d...

Szapsel Rotholc, pierwszy żydowski mistrz Polski w boksie został kilka lat temu przypomniany przez Szczepana Twardocha, który uczynił go pierwowzorem głównego bohatera swej głośnej powieści "Król". Szapsel był wielkim sportowcem i postacią kontrowersyjną ze względu na swoją działalność w warszawskim getcie. Ale miał też brata, który podążył inną drogą. Gerszon został działaczem Poalej Syjon-Lewicy...

Działalność Lewicowej Opozycji w Wietnamie jest nieco zapomnianym, choć bardzo znaczącym etapem rewolucyjnej historii tego kraju. brutalne stłumienie ludowego powstania w Sajgonie w 1945 r., w którym trockiści odegrali istotną rolę jest krwawą plamą na honorze Ho Chi Minha, późniejszego idola sojuszników ruchów antykolonialnych na całym świecie. Ale historia wietnamskiej Lewicowej Opozycji jest te...

Skąd właściwie wzięli się Czerwoni Khmerzy? Czy o zbrodniczym reżimie w Kambodży należy mówić wyłącznie jako o synonimie zbrodni właśnie, czy może warto jednak przyjrzeć się kontekstowi historycznemu, z którego wyrósł? Dlaczego właściwie ten nacjonalistyczny reżim nazywa się komunistycznym? Zapraszamy na 32. odcinek Emancypacji, w którym mówimy o zagadnieniu znanym, choć wciąż rozumianym głównie p...

W latach 1967-1970 w Nigerii rozegrał się wielki dramat ludności cywilnej. Na dążenia secesjonistyczne zbuntowanych wojskowych rząd nigeryjski odpowiedział całkowitym embargiem gospodarczym. Z czasem blokada objęła nawet część pomocy humanitarnej. W 31. odcinku mówimy o Biafrze i nigeryjskiej wojnie domowej. Co czyniło ten konflikt tak ważnym i dlaczego jest on w dużej mierze pomijany w edukacji h...

Minęła dekada odkąd świat zaczął baczniej przyglądać się wydarzeniom w syryjskiej części Kurdystanu. Bezpośrednim powodem był heroiczny opór stawiany przez Kurdyjki i Kurdów Państwu Islamskiemu. Jednak w tym rozdartym wojną regionie zwanym Rożawą trwałą już wówczas rewolucja oparta na trzech filarach: demokratycznym konfederalizmie, wyzwoleniu kobiet i ekologii. Jaki jest jej stan dzisiaj i jak pr...

Dr Walter Rodney był jednym z najważniejszych intelektualistów międzynarodowego ruchu Black Power. Jego słynna książka "How Europe Underdeveloped Africa" należy do kanonu krytyki antykolonialnej i studiów nad imperializmem. Ale Rodney to nie tylko książki i uniwersyteckie sale. To przede wszystkim historia pełnego zaangażowania w walkę z rozmaitymi formami rasizmu. Walka o jedność pracowników poch...

W 28. odcinku rozmawiamy z dr Małgorzatą Büthner-Zawadzką o jej najnowszej książce "Kobiety i LGBT-y. Razem za równością". Jest to zbiór aż 21 wywiadów z osobami uczestniczącymi w protestach, które w 2020 r. wywołała decyzja Trybunału Konstytucyjnego kierowanego przez J. Przyłębską wprowadzająca niemal całkowity zakaz przerywania ciąży w Polsce. Rozmawiamy o wspólnej walce kobiet i społeczności LG...

W 27. odcinku rozmawiamy z dr Piotrem Cichockim (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW). Nasz gość prowadzi badania m.in. w północnym Malawi i Tanzanii, a ważnym ich wątkiem jest lokalna muzyka i jej społeczno-polityczne konteksty. W Emancypacjach opowiada m.in. o politycznym wykorzystywaniu muzyki i tańca przez autorytarny reżim Hastingsa Kamuzu Bandy w Malawi oraz o dzisiejszych echach...

Niedawny wybuch wulkanu Hunga Tonga i wywołane przez niego tsunami na chwilę zwróciły uwagę świata na małe wyspiarskie państwo na Pacyfiku. Tonga leży na peryferiach globalnego kapitalizmu, ale nie pod względem sportowym. Jest bowiem "źródłem" utalentowanych zawodników rugby, których zwabiają do siebie zamożniejszej kraje. W 26. odcinku i trzecim w "paśmie sportowym" opowiemy trochę o globalizując...

30 listopada 2021 r. Barbados dokonał symbolicznego zerwania z dziedzictwem kolonializmu i ogłosił się republiką, wypowiadając podległość wobec monarchii brytyjskiej. Jakie znaczenie ma ten gest w kontekście dziejów modelu plantacji stworzonego na tej karaibskiej wyspie przez białego angielskiego arystokratęJamesa Draxa? W drugiej części audycji przyglądamy się historii rewolucji Black Power, któr...

Z Zofią Rojek, kuratorką wystawy "Niewidoczne. Historie warszawskich służących" (do zobaczenia w Muzeum Warszawy do 20 marca 2022 r.) i redaktorką merytoryczną towarzyszącej jej książki rozmawiamy o dziejach grupy społecznej, która w dwudziestoleciu międzywojennym stanowiła 20 proc. całej siły roboczej w Warszawie. Mówimy o potwornym wyzysku tysięcy tych ekonomicznych migrantek ze wsi, bez któych...

23 odcinek poświęcamy skromnemu fragmentowi długich dziejów policyjnej kontroli granic. Bez bardzo rozbudowanego wykładu o przeszłości, ale zarysowując historyczny kontekst działalności współczesnych służb granicznych. Czy sprawców państwowej przemocy wobec migrantów i migrantów na granicy polsko-białoruskiej może coś łączyć z Ku Klux Klanem i historią kolonizacji Australii? Czy miejsce, w którym...

W 22. odcinku Emancypacji rozmawiamy z Łukaszem Barysem, autorem powieści "Kości, które nosisz w kieszeni". Książka opowiada o dorastaniu w ubóstwie w małym mieście, o podziałach klasowych i ich przejawianiu się w codziennym życiu. A także o duchach przybywających z przeszłości, o wymazywanej historii, legendach i przyrodzie w czasach zmian klimatycznych.

W latach 1996-2006 w Nepalu, o którym w Polsce wspomina się głównie wtedy, gdy ktoś znów postanowi wejść na himalajski szczyt, trwała wojna domowa. Maoistowscy rebelianci i rebeliantki doprowadziły do obalenia monarchii i skierowały Nepal na drogę modernizacji i demokratyzacji. Czym była rewolucja nepalska - jedyna zwycięska rewolucja o radykalnie lewicowej treści w XXI wieku? Czy w zacofanym hima...

Czy "Dzień Świra" oglądany niemal po 20 latach od premiery należy traktować jako tragikomiczny dokument o latach 90., czy też pozostaje on aktualnym komentarzem społecznym? Czy Adaś Miauczyński ma w sobie element protofaszystowski? Czy jest tylko sfrustrowanym nauczycielem z zakończonej już epoki "transformacji", a więc okresu restauracji kapitalizmu i przywracania demokracji liberalnej po 1989 ro...

W 19. odcinku gościmy Agatę Maksimowską, prezeskę Stowarzyszenia im. Szymona An-skiego (http://www.anski.org/) i autorkę książki "Birobidżan. Ziemia, na której mieliśmy być szczęśliwi" oraz Manię Cieślę, która we wspomnianym stowarzyszeniu koordynuje projekt "Kibuc na Grochowie". Rozmawiamy o niezwykłej historii kibucu na stołecznym Grochowie oraz tragicznych, choć i fascynujących losach radziecki...

Kiedy członkowie i członkinie gangu przestają widzieć sens w ulicznych bójkach z innymi, podobnymi grupami i dostrzegają szansę w pokoju, rasiści i imperialiści zaczynają mieć poważny problem... W 18. odcinku Emancypacji rozmawiamy o portorykańskich i afroamerykańskich gangach z Południowego Bronxu, które w latach 70., pod wpływem organizacji (a wczesniej także gangu) The Young Lords upolityczniły...

Boks zawodowy może wydwać się ultra-patriarchalnym spektaklem, jednak w jego dziejach nie brakuje historii druzgocących stereotypy. Historia Emile'a Griffitha, sześciokrotnego mistrza świata w trzech kategoriach wagowych należy do najciekawszych z nich. W 17. odcinku opowiadamy właśnie o tym wielkim mistrzu z lat 50. i 60., a także o innych nieheteronormatywnych uczestnikach świata męskiego boksu...

Media na całym świecie przez wiele lat pielęgnowały wizerunek Kraju Basków jako niebezpiecznego miejsca nierozerwalnie związanego z terroryzmem nacjonalistycznym. W związku z tym, zaciemnieniu uległa rzeczywista, skomplikowana polityczna treść walki baskijskiej tzw. lewicy abertzale o niezależność od państwa hiszpańskiego. Natomiast społeczeństwo baskijskie poddawane było krzywdzącej stereotypizac...

W 15.odcinku rozmwiamy ze Zbigniewem Marcinem Kowalewskim, Zastępcą Redaktora Naczelnego dwumiesięcznika "Le Monde Diplomatique - edycja polska" i autorem pierwszej w historii polskiej książki o rapie. Po 26 latach od premiery doczekała się ona drugiego, rozszerzonego wydania. O politycznych korzeniach gangsta rapu, specyficznej ideologii organizacji Narodu Islamu i przemianach świadomości gangowe...

Feministyczny realizm społeczny "The Street" Ann Petry, autobiografia Iceberga Slima - chicagowskiego króla alfonsów, który ksywę zawdzięczał potrzebnej w jego profesji zdolności do powstrzymywania się od okazywania jakichkolwiek uczuć i mroczna uliczna proza o politycznym zabarwieniu autorstwa Donalda Goinesa... Dlaczego warto czytać popularną literaturę afroamerykańską sprzed kilku dekad w 2020...