دانش و فنآوری

در روند مقابله و ریشه‌کن کردن سرطان، علم پزشکی راهکار تشخیص زودرس را از مهمترین اقدامات برای کاهش آمار ابتلا به سرطان می‌داند و از پیشرفته‌ترین ابزار برای تشخیص زودرس سرطان بهره می‌گیرد. هوش مصنوعی، که جهان را در آستانه تحولی بی‌سابقه قرار داده است، در علم پزشکی نیز به یاری متخصصان آمده است: از آن‌جمله، در کنار آزمایش‌های مختلف تشخیصی، همچون رادیوگرافی، بیوپسی و انواع مختلف راه‌های تشخیص، هوش مصنو...

بسیاری از افراد به هنگام شروع یک رژیم خوراکی برای کاهش وزن، اقدام به حذف وعده‌های غذایی یا برخی از مواد خوراکی می‌کنند. اما نوع مواد خوراکی که فرد انتخاب می‌کند بر بروز احساس سیری تاثیرگذار است.   بعبارتی نوع مواد خوراکی که فرد انتخاب می‌کند میزان سیری او را مشخص می‌کند. احساس سیری، احساسی است که با از دست دادن اشتها پس از خوردن غذا اتفاق می‌افتد و با مقیاسی به نام شاخص سیری اندازه‌گیری می‌شود. شا...

شرایط جهانی، کشورهای توسعه یافته و شماری از کشورهای در حال توسعه را وادار کرده تا با توان خود را برای استفاده از هوش مصنوعی بکار گیرند. در منطقه خاورمیانه، برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس، در راستای استفاده از هوش مصنوعی و فن‌آوری‌های برتر، «وزارت هوش مصنوعی» تاسیس کردند.   بر اساس بررسی‌های تحلیل داده‌ها، تعدادی از همسایه‌های ایران در رتبه‌بندی سهم و جایگاه کشورها از توسعه هوش مصنوعی، رتبه قابل ق...

جمع‌آوری و دفع پسماند و پساب‌ اتمی از بخش‌های اصلی کنترل آلودگی ناشی از صنایع هسته‌ای است.  ژاپن، روند تخلیه و رهاسازی آب جمع شده در نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما به اقیانوس را آغاز کرده است. موضوعی که با واکنش‌های زیادی همراه شده است.  روند رهاسازی پساب رادیواکتیو نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما تا مارس ۲۰۲۴ قرار است به طول بیانجامد. در مرحله اول رهاسازی اعلام شد که ظرف ۱۷ روز ۷۸۰۰ تن پساب در اقیانوس تخلیه م...

در فصل گرما و در حالیکه بازار سفرهای تابستانی و رفت‌وآمدهای مسافران داغ است، گردش سویه‌های مختلف ویروس کرونا هم در جریان است. افزایش آمار مراجعان با نشانه‌های ابتلا به کووید نگرانی‌هایی را به همراه داشته است.   از جمله نگرانی‌های پرسش‌برانگیز عبارتند از اینکه "آیا ماسک‌ها دوباره بازمی گردند"، "آیا با ورود به فصل سرما با افزایش همزمان سرماخوردگی و ابتلا به کووید روبرو خواهیم شد"، "واکسن‌ها هنوز موث...

دغدغه‌های افزایش وزن، حفظ سلامتی و جلوگیری از پیشرفت بیماری،‌ بسیاری از افراد را از احساس لذت از شماری از خوردنی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین و حاوی قند محروم کرده است. اما شیرینی‌های مصنوعی، از جمله مهمترین موادی هستند که به دلیل داشتن کالری کم و شیرینی بالا، برای جایگزینی شکر توصیه می‌شوند. آسپارتام یکی از محبوب‌ترین شیرین‌کننده‌های مصنوعی است که جایگزین شکر در مواردی بسیار شده است. اما سازمان جهانی ب...

کمبود و قطعی برق در ایران، از جمله بحران‌های کشور است که در فصل تابستان به موضوع مورد بحث تبدیل می‌شود اما آسیب‌های ناشی از کمبود برق مختص به فصلی خاص نیست، هر چند که با افزایش جمعیت ایران و افزایش درجه حرارت در فصل گرم، این کمبود برای تمامی اقشار جامعه قابل لمس می‌شود. بر اساس آخرین گزارش‌های منابع خبری در ایران، ارزیابی‌ها حاکی از آن است که نزدیک به ۱۰ هزار مگاوات ظرفیت تولیدی برق در ایران، در ف...

بحران کم‌آبی دریاچه ارومیه، که نابودی جزایر این دریاچه و فرار حیوانات وحشی آنها، ورود گونه‌های مهاجم، ایجاد کانون‌های گرد و غبار نمکی در منطقه و تهدید سلامت مردم را به همراه داشته است، با بحرانی جدی بر اساس نتایج یک پژوهش جدید که از سوی دانشگاه صنعتی شریف منتشر شده است، روبروست. در این گزارش بر اساس پژوهش  دانشگاه صنعتی شریف ، وضعیت بزرگترین دریاچه‌ی داخلی ایران و یکی از ۲۵ دریاچه‌ بزرگ جهان، در ش...

نگرانی از کمبود مواد خام و منابع انرژی در نیمه قرن بیستم میلادی باعث شد تا گرایش برای پیدا کردن راه‌های محاسبه یکپارچه مصرف انرژی در جهان بیش از پیش إحساس شود. همزمان مطالعات بر روی مقایسه مواد با تاثیر بر محیط زیست رو به افزایش گذارد. مطالعات زیست‌محیطی در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ میلادی مبتنی بر انرژی با بهره‌گیری از روشی با عنوان «ارزیابی چرخه حیات» بطور عمده توسط موسسات خصوصی انجام می‌شد. اما نظریه به...

اقیانو‌س‌، بزرگترین پهنه آبی، نقشی عمده در زندگی و معیشت هفت میلیارد انسان ساکن کره زمین ایفا می‌کند. اقیانوس ده‌ها هزار گونه جانوری را در خود جای داده و منبع حیات و تولید نیمی از اکسیژن مورد نیاز زمین است. اقیانوس‌ها، علاوه بر نقش اقتصادی، منابعی موثر در مقابله با تغییرات اقلیمی و چالش‌های زیست‌محیطی نیز هستند. از اقیانوس‌ها بعنوان ریه آبی زمین نام برده می‌شود، چرا و نقش اقیانوس در کنترل و کاهش ت...

ایران اگر چه همواره کشوری کم‌آب بوده و با کمبود منابع آب درگیر بوده است اما تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت و افزایش تقاضا، بهره‌برداری مفرط از منابع آبی، مدیریت ناکارآمد و به کارگیری شیوه‌های سنتی به ویژه در بخش کشاورزی، بر این بحران دامن زده است. بحران کم‌آبی در سرزمین ایران،‌ بحرانی که فقط ناشی از چالش‌های اقلیمی نیست، به عنوان یک موضوع ژئوپلیتکی نیز تجلی پیدا کرده و با سیاست نیز چنان گره خورده است ک...

کم‌کاری تیروئید یک اختلال در عملکرد تیروئید است که باعث تولید ناکافی هورمون‌ها تیروئید می‌شود. کم‌کاری تیروئید، علاوه بر گواتر، عوارضی از جمله مشکلات قلبی، افسردگی، کاهش عملکرد ذهنی، ضعف عضلات یا از دست دادن کنترل عضلانی را موجب می‌شود. یک رژیم خوراکی مناسب هم به حفظ عملکرد طبیعی تیروئید و هم به کم‌کاری تیروئید کمک می‌کند. مشورت با یک متخصص تغذیه، کمکی به بیمار در جهت اصلاح کم‌کاری تیروئید است. در...

انسولین، یکی از هورمون‌های مهم است که بسیاری از فرایندهای بدن را کنترل می‌کند. مشکلات مربوط به هورمون انسولین، از عمده‌ترین مشکلات سلامتی بشر در جهان مدرن معاصر است. وقتی سلول‌های بدن به هورمون انسولین واکنش نشان نمی‌دهند، در اصطلاح پزشکی، این وضعیت مقاومت به انسولین نامیده می‌شود، موضوعی که منجر به افزایش سطح گلوکز خون شده و به مرور زمان به پیش دیابت و دیابت نوع ۲ منجر می‌شود. علاوه بر دیابت نوع...

۲۸ ماه مه، برابر با هفتم خرداد ماه، روز جهانی بهداشت قاعدگی یا سیکل زنانه نام گرفته است. این روز با هدف آموزش جوامع درباره قاعدگی و درک چرخه قاعدگی زنان به نام روز جهانی بهداشت قاعدگی نام‌گذاری شده است. با وجود پیشرفت‌های جهانی، جایگاه زنان، حتی در جوامع سنتی،‌ دیگر در پستوهای خانه نیست. زنان به بالاترین رده‌های شغلی در جهان راه پیدا کردند، از پزشکی تا صنایع مختلف از کشاورزی تا سفر به فضا. اما، هن...

جهان، با حقایق جدید و پیشرفت‌های چشمگیری در مبارزه با بیماری سرطان روبروست. سالانه، تعداد زیادی جان خود را بر اثر ابتلا به سرطان از دست می‌دهند اما محققان با روش‌های درمانی جدید در تلاش هستند تا از یک سو میزان مرگ و میر ناشی از ابتلا به انواع سرطان‌ را کاهش داده و از سوی دیگر، با وجود ادامه بیماری، شرایط بیمار را برای ادامه زندگی به شکلی عادی همانند بیماران مبتلا به اختلالات زمینه‌ای همچون فشار خو...

متخصصان و پزشکان امیدوارند که سال ۲۰۲۳ ارمغانی برای درمان سرطان به همراه داشته باشد. این امیدواری پس از آن افزایش یافت که محققان با استفاده از فناوری mRNA پیام‌رسانهای مورد استفاده در واکسن‌های کووید، آزمایش واکسنی علیه سرطان را با موفقیت به پایان رساندند.  واکسن‌های کووید، بر پایه فناوری mRNA درها را به روی درمان‌های جدید سرطان گشودند. اما دستیابی به واکسن‌های کووید بر پایه فناوری mRNA، مدیون حدو...

کشاورزی در ایران، حرفه‌ای مهم پس از صنعت نفت، گاز و پتروشیمی است. ایران، همچنین از جمله نخستین کشورهای جهان است که در آن کشاورزی و زراعت آغاز شده است.     ایران دارای مناطق کشاورزی متنوعی است و الگوهای کشت گوناگونی را در نقاط مختلف آن می‌توان پیاده‌سازی کرد. کشاورزی ایران، نقش عمده‌ای در تامین امنیت غذایی کشور دارد و اقتصاد کشاورزی، بخشی چشمگیر از اقتصاد ایران را تشکیل می‌دهد. اما ایران با قدمت طو...

بحران جهانی برای تامین انرژی، همچنین لزوم کاهش استفاده از انرژی‌های فسیلی در راستای مقابله با گرمایش زمین، متخصصان را به مطالعات در حوزه‌هایی با منشا زیستی برای تولید انرژی سوق داده است. یکی از حوزه‌هایی که متخصصان را برای تولید انرژی و کاستن وابستگی به انرژی‌های فسیلی به خود جلب کرده است، زیست‌توده یا بیومس است.  زیست توده یا بیومس، از جمله منابع تجدیدپذیر انرژی با منشا زیستی است. اما پرسش عمده د...

سرطان، بیماری و ناهنجاری است که نه تنها عوارض آن بر جوامع غیرقابل چشم‌پوشی است بلکه جوامع صنعتی را بطور مشخص با زیان‌های عمده روبرو می سازد. با وجود آنکه مطالعات دانشمندان نشان می‌دهد که رد پای سرطان بر سلامت بشر از زمان قرون وسطی تاکنون قابل تایید است اما روند رو به رشد سرطان در سالهای اخیر، در ایران، واقعیت تلخی است که با وجود عدم انتشار آمار دقیق مبتلایان، بارها مقامات وزارت بهداشت نسبت به آن ا...

شاید در گذشته عنصر لیتیوم، عنصری با اهمیت تلقی نمی‌شد اما با گسترش دستگاه‌های الکترونیک بی‌سیم و کاربرد رو به گسترش آن در میان بیش از ۷ میلیارد جمعیت این کره خاکی، اهمیت آن گسترش یافته است. لیتیوم عنصری کاربردی در باتری‌ها، منحصر به تجهیزات دیجیتالی کوچک نبوده و همزمان با گسترش تولید ماشین‌های الکتریکی و منابع انرژی جایگزین، با مطرح شدن بحث ذخیره‌سازی انرژی، تقاضا برای این عنصر در دهه‌ی آتی روند ص...

چت جی پی تی*، یک ربات چت توسعه یافته و یکی از دستاوردهای بشر در عرصه فناوری و در حوزه هوش مصنوعی است. اما نسخه پیشرفته چت جی پی تی، جی پی تی-۴، واکنش‌های هزاران متخصص و فعالان در حوزه هوش مصنوعی را به دنبال داشت. حدود هزار نفر از چهره‌های سرشناس حوزه فناوری پیشرفته اطلاعات از جمله مبتکران، مدیران و محققان در شماری از کشورهای جهان، در نامه‌ای هشدارآمیز  به پروژه‌های جی‌پی‌تی-۴ واکنش نشان داده و خطر...

سازمان ملل متحد در نشست سال ۲۰۲۳ درباره آب نسبت به «بحران جهانی آب» در جهان هشدار داد. سازمان ملل متحد، ضمن هشدار درباره «کمبود قریب‌الوقوع آب» در جهان را یادآوری کرد کمبود آب بحرانی زیست محیطی است که جهان را در دهه‌های اخیر با چالش مواجه ساخته است. در گزارش سازمان ملل متحد درباره کمبود آب، تاکید شد: جهان با مصرف فزاینده آب و با ادامه روند سیاست‌ها توسعه ناپایدار، به افزایش بحران دامن می‌زند. در ن...

در سال‌های اخیر نگاه به رژیم خوراکی تنها به کاهش وزن خلاصه نشده و رژیم‌های خوراکی از تمایل به روش‌های محدود کننده‌ی غذا خوردن، تنها با هدف کاهش وزن، به تغییر رویکرد به سوی مواد خوراکی سالم و به رویکردهای پایدار گرایش پیدا کرده است. تغذیه شهودی یکی از أنواع رویکردهای غذا خوردن است که با درنظر داشت شیوه سالم مصرف مواد خوراکی راهکارهای اصولی در رابطه با سبک صحیح زندگی و کاهش وزن را هم پیشنهاد می‌کند....

بحران امنیت انرژی، لزوم پیوند خلاقیت و جذابیت به‌کارگیری انرژی‌های پاک، شامل انرژی‌ هسته‌ای، بادی و خورشیدی، را پررنگ‌تر کرده است. هر چند که هنوز راهی طولانی تا جایگزینی انرژی فسیلی توسط انرژی‌های پاک پیش‌‌رو قرار دارد.  سلول‌ خورشیدی یا سلول فتوولتائیک یکی از نمونه‌ پیشرفت‌های علمی در حوزه انرژی پاک است. سلول فتوولتائیک با تبدیل انرژی خورشیدی به الکتریسیته، نیازهای روزافزون به انرژی را از منابع ت...