精神罔開講 Cheng-sîn bóng khai-káng

Chiap-sio̍k téng hôe teh kóng chêng-sū chiòng-gāi ê hoat-chok, chit hôe beh iau-chhiáⁿ ta̍k-ke lâi se̍k-sāi “ut-chèng”. Ut-chèng-hoat-chok m̄-sī kan-na tan-sûn sim-chêng ut-chut niā-niā. Ut-chèng sū-si̍t-siōng sī seng-lí in-sò͘ chiâⁿ tāng ê pēⁿ-chèng. Hoān-chiá ê ho͘-lú-bóng, bián-e̍k, kap náu-sîn-keng hē-thóng kî-si̍t lóng ū piàn-hòa. Tī-liâu mā ū chin chē mê-kak. Siōng iàu-kín sī lán ài iōng siá...

Lán ê podcast chóng-sǹg koh khí-kiâⁿ—lo͘h. Si̍t-chāi sī chit chām-á sin-thé bô kài hó-sè, sim-chêng tòe leh bô sóng-khoài. Soah hioh-khùn pí pún-lâi phah-sǹg—ê khah kú. Lán lâng ê sim-chêng chū-liân sûi-tio̍h lán ê keng-giām ū khí-lo̍h piàn-hòa, m̄ koh nā chhiau-kòe it-tēng ê hoān-ûi, hêng-ûi kap su-khó khó-lêng ē ū chin tōa ê piàn-hòa, hō͘ lâng kám-kak piàn chi̍t-ē lâng, sīm-chì éng-hióng tio̍h j...

Kòe-nî chêng siōng bóe chi̍t hôe, lán sió hioh-chhoán chi̍t-ē. Kā ta̍k-ke hun-hióng chiat-bo̍k pháng kàu taⁿ siu-tio̍h—ê thiaⁿ-iú ì-kiàn. Sūn-sòa hun-hióng góa tùi choan-iú-sû hoan-e̍k ê khòaⁿ-hoat. (Iú-koan thiaⁿ-iú kiàn-gī “grandiose delusion” ê kóng-hoat, ta̍k-ke nā ū hèng-chhù ē-sái chham-khó bīn-chheh tē 7 hôe tah-bûn ê lâu-ōe.) ================= E-mail: csbkk.taigi@gmail.com 欲看漢字請到面冊...

Chit hôe lán lâi pó͘-chhiong su-kak-sit-tiâu-chèng ê pēⁿ-in, pí-lû seng-bu̍t-ha̍k siong-koan ê chèng-kù. Sian-thian kap hō͘-thian ê in-sò͘ lóng kài tiōng-iàu. Mā ē kán-tan kái-soeh su-kak-sit-tiâu-chèng tī-liâu kòe-têng ê chi̍t-kóa mê-kak. ================= 【hái-má-kau 海馬勾】 “hippocampus” Tī tōa-náu nn̄g pêng ná-chhiūⁿ hái-má ê sîn-keng kò͘-chō, chú-iàu kong-lêng sī kì-tî, pí-lû kā té-kî kì-tî...

Chiap-sio̍k lán téng chi̍t hôe thó-lūn ê cheng-sîn-pēⁿ, lán chit hôe beh lâi chò-hóe liáu-kái su-kak-sit-tiâu-chèng, tiō sī í-chá kiò-chò cheng-sîn-hun-lia̍t-chèng ê ki-chhó͘ tì-sek. Chit ê pēⁿ ē ū siáⁿ-mih piáu-hiān, hoat-pēⁿ liáu khó-lêng ê piàn-hòa, koh ū tn̂g-kî tī-liâu ê tiōng-iàu. ================= 【su-kak-sit-tiâu-chèng 思覺失調症】“schizophrenia” Chi̍t-khoán goân-hoat-sèng cheng-sîn-kho p...

Bêng-khak ê chèng-thâu biâu-su̍t ē-sái kóng sī cheng-sîn i-ha̍k ê ki-chhó͘ Liáu-kái lîn-lūi ê cheng-sîn ū khó-lêng sán-seng siáⁿ-mih khoán ê piàn-hòa, ē-sái hō͘ lán sióng-siōng hoān-chiá ê keng-giām. Chit hôe lán beh lâi kóng it-poaⁿ lâng hán-tit ū keng-giām kòe ê chèng-thâu, tiō sī pau-koat hoàn-kak, bōng-sióng, su-khó hêng-sek chiòng-gāi ê cheng-sîn-pēⁿ. ================= 【cheng-sîn-pēⁿ 精神病...

Chòe-kīn ū chi̍t-kóa pêng-iú hòⁿ-kî lán ūi-siáⁿ-mih ài iōng Tâi-gí lâi kóng cheng-sîn-i-ha̍k ê tāi-chì. Só͘-pái chit-hôe beh lâi kóng pún chiat-bo̍k chè-chok pōe-āu ê chi̍t-kóa siūⁿ-hoat. Pau-koat góa kò-lîn o̍h Tâi-gí-bûn ê keng-giām, koh ū tùi tong-chiân Tâi-gí khoân-kéng ê khòaⁿ-hoat. Góa m̄ sī chia̍h-pá siūⁿ êng, sī līn-ûi lán Tâi-oân-lâng chiâⁿ su-iàu khah chē choân Tâi-gí ê mûi-thé kap ha̍k-...

Thiaⁿ kóng cheng-sîn-kho hō͘-sū chi̍t kang chò tiám-pòaⁿ-cheng tio̍h hó？Kám ū-iáⁿ hia khin-sang？Cheng-sîn-kho ê choan-gia̍p beh án-chóaⁿ kap hoān-chiá poa̍h kám-chêng？Kî-si̍t hó ê tī-liâu koan-hē m̄-nā hō͘ hoān-chiá khah phòe-ha̍p, choan-gia̍p khah khin-sang, i pún-sin mā ū tī-liâu ê hāu-kó o͘h！ ================= 【tī-liâu koan-hē 治療關係】 “therapeutic relationship” Tī-liâu-chiá ia̍h-sī i-ha...

Chiap-sòa téng-hôe kóng—tio̍h cheng-sîn-kho ê tī-liâu, sim-lí-tī-liâu mā sī hui-siông tiōng-iàu ê goân-sò͘. Sim-lí-tī-liâu kám lóng ài chhiūⁿ tiān-iáⁿ toh tī phòng-í bīn-téng kóng-ōe？Kám kóng khai-káng pēⁿ tiō ē hó？Chit hôe lâi thiaⁿ sim-lí-tī-liâu tàu-té sī lōa sîn-bi̍t. ================= 【sim-lí-tī-liâu 心理治療】 “psychotherapy” kin-kù sim-lí-ha̍k ê goân-lí, sú-iōng sim-lí-ha̍k ê ki-su̍t, th...

Phòa-pēⁿ tong-liân tiō ài chhōe hong-hoat lâi i, m̄ koh cheng-sîn ê būn-tê beh án-chóaⁿ chhú-lí? Chia̍h io̍h-á kám m̄ sī tùi sin-thé bô hó? Tû-liáu chia̍h io̍h-á í-gōa koh ū siáⁿ-mi̍h hong-sek thang i? Chit hôe lâi kán-tan siāu-kài tī pēⁿ-īⁿ ê cheng-sîn-kho ū hoat-tō͘ chò ê tī-liâu, koh ū io̍h-bu̍t ê ki-pún tō-lí. ================= 【hō͘-lí-su 護理師】 “nurse” 【lîm-chhn̂g sim-lí-su 心理師】 “clin...

Kì-liân cheng-sîn ē phòa-pēⁿ, án-ne pēⁿ-in sī siáⁿ？Ū lâng kóng sī siū lâng éng-hióng, ū lâng kóng sī in-ūi ap-le̍k tōa, ū lâng kóng sī kha̍h-tio̍h-im. Chóng ū pah-pah-khoán ê khó-lêng, m̄ koh kám lóng ū iáⁿ？ Chit chi̍p lâi káng i-ha̍k siōng ū khó-lêng ín-khí cheng-sîn chèng-thâu ê in-sò͘. ================= 【pēⁿ-in-ha̍k 病因學】 “etiology” Miâ-sû, ē-sái piáu-sī teh gián-kiù pēⁿ-chèng khí-in sion...

Lâi khòaⁿ cheng-sîn-kho ê hoān-chiá tiāⁿ-tiāⁿ ē giâu-gî, chit-má ê bô-sóng-khoài kám sǹg sī pēⁿ？Ná sī pēⁿ koh tàu-té sī siáⁿ-mih pēⁿ？Chit chi̍p lán kán-tan lâi kóng cheng-sîn-kho ê chín-toàn sī án-chóaⁿ lâi, hō͘ ta̍k-ke sió-khóa-á chai-iáⁿ i-su hia lo-so sī teh mn̄g siáⁿ…… =================== 【chín-toàn 診斷】 “diagnose”(v.) “diagnosis”(n.) I-ha̍k siōng thàu-kòe kiám-cha chèng-thâu khì liáu-kái...

Tùi tāi-pō͘-hūn Tâi-oân-lâng lâi kóng, “cheng-sîn i-ha̍k” sī khah chheⁿ-hūn ê kài-liām, jî-chhiáⁿ siong-koan ê chu-liāu lóng sī gōa-lâi gí. Ūi-tio̍h hō͘ lán Tâi-oân-lâng hó khip-siu, góa beh lâi iōng bú-gí kái-soeh cheng-sîn i-ha̍k siong-koan ê tì-sek. Tē-it chi̍p lán seng lâi liáu-kái “cheng-sîn i-ha̍k” ê tēng-gī, “cheng-sîn-kho” sī teh khòaⁿ siaⁿ, koh kap “sîn-keng-kho” ū siáⁿ-mih bô kâng. =====...