Voorbij de oren

Over de cris de Paris volgens Marcel Proust, Joseph Mainzer en Georges Kastner; volkskunde en muziektheorie ca. 1900, en de ventersroepen van Amsterdam. Tot besluit de roep van de nachtwaker in London, Amsterdam en Leipzig, met een vergeten nachtwakersroep in Schumanns Symfonie nr. 1. 00:00 Intro 00:36 Marcel Proust: vervlogen tijd 02:11 Gregoriaans en opera 11:35 Amsterdam: een prijsvraag (1906)...

Nog rond het midden van de 19e eeuw golden de cris de Paris vooral als ergerlijke herrie. Sinds die tijd is er echter een proces in gang waarin de ambulante straathandel wordt gereguleerd en gereduceerd. Tijdens dit proces, dat zich over enkele decennia voltrekt, worden de straatroepen juist met toenemende interesse beluisterd en beschreven. Volgens Joseph Mainzer waren de roepen een elementaire v...

Bij alles wat we zeggen is er de ‘toon’ waarop we het zeggen, oftewel de ‘spraakmelodie’. In die spraakmelodie ligt een duidelijke, maar beperkte analogie met de muziek. Willen we ons laten horen op grote afstand, dan roepen we. En daarmee komen we meer in de buurt van zingen. Roepen had een essentiële rol in de ambulante straathandel of venterij. De ventersroepen waren een karakteristiek element...

Over momenten in de opera dat spreken een sterker effect heeft dan zingen, over nachtmerries en de schreeuw als bron van muziek, Beethovens Fidelio, Wagners Parsifal, Schopenhauer, Hegel en Rousseau. 00:00 Intro 00:36 Grensoverschrijding en randverschijnselen 03: 17 Bliksemflits, bijlslag of koude douche? 05:14 Beethoven: Fidelio 12:44 Wagner en de getemde schreeuw 19:15 Schreeuwend ontwaken 22:29...

Zingen bij wijze van spreken is de regel, maar er zijn niet-uitzonderlijke uitzonderingen: wanneer zingen zingen voorstelt, of spreken spreken . 00:00 Intro 00:36 Zingen bij wijze van zingen 05:27 Orpheus 18:34 Spreken bij wijze van spreken 19:56 Melodrama 22:18 Méhul: Ariodant Muziekfragmenten: 02: 31, 09:36 W.A. Mozart. Le nozze di Figaro: arietta Voi che sapete . Cecilia Bartoli, Wiener Staatso...

Een vervolg op aflevering 24, met een antwoord op de vraag: waarom zou je zingen als je ‘t kunt zeggen? Daarbij als voorbeeld de monoloog van Armide uit de gelijknamige opera van Lully, een meningsverschil tussen Rousseau en Rameau, en Glucks opera op hetzelfde libretto. 00:00 Intro 00:36 Zingen alsof het gesproken is 06:36 Absurde conventies 10:21 De ideale eenheid van zingen en spreken 12:56 Een...

Over de menselijke stem, de spraakmelodie, het recitatief, en Jean Cocteaus La voix humaine als opera en gesproken drama. 00:00 Intro 00:37 Het spreek-zingvermogen 07:41 De spraakmelodie 09:38 Vormen van betekenis 13:01 Prosodie: tonen en glijders 17:42 Iets ertussenin? 19:39 Declamatie, recitatie, recitatief 22:23 La voix humaine Muziek- en geluidsfragmenten: 02:17, 06:52 Luciano Berio. Sequenza...

Over de onweerstaanbare effecten van Mendelssohns Frühlingslied , deuntjes die van de straat komen aanwaaien, en het nostalgisch modernisme van Charles Ives. Het onderwerp heeft aanknopingspunten met eerder besproken thema’s: citaat (5, 6), metamuziek (12), en Darling They’re Playing Our Tune (2). 00:00 Intro 00:36 Herinnering, herhaling 03:48 Muziek rond 1900 05:11 That Mesmerizing Mendelssohn Tu...

Over muziek die muziek voorstelt zoals iemand die zich herinnert (bestaat er zoiets?). Aan de orde komen onder meer de beroemde flashback in de film Casablanca , Schumanns Carnaval , muzikale ‘souvenirs’ en ‘réminiscences’. Met een complete opname van Liszts (ietwat muffe?) etude Ricordanza . Het thema sluit aan bij de afleveringen 2 (Darling they’re playing our tune) , 6 (Muzikale aanhalingsteken...

Over de vraag of en hoe muziek een verhaal kan ‘vertonen’ of vertellen. Met muziek van Debussy (prélude La sérénade interrompue ), Liszt (Die Loreley) en Chopin (ballades). 00:00 Intro 00:36 Fictie 02:49 La sérénade interrompue 10:00 ‘Programmamuziek’ 11:29 Kan muziek een verhaal vertellen? 12:19 Die Loreley 24:48 Een muzikale verteltoon? 29:47 Chopins ballades 35:39 De muzikale verteller Muziek:...