မြန်မာ - ဗွီအိုအေ

ဘင်္ဂလာဒေ့ရှ်ကို ရောက်နေတဲ့ ကုလအတွင်းရေးမှုးချုပ် Antonio Guterres ဟာ သောကြာနေ့မှာ Cox's Bazar ကိုသွားရောက်ခဲ့ပြီး ဒုက္ခသည်တွေ အတွက် ထောက်ပံ့မှုတွေ ဖြတ်တောက်မယ့် အစီစဉ်ကို သူတတ်နိုင်သမျှ တားဆီးဖို့ လုပ်ဆောင်မှာ ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ထိုင်းနိုင်ငံ ရနောင်းမြို့ဆိမ်ကမ်းမှာ လုပ်ငန်းများပိုတွင်ကျယ်အောင် အခြေခံအဆောက်အအုံတွေ ထပ်မံဆောက်လုပ်သွားဖို့ ထိုင်း ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနက စီစဥ်နေပါတယ်။

ဘယ်လ်လာရုစ်နိုင်ငံဟာ မြန်မာနဲ့ ၂ နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးမှာရော စီးပွါးဆက်ဆံမှုမှာပါ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ဖို့ စိတ်ဝင်စားကြောင်း ဘယ်လ်လာရုစ်နိုင်ငံ Minsk မြို့ကိုရောက်နေတဲ့ မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံ အပြီးမှာ ဒုဝန်ကြီးချုပ် Yuri Shuleiko က ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ကျောက်ဖြူမြို့နယ်မှာ စစ်တပ်နဲ့ အာရက္ခတပ်တော် AA ကြားမှာ တိုက်ပွဲမှာ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ လက်နက်ကြီးနဲ့ ပတ်ခတ်မှုတွေကြောင့် ဒေသခံတွေ စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။

ကမ္ဘာတလွှား လူ့အခွင့်ရေး အခြေအနေ အဆိုးဝါးဆုံး ဖြစ်နေတဲ့ နိုင်ငံတွေထဲမှာ မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်နေတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်ရေး မဟာမင်းကြီး Volker Türk က ဖေဖေါ်ဝါရီ ၂၈ သောကြာနေ့ မှာ ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ပြောဆိုပါတယ်။

မြန်မာစစ်တပ်က အရပ်သားတွေကိုပါမချန် အကြမ်းဖက် ပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်တာတွေ လုပ်နေတာကို ရှုတ်ချကြောင်း အီးယူ ဥရောပသမဂ္ဂက သောကြာနေ့မှာ ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်က ကျားဖြန့် လိမ်လည်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေကြောင့် ဖိအားတွေ ရင်ဆိုင်နေရချိန်မှာပဲ ထိုင်း နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး Maris Sangiampongsa ဟာ အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက် (စနေနေ့) မနက်ပိုင်းက နေပြည်တော်မှာ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။

မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ဆလန်ဂေါပြည်နယ်ထဲက ကလန်း မဲရူးဈေးကြီးမှာ ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၂၂ ရက် မနေ့ မနက်ပိုင်းက အထောက်အထားမဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား ၅၃၀ ဖမ်းဆီးခံရပါတယ်။

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့က ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ပေါက်တောမြို့နယ်က ကျေးရွာတချို့ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းက ဗုံးကြဲခဲ့တာကြောင့် အရပ်သားတချို့ ထိခိုက် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ညောင်ရွှေမြို့နယ် အင်းလေးဒေသ ရေပူကျေးရွာအနီးက တိုက်ပွဲကြောင့် ဒေသခံတွေ ထောင်နဲ့ချီ နေရပ်စွန့်ခွာ တိမ်းရှောင်နေကြရပါတယ်။

နှစ်ရှည်ထောင်ဒဏ် ကျခံနေရတဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသူတဦး မန္တလေးတိုင်း၊ အိုးဘိုအကျဉ်းထောင်မှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းက သေဆုံးသွားခဲ့ပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့ ဆွေးနွေးပွဲမှာ ရလဒ်မထွက်ဘဲ အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပဲ TNLA ထိန်းချုပ်ရာ နောင်ချိုမြို့ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့ ညပိုင်းက စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၄ ဦး ထိခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

မြန်မာ ကက်သလစ် ဘုန်းတော်ကြီး တပါး သတ်ဖြတ်ခံရတဲ့ ဖြစ်စဥ်က မြန်မာနိုင်ငံကို ကိုယ်စားမပြုဘဲ အကြမ်းဖက်တဲ့ လူတစု လုပ်ရပ်သာ ဖြစ်တယ်လို့ အမေရိကန် မြန်မာ ကက်သလစ် အသိုင်းအဝန်းက ပြောပါတယ်။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်မှာ ကက်သလစ် ခရစ်ယာန် ဘုန်းတော်ကြီးတပါး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရတဲ့ သတင်းကြောင့် ဒေသခံနဲ့ ခရစ်ယာန် အသိုင်းအဝန်းကြား ထိတ်လန့် တုန်လှုပ်သွားစေတယ်လို့ ဗာတီကန် သတင်းဌာန Fides က ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်က ဖော်ပြပါတယ်။

မြန်မာနဲ့ အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံကြား ကုန်းလမ်းကတဆင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပြန်လည် စတင်နိုင်ရေး ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ဖို့ သဘောတူခဲ့ကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက် နေ့စွဲနဲ့ အိန္ဒိယအစိုးရ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

၄ ကြိမ်မြောက် Spring Flowers မြန်မာ့အရေး နိုင်ငံတကာ ညီလာခံကို ကျင်းပရတဲ့ အကြောင်းတွေထဲမှာ မြန်မာ့ ဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားမှုကို အမေရိကန် အစိုးရက ပိုပြီး ကူညီ ပံ့ပိုးလာအောင် တွန်းအားပေးဖို့ ကြိုးပမ်းမှုလည်း ပါဝင်တယ်လို့ ညီလာခံကို ဦးဆောင် ကျင်းပသူတွေက ပြောပါတယ်။

ထိုင်းမြန်မာ နယ်စပ် မြ၀တီ ခရိုင်ထဲက ကျားဖြန့် လိမ်လည် ဂိုဏ်းတွေ နှိမ်နင်းဖို့နဲ့ လူကုန်ကူးခံရတဲ့ သူတွေကို ပြန်လည် လွှဲပြောင်းပေးဖို့ ထိုင်းမြန်မာ နယ်ခြား ကော်မတီ အစည်းအဝေးကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က မဲဆောက်မြို့မှာ ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်က မြန်မာအမျိုးသား တဦးဖြစ်တဲ့ အောင်ကိုကို သေဆုံးမှုဟာ ထိုင်းစစ်သားတွေ   ကြောင့်လို့ စွပ်စွဲထားတဲ့ အမှု အတွက် ပြန်လည် စုံစမ်းဖေါ်ထုတ်ဖို့ လုပ်နေပြီ ဖြစ်ကြောင်း သြဇာကြီးတဲ့ ထိုင်းရှေ့နေများအဖွဲ့ ဖြစ်တဲ့ LCT -ထိုင်းရှေ့နေများ ကောင်စီက ပြောပါတယ်။

စစ်တပ်ရဲ့လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မုံရွာမြို့နဲ့ ချောင်းဦး မြို့နယ်ထဲမှာ ဒေသခံ ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ပြီး ဒေသခံတွေ ဘေးလွတ်ရာ တိမ်းရှောင်နေရပါတယ်။ မကွေးတိုင်း ပွင့်ဖြူမြို့နယ်နဲ့ ရေစကြိုမြို့နယ်တို့မှာလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်တာတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။

အမေရိကန်က ဒုက္ခသည်ခေါ်ယူတဲ့ အစီအစဉ်ကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်တာဟာ ထိုင်းနဲ့ အမေရိကန်ကြား ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က သဘောတူညီခဲ့တဲ့ မြန်မာ ဒုက္ခသည်မိသားစု ထောင်ပေါင်းများစွာကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ အခြေချနေထိုင်ခွင့် ပြုဖို့ အစီအစဉ် တခုလုံးကိုပါ ရပ်သွားစေတယ်လို့ ထိုင်းလွှတ်တော်အမတ်တဦးက ပြောပါတယ်။

ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တာ့ခ်ခရိုင်၊ မဲဆောက် ရပ်ချမနူ နယ်ခြားစောင့်တပ်နဲ့ ဖွတ်ဖရ (Phop Phra) ရဲစခန်းက ရဲအရာရှိတွေက ဖွတ်ဖရမြို့နယ်ထဲမှာ လုံခြုံရေးဂိတ် ၃ နေရာချပြီး စစ်ဆေးနေတာမှာ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကို တင်ပို့ဖို့ လုပ်ထားတဲ့ လောင်စာဆီ လီတာ ၆၀၀ ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ညက ဖမ်းဆီးလိုက်ပါတယ်။

ဒုက္ခသည်ခေါ်ယူရေး အစီအစဉ်တွေကို အမေရိကန်က ဆိုင်းငံ့ထားတဲ့အတွက် အရဲစွန့်ပြီး ထွက်ခွာဖို့ကြိုးပမ်းတာတွေကို မလုပ်ကြဖို့ မလေးရှားက ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ အေဂျင်စီက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ သတိပေးလိုက်ပါတယ်။

ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၁ ရက် စနေနေ့ဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းတာ ၄ နှစ်ပြည့်တဲ့ နေ့ဖြစ်ဖြစ်ပြီး အာဏာသိမ်းမှုကို လက်မခံတဲ့ ပြည်သူတွေက ပြည်တွင်းမှာ လုံခြုံရေးတင်းကြပ်တဲ့ကြားက ဆန္ဒထုတ်ဖေါ်နေကြတာ တွေ့ရသလို ၊ ပြည်ပရောက် မြန်မာတွေကလည်း နိုင်ငံအသီးသီးက မြန်မာသံရုံးတွေ ရှေ့မှာ ဆန္ဒပြကြပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံထဲ အခြေစိုက်ပြီး ထိုင်းမြန်မာ နယ်စပ်တလျှောက်လှုပ်ရှားနေတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်ဂိုဏ်းတွေဟာ အခုဆို နယ်စပ်တလျှောက် တောင်ဘက်ပိုင်းကို တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်လာနေတယ်လို့ ထိုင်းအာဏာပိုင်တွေကရော လိမ်လည်ဂိုဏ်းဝင်ဟောင်း တွေကပါ ပြောပါတယ်။