Radboud Reflects, verdiepende lezingen

AI en algoritmes nemen de wereld over. We geven steeds vaker belangrijke beslissingen uit handen aan kunstmatige intelligentie, zonder dat we beseffen wat de gevolgen kunnen zijn. Een voorbeeld is het toeslagenschandaal, waarbij AI op basis van discriminerende algoritmes mensen verdacht van het misbruiken van overheidsgeld. Leer van AI-deskundige Lotte van Elteren over de macht van kunstmatige int...

Het afschieten van probleemwolf Bram zorgde voor veel commotie in Nederland. Het zegt veel over ons beeld van natuur en de mens. Aan de ene kant zien we de wolf als een wild ongetemd beest, aan de andere kant geven we hem een naam. Leer van milieufilosoof Martin Drenthen over ons beeld van de grens tussen mens en natuur en hoe we samen kunnen leven met de wolf. De probleemwolf | Silent-interview m...

[ENG follows NL] Wat zijn cryptocurrencies? Bitcoin, Ethereum en Ripple worden steeds gangbaarder. Wat zijn de voor- en nadelen van dit digitale geld? Vervangt de technologie van crypto binnenkort het ‘gewone’ geld, en wat betekent dit voor macht, gelijkheid en de definitie van waarde? Leer van filosoof Frank van Caspel over loslaten van oude patronen en het omarmen van nieuwe. Cryptocurrencies: N...

[NL follows ENG] How can we make room for the human dimension in a world that is becoming increasingly digitized? Digitization seems to be the solution to everything: problems in education, healthcare, and even the justice system. How can we continue to make room for other essential values such as creativity, empathy, caring for one another, privacy, cooperation, or the right to a fair trial? List...

Dat we een democratisch land zijn was vanzelfsprekend, maar de laatste tijd staat de democratie van alle kanten onderdruk. Hoe beschermen we onze democratie? Is zij wel het beschermen waard? En wat is het alternatief? Luister naar politiek filosofen Evert van der Zweerde en Bert van den Brink en denk verder over het einde van de democratie. Het einde van de democratie? | Gesprek met politiek filos...

Diep in de oceaan, of ver onder de grond: grote delen van onze planeet blijven voor ons verborgen. We kunnen niet zomaar tussen wortels en schimmels kruipen of in de wereld van een walvis duiken. Maar wetenschappers en kunstenaars brengen deze verborgen werelden toch verrassend dichtbij. Hoe helpen technologie en kunst ons om de complexiteit van de natuur beter te begrijpen en aan onze beperkte me...

[NL volgt ENG] What is High Sensitivity? An estimated 1 in 5 people identify as highly sensitive. Is there an increase? What happens in the brain of a highly sensitive person? How does high sensitivity affect mental health? And if there’s an increase, what does that say about our society? Learn from psychologist Corina Greven and neuroscientist Judith Homberg, and learn more about high sensitivity...

[NL volgt ENG] Trump is now also blocking the Strait of Hormuz, but Iran does not seem impressed. And while the world worries about rising oil prices, Israel has decided it will continue its attacks on Lebanon for the time being. How can we understand these developments? What is the nature of the relationship between the United States and Israel, and who has which interests in this increasingly co...

“Ik heb zelf ook een paradoxaal gevoel over die solidariteit. En dat zit ook zelf in mij heel sterk. Het is een van de mooiste ervaringen die ik heb als je solidair kunt zijn met andere mensen. Tegelijkertijd weet ik ook dat het, in menig opzicht, een soort fictie geworden is in onze samenleving.” Het ooit revolutionaire begrip solidariteit veranderde in een leeg moreel cliché. Hoe kunnen we samen...

“Om jezelf echt te leren kennen, heb je de positieve ontmoeting met anderen nodig.” Dit is in een notendop de bevestigingsleer, de bekendste theorie van de Nijmeegse psychiater Anna Terruwe (1911 - 2004). Als gedreven wetenschapper, zelfstandige vrouw in een mannenwereld, vernieuwend psychiater én traditioneel rooms-katholiek riep ze zowel bewondering als weerstand op. Wie was Anna Terruwe, en hoe...

‘Waar kom je echt vandaan?’ Voor de één een oprechte vraag, voor de ander een discriminerende vraag. Waarom ziet de één een opmerking als een feitelijk statement en de ander als een duidelijke vorm van discriminatie? In de Grondwet lijkt het eenvoudig: gelijke gevallen verdienen gelijke behandeling. Maar de praktijk is veel complexer. Luister naar socioloog Niels Spierings en wethouder Cilia Daeme...

Moeten we het ideaal van een eigen woning loslaten en meer nadruk leggen op sámen leven? De woningmarkt verkeert in crisis – niet alleen door grote tekorten, maar ook omdat de maatschappij verandert. Steeds meer mensen wonen alleen en het woonaanbod draagt niet bij aan gemeenschapsvorming. Kan woonbeleid nieuwe vormen van samenleven stimuleren én wonen weer betaalbaar maken? En wat vraagt dat van...

Wie was de Duitse filosoof, socioloog en publiek intellectueel Jürgen Habermas? Habermas is onlangs op 96-jarige leeftijd overleden. Als kind van de oorlog streed hij zijn hele leven voor vrijheid, democratie en de liberale rechtsstaat. Waarom was Habermas een van de invloedrijkste denkers van de twintigste eeuw? En waarom is zijn werk ook vandaag nog zo van belang? Leer van sociaal filosoof Vivie...

Kunst en muziek kunnen mensen met de ziekte van Parkinson helpen. Wat kan parkinson ons leren over hoe gezondheid in elkaar zit? Moeten we anders gaan kijken naar wat goede gezondheidszorg is? Moet de Museumkaart in het basispakket van de zorgverzekeraars? Is meer kunst dé oplossing om de zorg in Nederland betaalbaar te houden? Leer van neuroloog Bas Bloem en kunstadviseur Esther Vossen over parki...

Hoe wordt bepaald of een demonstratie mag doorgaan, beperkt wordt of helemaal wordt beëindigd? Van anti-azc-protesten tot klimaatactivisten op de snelweg: zowel het recht om te demonstreren zelf als het ingrijpen bij protesten, haalt regelmatig het nieuws. Waar ligt de grens tussen het handhaven van de openbare orde en het inperken van grondrechten? En is er een verschuiving gaande in die afweging...

[English follows Dutch] Wat is bewustzijn? Hoe komen onze gevoelens, gedachten en ervaringen tot stand? Bewustzijn is waar ons ‘zelf’ zit. Toch blijft ons bewustzijn een groot mysterie. De bekende journalist en bestsellerauteur Michael Pollan vraagt zich in zijn nieuwe boek af hoe je op een wetenschappelijke manier het ongrijpbare bewustzijn kunt onderzoeken. Hij ging te rade bij totaal verschille...

Het symbool van een machtige leider? Julius Caesar, natuurlijk. En van militaire kracht? Het Romeinse leger. Zoek je een toonbeeld van een groot rijk? Dan kun je niet om het Romeinse Rijk heen. En wil je waarschuwen voor verval? Ook dan kom je uit bij het Romeinse Rijk. Als politici de geschiedenis erbij halen om een boodschap kracht bij te zetten, belanden ze opvallend vaak in de oudheid—met het...

Hoe werkt politieke macht? Voor welke dilemma’s stonden de vormers van Europa en welke lessen kunnen we hieruit trekken? Bij de vorming van Europa na de Tweede Wereldoorlog waren er enorme uitdagingen: er heerste diepe verdeeldheid, de democratie stond overal onder grote druk en de economie piepte en kraakte. Grote thema’s die nu ook nog steeds spelen. Schrijver Geert Mak verdiepte zich in zijn ni...

[ENG follows NL} Wat gebeurt er precies in de Straat van Hormuz, en hoe heeft de situatie zo kunnen escaleren? Na de Israëlisch Amerikaanse aanval op Iran heeft Iran de Straat van Hormuz – een cruciale zeeroute voor mondiale oliescheepvaart – feitelijk afgesloten. Wat zijn de geopolitieke gevolgen van de huidige situatie? En in hoeverre is de wereldeconomie werkelijk afhankelijk van deze smalle do...

[NL volgt ENG] Imagine that suddenly half of the books in the library have disappeared. Titles like The Diary of Anne Frank and 1984 are suddenly labeled dangerous works and can no longer be sold or lent out. This is the reality in some American states. The documentary The Librarians shows how librarians in the US are fighting for free access to knowledge and books. Llisten to librarian Marjolein...

Stereotypen en vooroordelen zijn, helaas, van alle tijden. Dat blijkt maar weer eens uit het nieuwe boek van theoloog Matthijs den Dulk, die onderzoek deed naar het gebruik van etnische stereotypen in de brieven van de apostel Paulus. Wat voor soort vooroordelen waren dat, en hoe hebben die doorgewerkt in hoe er vanuit het christendom werd gekeken naar minderheden? En was Paulus niet de man van ‘i...

[ENG follows NL] In het weekend van 28 februari 2026 hebben de VS en Israël aanvallen uitgevoerd op Iran en ayatollah Khamenei gedood. Het Iraanse regime reageerde door landen in het Midden-Oosten die bondgenoten zijn van de VS aan te vallen. Wat zullen de gevolgen zijn? Wat betekent dit voor de Iraanse bevolking, die onlangs de protesten tegen het regime nieuw leven heeft ingeblazen? En hoe zal d...

[NL volgt ENG] What can we learn from the Van Halen brothers when we are searching for our own place in life? The brothers Eddie and Alex van Halen, who grew up in Nijmegen, left for the US with high expectations, but were soon disappointed. Their story shows how creativity and music can make you resilient and lead to great music. Listen to Americanists Frank Mehring, Peter van der Heiden and Mich...

Hoe moeten we reageren op de opkomst van AI aan onze universiteit? AI tools beloven de manier waarop we lesgeven, leren, onderzoek doen en ons werk organiseren ingrijpend te veranderen. Tegelijkertijd roepen deze ontwikkelingen belangrijke vragen op: verzwakt AI ons vermogen om kritisch te denken? Hoe verhoudt het zich tot kernwaarden zoals academische vrijheid en persoonlijke ontwikkeling? En hoe...

De ene mythe is de andere niet, maar toch komen dezelfde thema's door alle culturen en door alle tijden heen terug. Waarom vertellen mensen zo graag verhalen aan elkaar? En wat hebben we aan mythes en sagen? Religiewetenschapper Arjan Sterken vertelt waarom we nu niet meer in kabouters geloven, maar weer wel in aliens. En waarom wilde hij geen séance houden in een kerk? De voertaal is Engels. Over...