Radio LyriX | رادیو لیریکس

🔻 قسمت سی‌وهفتم: اتوبیوگرافی و وصیتنامه "مرا در گورستان روستایی در آناتولی دفن کنید / و اگر مناسب یافتید/ بالای سرم یک چنار بکارید / نیازی به سنگ نیست" - شعر "اتوبیوگرافی"  - ماجرای دریافت پاسپورت شوروی - سفرهای ناظم به تاشکند،چین، مصر و تانزانیا - ماجرای دلخوری "ورا" از ناظم - سوزاندن آثار ناظم، برشت و نرودا در چین - دیدار و دعوت جمال عبدالناصر از ناظم به مصر - روایت یک فولکلوریست ترک از نف...

🔻 قسمت سی‌وششم: هاوانا امروز تولد است بچه که بودم می‌خواستم پستچی شوم/ نه از راه شعر و شاعری / بلکه یک پستچی واقعی!" گزارشی از سفرهای پرتعداد ناظم ازدواج با "ورا"  کودتا در "الجزایر فرانسه" تظاهرات الجزایری‌ها در پاریس آشنایی ناظم با خانم "جویس لوسو" و همکاری حزب کمونیسم ایتالیا با "لوسو" در کمک به ناظم فرار منور و ممد از استانبول و دیدار با ناظم گزارش سفر ناظم به "هاوانا" پایتخت "کوبا" آواز...

قسمت سی‌وپنجم: معشوقه یا جاسوس کا.گ.ب؟ "سرزمینم/حالا دیگر تو در سپیدی موهایم/ سکتۀ قلبی‌ام/ و در چین‌ و چروک پیشانی‌ام هستی / سرزمین من" پیام ناظم در "بیزیم رادیو"  آشنایی با خانم "ورا"  نخستین سفر بعد از زندان به پاریس برای تشکر از تزارا، کامو و سارتر روایت "چنگیز حسین‌اف" و تردید او بر جاسوس بودن "گالینا" فرار ناظم و ورا از دست "گالینا" ساخت انیمیشن "ابر عاشق" بر اساس داستان ناظم...

🔻 قسمت سی‌وچهارم: انقلابیِ اصلاحطلب "برایم از زادگاهم بنویس ناظم/ کودک بودم که صوفیه را ترک کردم/ زبان بلغاری اما می‌دانستم." قیامی مردمی علیه دولت استالینیستی جمهوری خلق مجارستان  دعوت به سرویس ترکی رادیو بوداپست  خاطره‌‌ای که ناظم در رادیو بوداپست از روز اول ماه می در زندان بورسا تعریف می‌کند.  شروع به کار رادیوی جدید حزب به زبان ترکی به نام Radyo Bizim در لایپزیگ  کودت...

🔻 قسمت سی‌وسوم: زندگی زیر سیبیل رفیق از سنگ و مس و گچ ساخته شده بود/از دو سانتی‌متر تا هفت متر/ در همه‌ی میدان‌های شهر، زیر چکمه‌هایش بودیم/سایه‌هایش، روی درختان پارک‌ها/در سوپ‌ رستوران‌ها موهایش/ در اتاق‌هایمان چشم‌هایش." سرانجام وحشتناک مایرهولد و همسر بازیگرش زینیادا رایش مراسم استقبال پرشور در فرودگاه مسکو ضیافت شام به افتخار ناظم و نخستین انتقاد صریح و کنایه آمیز ناظم از استالین مرگ استالین&...

 قسمت سی‌ودوم: فرار "شما که بر زمین راه می‌روید، میدون مادر نیستید؟/پس به مادران رحم کنید، مسیوهای خوش‌پوش." ابلاغیه‌ی خدمت‌سربازی فرار از ترکیه؛ روایتی که تا دهه‌ی نود نامکشوف بود و اسناد دقیق آن هنوز هم در آرشیو محرمانه‌ی روسیه نگهداری می‌شود.  ورود ناظم حکمت به بلغارستان واکنش تند مطبوعات و دولت ترکیه  "خائن به وطن" خطاب شدن و سلب تابعیت ترکیه آواز:  ترانه‌ی تقدیم...

🔸🔹 مناظر انسانی سرزمین من نوشته‌ی ناظم حکمت (قسمت آخر) «سرگروهبان و فواد درباره‌ی جنگ حرف‌ می‌زدند./سلیمان از پنجره می‌نگریست/و یکی از اشعار فکرت را زمزمه می‌کرد:/«بچرید آقایان؛ بخورید از این خوان یغما/که شما را اشتها بسیار است؛ خوان رنگین بُود از آنِ شما»» منظومه‌ی بلندِ «مناظر انسانی سرزمین من» به گفته‌ی خود ناظم یک بیوگرافی تاریخی، سیاسی و اجتماعی‌ست. در این نمایش رادیویی شرح حال کسانی را خوا...

🔸🔹 مناظر انسانی سرزمین من اثر ناظم حکمت (قسمت پنجم) «زن مرحوم شریف آقا، هفت سال تمام/تلاش کرد برای کشتن یعقوب در زندان/مثل کار برسر ابریشم‌کاری‌ئی ظریف./هفت سال شکیبا و رند/تا آنکه از یاد برد انگیزه‌ی جنگی که/آغاز کرده بود/که ناگهان خبر آمد «یعقوب مُرد» در زندان/ قلاب ابریشم‌دوزی از دستش رها شد.» منظومه‌ی بلندِ «مناظر انسانی سرزمین من» به گفته‌ی خود ناظم یک بیوگرافی تاریخی، سیاسی و اجت...

@Radiohekmatane 🔸🔹 مناظر انسانی سرزمین من (قسمت چهارم) "بصری، کریم‌قوزی را نگاه کرد/و زیر بینی گنده‌اش با لبانی درشت تبسم‌کنان اندیشید:/«ای روزگار؛ خدا می‌دونه چه جونوریه که به این روز افتاده»/و کریم بصری را نگریست و اندیشید: « چه آدم خنده‌روی مهربونی/ اگه قاضی منم مثل این بود مجازاتم کمتر می‌شد، شاید!»" منظومه‌ی بلندِ «مناظر انسانی سرزمین من» به گفته‌ی خود ناظم یک بیوگرافی تاریخی، سیاسی و اجتما...

🔸🔹 مناظر انسانی سرزمین من (قسمت سوم) "ای پادگان سلیمیه /ای خراب‌شده .../ دریایی از شپش موج می‌زند بر زمین پادگان / که چون راه می‌رفتی در آن / زیر پایت می‌ترکیدند چَرق، چُروق/ و تو شنا می‌کردی در خون مکیدۀ محمد/ خون سیاه، خون مرده/ که شپش‌ها از آن سیر شده‌اند" منظومه‌ی بلندِ «مناظر انسانی سرزمین من» به گفته‌ی خود ناظم یک بیوگرافی تاریخی، سیاسی و اجتماعی‌ست. در این نمایش رادیویی شرح حال کسانی را خ...

🔸🔹 مناظر انسانی سرزمین من (قسمت دوم) "اکثر اوقات، مرگ، / با برجسته‌شدن استخوان‌های شقیقه/ در صورتِ انسان آغاز می‌شود؛ / و در چهرۀ "شاکر" از دهقانان اهل ساکاریا، مرگ آغاز شده بود." منظومه‌ی بلندِ «مناظر انسانی سرزمین من» به گفته‌ی خود ناظم یک بیوگرافی تاریخی، سیاسی و اجتماعی‌ست. در این نمایش رادیویی شرح حال کسانی را خواهید شنید که جز همسایگانشان کسی آن‌ها را نمی‌شناسد. دلم تنها یک چیز می‌خواهد: "...

🔸🔹 مناظر انسانی سرزمین من (1) "ایستگاه حیدرپاشا/ بهار 1941/ ساعت پانزده / بر روی پله‌ها: آفتاب/ خستگی و اضطراب ...."  منظومه‌ی بلندِ «مناظر انسانی سرزمین من» به گفته‌ی خود ناظم یک بیوگرافی تاریخی، سیاسی و اجتماعی‌ست. در این اثر شرح حال کسانی را خواهید شنید که جز همسایگانشان کسی آن‌ها را نمی‌شناسد و دلم تنها یک چیز می‌خواهد: میخواهم بدانم هنگامی که این تصاویر انسانی را می‌شنوید، آیا دلتان خو...

🔻 قسمت بیست‌وپنجم (آخرین قسمت سری اول):  "از خواب می‌پری/ کجایی؟/خانه./ هنوز عادت نکرده‌ای بیدار که می‌شوی در خانه باشی!"  - روزهای اعتصاب غذا و همراهی هنرمندان، جراید و دانشجویان - تشکیل کمپین آزادی ناظم در پاریس با شرکت آلبرکامو، لویی آراگون، سیمون دوبوار، ژان پل سارتر و پیکاسو  - تظاهرات بین‌المللی مقابل سفارت‌خانه‌ی ترکیه از آسیا تا امریکا - انتخابات سراسری ترکیه و استعفای رئیس...

🔻 قسمت بیست‌وچهارم:  "خداحافظ / دوستان من / خداحافظ! دوباره یکدیگر را خواهیم دید و رو به آفتاب خواهیم خندید و خواهیم جنگید." - کوتاه از سرگذشت و سرانجام تلخِ ژورنالیست و شاعر و رمان‌نویس بزرگ ترکیه "صباح‌الدین علی"  - تاثیر انتخابات مهم پارلمان ترکیه بر سرنوشت ناظم - تاسیس حزب دموکرات ترکیه - کوتاه در مورد روزنامه‌ی "وطن" و سردبیر آن "احمد یلمان" - ماجرای رسوایی بزرگ سیاسی‌ـ‌ق...

🔻 قسمت بیست‌وسوم:  "خداحافظ برادرم دریا مشتی شن برداشتیم کمی از اعماق آبی‌ها کمی از بی‌نهایت‌ها و کمی از غم‌ها را." - کوتاه از سرگذشت "دنیز گمیش" ملقب به چگوآرای ترکیه - خانم "منور آنداچ" از راه می‌رسد - کوتاه از سرگذشت منور - شایعات عفو ناظم حکمت در دهمین سالگرد زندان - نگاهی به واکنش‌های نقدآمیز فارسی‌زبانان نسبت به زندگی شخصی ناظم - سرانجامی دراماتیک برعاشقانه‌هایی بی‌پیرایه مترجمان شعرها...

🔻 قسمت بیست‌ودوم:  "چه زیباست اندیشیدن به تو  در میان اخبار مرگ و پیروزی در زندان زمانی که از مرز چهل سالگی می‌گذرم ." - روایت شاهدان عینی بمب اتمی در ژاپن؛ دختر هیروشیما - پیرایه کجاست؟ - آشتی با والا نورالدین دوست صمیمی دوران نوجوانی - آلمان غربی و شرقی - روزهای پایانی رابطه با پیرایه   مترجمان شعرهای این برنامه: احمد پوری (چه زیباست اندیشدن به تو) زرین تاج پناهی نیک (دختر ه...

🔻 قسمت بیست‌ویکم:  همه‌ی کودکانی که  روز زندانی‌شدن من به دنیا آمدند، ده ساله‌اند اکنون و کره اسبان پا لرزانی که آن روز به دنیا آمدند مادیانی هستند با قامتی کشیده و کپلی بزرگ شاخه‌های زیتون اما نهال اند هنوز. روزهای زندان بورسا و روزگارِ مناظر انسانی سرزمین من ترجمه‌ی "جنگ و صلح"   افسانه‌ی ترکمنیِ "زهره و طاهر" به استقبال شعری از ناظم دهمین سال حبس و روزگار کار در زندان...

🔻 قسمت بیستم:  "زیستن چون تک درختی آزاد و رها در انبوه جگل، برادرانه اما این آرزوی ماست." - انتقال به زندان بورسا - درگیری هیتلر و استالین - عقد قرارداد تجاری و تسلیحاتی هیتلر و ترکیه - وحشت چپ ترکیه از قرابت حکومت ترکیه با آلمانِ نازی و وحشت ترکیه از شوروی در پیروزی استالینگراد - شهریور طوفانی 1320 در ایران - قحطی در ایران و شورش نان در تهران - وضعیت زندان بورسا در دوران جنگ و شاع...

🔻 قسمت نوزدهم:  "نه همچون کسی که زیر بال و پرش می‌روم، نه همچون شوهر من، همچون عاقلی، بزرگی برای من، همچون پدرم بیا" - محاکمه در ناو جنگیِ ارکین و بیست‌وهشت سال حبس - نامه‌ی ناظم به آتاترک - مرگ آتاترک در کاخ دلمه‌باغچه‌ی استانبول و واکنش مطبوعات ایران به این اتفاق - مرخصی از زندان و اندیشه‌ی فرار  - انتقال به زندان شهر چانقری - حمله‌ی آلمان به لهستان (شروع جنگ جهانی دوم) - ایده‌ی نوشتن...

🔻 قسمت هجدهم:  "سرزمینم را دوست دارم بر چنارهایش تاب خورده‌ام، در زندان‌هایش خوابیده‌ام هیچ چیز نمی‌تواند مانند ترانه‌ها و توتون سرزمینم، دلتنگی‌ام را بزداید." - برپایی دادگاه‌های نظامی در ترکیه برای ناظم به اتهام کودتا علیه حکومت - پایه‌‌گذاری دوران اختناق پسا آتاترک در پانزدهمین سال جمهوری ترکیه. - فشار حداکثری مطبوعات و راست افراطیِ ترکیه بر چپ ترکیه به ویژه ناظم حکمت - ماجرای عجیب دستگیر...

🔻 قسمت هفدهم:  "کتابی برایم بفرست که پایانی خوب دارند؛ زیرا داستان شجاعتِ اندوه‌بار ما نیز  روزی ختم به خیر خواهد شد." - اخراج از حزب کمونیسم ترکیه - ناظم و سینمای ترکیه ( از سناریونویسی تا صدابرداری، کارگردانی و مستندسازی) - ناظم و سینمای بغارستان، لهستان، مجارستان و چکسلواکی - رد پای ناظم حکمت در سینمای جهان پس از مرگ (از بهترین انیمیشن تمام اعصار تا بازی کامپیوتری و سریالهای ایتالیای...

🔻 قسمت شانزدهم:  "دیدن شنیدن اندیشیدن دانستن و سخن گفتن دویدن تا آخرینِ توان دیوانه سر رها هی ... تارانتابابو چه زیباست این زندگی سگ پدر»." - حمله‌ی موسولینی به حبشه در سال 1935 - ناکاآمدی سازمان جامعه‌ی ملل  - قرابت هیتلر و موسولینی - تکمیل یک به یک پازل‌های آغاز جنگ جهانی دوم - منظومه‌ی "نامه‌هایی برای تارانتابابو" ( از سیاسی‌ترین منظومه‌های ناظم و ترجمه و انتشار آن در مجله‌...

🔻 قسمت پانزدهم:  "هرکدام که پیشتر بمیریم به هرگونه‌ای در هر کجا تو و من می‌توانیم بگوئیم که همدیگر را دوست داشته‌ایم و برای زیباترین هدف انسانی جنگیدیم می‌توانیم بگوئیم «ما زیسته‌ایم»." - کوتاه در مورد پیرایه، پیش از ناظم - آشنایی و ازدواج با پیرایه - دهمین سالگرد جمهوری ترکیه و سخنرانی آتاترک - دستگیری ناظم و تقاضای اعدام دادستان - یک‌سال‌ونیم حبس و بدهکاری شش‌ماهه‌ی دولت  - قانون...

‍ 🔻قسمت چهاردهم: چرا بنرجی خودکشی کرد؟ (رمان-شعر) "در برابر مرگ  نباید نقش بازی کرد؛ نباید  مثل هملت احمق و مثل ورتر مضحک بود." بنرجی قهرمان این داستان، شخصیتی شبیه به ناظم دارد؛ در برابر سلطه‌جویان و تمامیت‌خواهان می‌ایستد، حتی اگر جان خود را از دست بدهد؛ به همین خاطر نویسنده (ناظم) او را پسر خود می‌نامد. ناظم او را در شب‌های بی‌خوابی به دنیا آورده و در روزهای تلاش و مبارزه، بزرگش کرده...

قسمت سیزدهم:  "اگر دستان عنکبوت‌وار و سیاه و پر موی کولی بیچاره‌ای طنابی را دور گردنم گره زند، بیهوده تلاش خواهند کرد در چشمان آبیِ ناظم ترس را ببینند." - فوت پدرِ ناظم  - ترانه‌ی یمن - منازعات قبایل زیدی یمن و امپراطوری عثمانی - تلگرافی که شبانه رسید - جهان در دهه‌ی سیِ میلادی - فاشیسم چیه؟ پرنده‌اس یا لک‌لک؟ (یلماز گونِی) - مقدمه‌ای بر کتاب «چرا بنرجی خودکشی کرد؟» - «سومادوا باتا» نویس...