Oudheid

Het is zomer... en in de tweede aflevering van de Summerschool neemt dr. Paul van Els van de Universiteit Leiden ons mee naar het oude China! We gaan met Paul mee naar het begin van de Zhou-dynastie, omstreeks het jaar 1045 v. Chr. Maar wat maakt de opkomst van die dynastie zo interessant? Wat deden zij om hun macht te legitimeren en wat heeft dat te maken met het 'Hemels Mandaat'? Dat en meer bes...

Het is zomer... en in deze allereerste aflevering van de Summerschool neemt prof. dr. Peter Bisschop van de Universiteit Leiden ons mee naar de wereld van het Sanskriet! Naast een introductie op zijn vakgebied heeft Peter ook een verhaal meegenomen voor de Summerschool: we gaan luisteren naar het verhaal achter het Devī Māhātmya ('Lofprijs van de Godin'). Een tekst uit de 7e/8e eeuw in het Sanskri...

In deze speciale aflevering vertelt em. prof. dr. Fik Meijer over zijn meest recente boek: 'Thalassa. Historische bespiegelingen rond de Middellandse Zee'. Een heel persoonlijk boek, zijn afscheid van de Middellandse Zee. Fik neemt ons mee op reis: zijn reis langs verschillende plaatsen die hem dierbaar zijn, waar zijn eigen verleden en de Oudheid elkaar raken. Zomer en seizoen 4  Vanaf woensdag...

Met dr. Tazuko van Berkel van de Universiteit Leiden gaan we onderzoeken of we inzicht kunnen krijgen in het economisch denken van de oude Grieken. Wat is dat eigenlijk: 'economisch denken'? Via welke bronnen leren we dat denken, het denken over economische vraagstukken, in het verre verleden kennen? En... de these was toch heel lang: dat hadden 'ze' niet, dat konden 'ze' niet? In deze aflevering...

In deze aflevering onderzoeken we met prof. dr. Hans Ausloos van de Université catholique de Louvain wat Deuteronomium 34 ons leert over de dood en begrafenis van Mozes. Wat weten we eigenlijk over het boek Deuteronomium en hoe past het binnen de Hebreeuwse Bijbel? Wat lezen we in hoofdstuk 34? En wie is de auteur of wie zijn de auteurs van deze tekst? Is dat Mozes? Wat lezen we precies over het s...

We zijn er klaar voor: prof. dr. Caroline Waerzeggers van de Universiteit Leiden neemt ons in dit tweede deel van een tweeluik mee naar het oude Sippar, naar de microgeschiedenis van Marduk-remanni! Wat kunnen we op basis van de bronnen, die vele kleitabletten, vertellen over zijn leven, zijn familie, zijn werk, zijn contacten en meer? En van welke gebeurtenissen binnen het Perzische Rijk was Mard...

In dit eerste deel van een tweeluik met prof. dr. Caroline Waerzeggers van de Universiteit Leiden maken we een begin aan onze reis naar het oude Sippar: naar de tijd van koning Nabonidus, Cyrus de Grote... en van Marduk-remanni! Met de beschikbare bronnen uit onder andere Sippar en Babylon is het mogelijk om tot een microgeschiedenis over Marduk-remanni te komen: het leven van een Babyloniër onder...

In deze bonusaflevering kijken we met professor dr. Petra Sijpesteijn van de Universiteit Leiden naar een aantal voorbeelden uit de verhalentraditie over de Heilige Familie in Egypte: verhalen over de jeugd van Jezus. Wat gebeurt er in die verschillende verhalen? Wat zien we in de bronnen gebeuren? Shownotes 📱 Volg Oudheid op Instagram 📮 Stuur een mail 🎧 Luister hier naar de afleverin...

In deze aflevering neemt professor dr. Petra Sijpesteijn ons mee naar Egypte: naar verhalen over Maria, Jozef en (het kindje) Jezus - de Heilige Familie - in Egypte. Want gaat dat niet alleen over het verhaal over de vlucht naar Egypte zoals we dat lezen in het evangelie van Mattheüs? Kijken we hier naar meerdere verhalen, naar een verhalentraditie wellicht? We volgen Petra op een fascinerende rei...

Het eeuwige leven, de zoektocht naar onsterfelijkheid... maar wat is dat eigenlijk: 'onsterfelijkheid'? Met dr. Robin ten Hoopen van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) gaan we op zoek naar het fenomeen 'onsterfelijkheid' in twee teksten: Genesis 1-11 en het Gilgamesj-epos. Hoe moeten we de gebeurtenissen tussen Adam en Eva en God duiden? En wat moeten we lezen in de zoektocht van Gil...

We keren weer terug naar de wereld van de Dode Zeerollen: naar Qumran! In deze aflevering onderzoeken we samen met dr. Ayhan Aksu van de Rijksuniversiteit Groningen wat de Dode Zeerollen ons kunnen leren over liturgie en gebed in het vroege Jodendom. Welke nieuwe inzichten hebben de Dode Zeerollen ons daar de afgelopen decennia over gegeven? En welke nieuwe vragen roept dit zo interessante corpus...

In deze bonusaflevering met prof. dr. Jacqueline Klooster van de Universiteit van Freiburg en met Roos Zweers rond het thema 'Jeugdliteratuur en de Oudheid' , naar aanleiding van een mooi themanummer van Hermeneus , bespreken we het fascinerende boek ' Onderweg ' van Pepijn Lievens! We sluiten af met een mooie lijst leestips van Roos en Jacqueline. Shownotes 📱 Volg Oudheid op Instagram 📮&nb...

Samen met prof. dr. Jacqueline Klooster van de Universiteit van Freiburg en met Roos Zweers verkennen we de wereld van de jeugdliteratuur... en de Oudheid! Want wie is er niet opgegroeid met verhalen uit en over de Oudheid? Naar aanleiding van een mooi themanummer van Hermeneus vertellen Jacqueline en Roos ons over boeken, thema's, auteurs, illustraties, bronnen van inspiratie en nog veel meer in...

Maak je klaar voor een reis naar epische werelden met dr. Koen Vacano van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam! Of eigenlijk: we gaan kijken naar fantasiewerelden uit de Oudheid. Naar welke werelden kijken we dan? En hoe laten deze werelden zich vergelijken met de werelden uit moderne (fantasy)franchises als 'Star Wars' en 'Marvel'? We duiken die werelden in met en via het onde...

In deze aflevering gaan we met dr. ir. Mark Driessen van de Universiteit Leiden op een bijzondere reis naar een 'groene woestijn' in het zuiden van Jordanië: naar Udhruh! Wat maakt deze plaats, op 15 kilometer van Petra, zo bijzonder? Wat maakt dit zo'n interessante archeologische site ook? Mark neemt ons mee in een fascinerend verhaal over mensen en water, watermanagement en landbouw, over landsc...

Eind 2025 was er groot nieuws: het Cryptisch B was ontcijferd! Met deze prachtige ontcijfering opende drs. Emmanuel Oliveiro van de Rijksuniversiteit Groningen een tot dan toe onleesbare selectie manuscripten die onderdeel zijn van de zo beroemde Dode Zeerollen. Maar hoe kraakte Emmanuel de code? Welke rol speelden analyse en intuïtie daarbij? En tot welke teksten uit het verre verleden verschafte...

Na een uitgebreide aflevering over 'Romeins fake news?' met dr. Rens Tacoma van de Universiteit Leiden had Rens nóg een hele interessante casus meegenomen: een introductie op en analyse van de 'Handelingen van de Alexandrijnen'! Waarom raakten onderzoekers in de war van deze teksten uit Egypte uit de 2de en 3de eeuw na Christus? Wat gebeurt er in deze 'handelingen', die allemaal lijken te ontspore...

Romeins 'fake news'? Wat dat is en hoe dat precies zit onderzoeken we in deze aflevering met dr. Rens Tacoma van de Universiteit Leiden! Wat zijn 'documentaire ficties' uit de Romeinse wereld? Welke bronnen onderzoekt Rens binnen zijn project en hoe kom je (oude) vervalsingen op het spoor? Met welk doel werden die bronnen geproduceerd op aangepast? Dit en nog veel meer ontdekken we met Rens, inclu...

Na twee afleveringen over de wereld van de woestijnvaders met dr. Nienke Vos van de Vrije Universiteit Amsterdam is het nu tijd om naar 'de Vaders' zelf te gaan luisteren: Nienke leest enkele spreuken van de woestijnvaders in het Nederlands voor in deze bonusaflevering, waarin we ook nog in zullen gaan op die zo beroemde passage: 'Abba, geef me een woord'... Shownotes 📱 Volg Oudheid op Insta...

In de tweede aflevering van het tweeluik over de woestijnvaders gaan we met dr. Nienke Vos van de Vrije Universiteit Amsterdam van start met Athanasius: wat betekende hij voor het vroege christendom? Nienke neemt ons mee naar het Eerste Concilie van Nicea, waar Athanasius bij aanwezig was, naar Alexandrië in de 4de eeuw, naar het verhaal van en de strijd rond Arius en het arianisme en meer... want...

In deze eerste aflevering van een fascinerend tweeluik gaan we met dr. Nienke Vos van de Vrije Universiteit Amsterdam naar de woestijn in Egypte: naar wat wel het ontstaan van het monnikendom wordt genoemd vanaf de 3de/4de eeuw... naar de 'Woestijnvaders'! Wie waren deze 'abba's' (Vaders)? Waarom trokken deze christenen in Egypte de woestijn in? Wat deden ze daar, hoe leefden ze en wat weten we ov...

Ging Rome ten onder aan klimaatverandering? Prof. dr. Paul Erdkamp van de Vrije Universiteit Brussel praat ons in deze aflevering uitgebreid bij over nieuw onderzoek naar, nieuwe perspectieven op en nieuwe data voor een even boeiend als controversieel onderwerp: klimaat en de Oudheid. Complex onderzoek, waarin Paul in deze aflevering een genuanceerde visie geeft op ouder onderzoek en voorbij simpe...

De Renaissance... of moeten we spreken over 'Renaissances'? Want wat betekent dat begrip, dat 'label' eigenlijk? En wat heeft dat te maken met de Oudheid en de manier waarop 'wij' vandaag de dag naar de Oudheid kijken? Met dr. Ivo Wolsing van de Universiteit Utrecht onderzoeken we het gebruik en de betekenis van dat begrip in een fascinerende reis door de afgelopen eeuwen. Met in het bijzonder aan...

In deze bonusaflevering wijst prof. dr. Lucinda Dirven van de Radboud Universiteit ons op de uitdagingen en problemen met de bronnen voor de god Mithras. Wat is er bijvoorbeeld aan de hand met de hoofden van Mithras op de beelden die we kennen uit de Oudheid? En wat leren de mithraea in Dura Europos en Ostia ons over Mithras en de activiteiten binnen die heiligdommen? Shownotes 📱 Volg Oudhei...

Met prof. dr. Lucinda Dirven van de Radboud Universiteit duiken we in deze aflevering in de wereld van de mysterieculten, met speciale aandacht voor Mithras! Want wat weten we eigenlijk over 'mysterieculten'? Wat maken de god Mithras en de beroemde mithraea, gevonden door het hele Romeinse rijk, zo boeiend... en controversieel? In deze aflevering gaan we met Lucinda op zoek naar antwoorden! Maar k...