Tygodnik Powszechny: Kultura

„Conrad na fali” to nowy podkast towarzyszący całorocznemu cyklowi rozmów z serii „Natura przyszłości”, które przybliżają hasło przewodnie 13. edycji Festiwalu Conrada (18–24 października 2021). Co miesiąc proponujemy dyskusję z wybitnymi pisarzami i pisarkami o ważnych problemach współczesności. W podkaście podejmujemy zarysowane w rozmowie tematy i wraz z zaproszonymi gośćmi i gościniami poszuka...

Eliza Kącka, pisarka i badaczka literatury: „W ilu na raz rzeczach można być? – tutaj się zaczyna z jednej strony bogactwo, jakaś forma pełni, ale tak człowiek tego doświadcza tylko w pięknych momentach. A w momentach trudnych doświadcza rozkawałkowania na ileś ścigających się ze sobą ról. Ścigających się o przetrwanie, ale takie przetrwanie, w którym jest jeszcze sens i własna norma emocjonalna –...

Iwona Chmielewska, ilustratorka: „Matka, nawet gdy nie jest twórczynią, to jest ciągle oceniana, weryfikowane są jej zachowania, które nie spełniają czyichś oczekiwań. No ale trudno. Jest takie pojęcie: »wystarczająco dobra matka« - i to mi się podoba. Po prostu robiłam wszystko najlepiej, jak umiałam. Dawałam z siebie tyle, ile miałam do dania. I więcej nie mogłam. I już.”

Jak miała wyglądać luksusowa dzielnica planowana przez niemieckich okupantów na terenie krakowskich Dębnik? Jak wyglądał przed niemiecką przebudową budynek „Feniksa” w Rynku Głównym? Jakie formy jeszcze do niedawna miała dawna kancelaria Hansa Franka na Wawelu?

Stanisław Soyka: „Nie na złamanie karku, na miłość boską! Raz, że człowiek był młodszy, a dwa, że wydawało mi się, że zawsze zdążę: mamy dobre auto, dobrych kierowców, będziemy na czas. I zazwyczaj byliśmy, ale czasami prosto z samochodu trzeba było wejść na scenę. No to był koszmar dla mnie”.

Grażyna Plebanek, pisarka: „Wmawianie mi, że jestem dziewczynką i jestem słaba, i że powinnam być grzeczna i dygać – musiało się skończyć. I to skończyć tak, jak ja chcę: czyli że pójdę na boks”.

Święty z językiem za zębami, Matka Boska depcząca węża i ambona w kształcie wieloryba. Ziemia Kłodzka w 1137 roku przypadła koronie czeskiej, a poza krótkimi momentami, kiedy rządzili tam Piastowie śląscy, przez wieki pozostawała w królestwie Czech. W latach 40. XVIII wieku hrabstwo kłodzkie przeszło spod panowania Habsburgów pod władzę Prus, aż do 1945 roku, gdy ziemia ta znalazła się w granicach...

Ewa Błaszczyk: „To właściwie proces legato. Bo gdy już się wie, że wszystko może zniknąć w ułamku sekundy, to właściwie tak dużo nam nie grozi. Łącznie z naszym życiem”.

Justyna Sobczyk, reżyserka i pedagożka: „Pamiętam sytuację z obozu sportowego – to była podstawówka, siódma klasa, trenowałam wówczas siatkówkę – kiedy dowiedziałyśmy się, że nie pójdziemy biegać w góry, co bardzo mnie ucieszyło, ale że tego dnia każda z nas będzie musiała oddać trzy skoki z wieży do basenu. No i pamiętam, że to było dla mnie przerażające, przyznam, że gdy stanęłam na tej wieży, n...

Mariusz Wilczyński: „Nie dręczą mnie już wyrzuty sumienia, że nie przytuliłem mojej mamy i ojca przed śmiercią, że nie pocałowałem matki i właściwie chyba nie powiedziałem, że ją kocham”.

Po kilkuletniej konserwacji do kościoła Mariackiego w Krakowie wróciła w całości późnogotycka nastawa ołtarza głównego, dłuta Wita Stwosza. Pozorny pentaptyk z nieruchomymi skrzydłami zewnętrznymi zachwyca bogactwem dekoracji, dynamiką twardo łamanych szat oraz ekspresją żylastych rąk i pomarszczonych twarzy – ale także zawiera innowacyjne rozwiązania ikonograficzne, a całość tworzy skomplikowany...

Agnieszka Holland, reżyserka: „Przedtem było pół roku, a może nawet dłużej, zbierającego się napięcia – kiedy mnie przesłuchiwali, śledzili, i kiedy bałam się, że mnie zamkną. A gdy już mnie zamknęli, wzięli mnie pod prysznic, dali za duże, brązowe dresy i znalazłam się w obrzydliwej celi w podziemiach, nagle poczułam wolność. Powiedziałam sobie – co oni mi mogą zrobić? Nie mogą mnie wsadzić do wi...

Dynamika w relacjach damsko-męskich to jeden z najciekawszych elementów dawnej kultury wizualnej. Pewne motywy dotyczące związków trwały w sztuce europejskiej przez całe stulecia, bardzo często występując w kontekście satyrycznym. Jakie było znaczenie przedstawień nazywanych „Walką o spodnie”? Jak wyglądały średniowieczne męskie majtki? Jaka bohaterka funkcjonowała w sztuce średniowiecznej w roli...

Zbigniew Mentzel, pisarz: „Kobieta, z którą chciałem się związać, w moim przekonaniu powinna mieć pewien szczególnie cenny dar bogów – radosne zaufanie do życia”.

Olga Hund, pisarka: „W momencie, kiedy doświadczyłam depresji, to tak naprawdę zaczęłam ją zauważać wokół mnie. Wszędzie”.

Joanna Bator: „Byłam wychowywana jak pierworodny syn, który ma opuścić gniazdo i dowieść swojej wartości w świecie”.

W trzeciej ćwierci XII wieku w skryptorium przy katedrze i klasztorze benedyktyńskim w Canterbury powstał bogato dekorowany rękopis: tak zwany Psałterz Eadwina, którego ilustracje kopiują dekoracje słynnego karolińskiego Psałterza Utrechckiego. Kim był Eadwin zwany „księciem skrybów”? Kiedy w klasztorze przy katedrze w Canterbury powstały wodociągi? Jak w średniowiecznej Anglii nazywano kometę i j...

Mira Marcinów: „Moje koleżanki, które tworzą, w większości nie są matkami. Jedna z wybitnych artystek, która nie jest matką, powiedziała mi: »No dobrze, Mira, rozumiem, chcesz wszystkiego spróbować: rozumiem jedno dziecko, ale nie rozumiem, po co ci drugie?«”. Zapraszamy do słuchania nowego cyklu rozmów Katarzyny Kubisiowskiej – o tym, jak w kobiecie tworzy się i umacnia niezależność. 

S. Małgorzata Chmielewska: „Kiedy mieszkają ze mną księża, których denerwuje, że Artur zabiera im zapalniczki albo książek nie mogą wynieść do jadalni, bo tam już jest Artur, to zawsze im mówię: »Bardzo was, panowie, przepraszam, czy jesteście za zabijaniem dzieci niepełnosprawnych?«. Oni na to: »Nie!« – »No to tak właśnie to wygląda. Trzeba się przystosować«”.

Starożytne i średniowieczne traktaty medyczne oraz zielniki to niezwykle interesujące rękopisy, dzisiaj bardzo często zapomniane, znane jedynie specjalistom zajmującym się historią medycyny. Tymczasem są one prawdziwą kopalnią ciekawostek: często zawierają mnóstwo starannie wykonanych ilustracji, zaś ich zawartość to fascynująca mieszanka rzetelnej wiedzy z legendami i zabobonami. Na co pomaga wyw...

Tadeusz Sławek: „Skoro mam wskazać palcem na jakiś moment przełomowy, to powiedziałbym: jesień 1962 r., kiedy Beatlesi na liście Top Twenty umieszczają pieśń „Love Me Do”. To mi kompletnie zawróciło w głowie, wszystko mi przewróciło. I właściwie zostałem z tym wszystkim przewróconym w głowie do dziś”.

Pandemiczne obostrzenia w połączeniu z jesienną aurą sprzyjać mogą przygnębieniu, czy nawet depresji. Dawniej wierzono, że na smutek i apatię szczególnie narażeni są melancholicy, czyli ci, w których ciele dominuje czarna żółć. Na czym polegała teoria czterech temperamentów i do jakich zawodów mieli mieć predyspozycje melancholicy? Czy w melancholii może kryć się coś pozytywnego? I wreszcie, dlacz...

Magdalena Tulli: „To mrożąca w żyłach scena. Gdy nam się urodził młodszy syn - a stało się to w domu - starszy, gdy tylko go zobaczył, usiadł na nim. Mój mąż szybko do nich podszedł, podniósł starszego, przytulił. A ja podeszłam do młodszego, wzięłam go na ręce i też przytuliłam. Do teraz jestem dumna z nas: z męża i z siebie”.  [Z powodu pandemii rozmowa odbyła się zdalnie. Prosimy o wyrozum...

Do Dalmacji warto pojechać nie tylko ze względu na morze, wino czy sałatkę z ośmiornicy. Także dla tak nietuzinkowych dzieł sztuki, jak zaskakująco obsceniczne rzeźby Bonino di Jacopo da Milano na fasadzie katedry w Korčuli, czy słup poświęcony bohaterowi „Pieśni o Rolandzie” w Dubrowniku. Co łączy Adama i Ewę z lwami, a Rolanda ze słynną Tkaniną z Bayeux i z... „Grą o Tron”? Zaprasza Magdalena Ła...

Anda Rottenberg: Ja należę do pierwszego pokolenia kobiet wykształconych, które nie budują swojego życia na karierze męża i generalnie na tym, że pierwszeństwo ma rodzina.