Shet Market

गहू, सोयाबीन, क्रुड तेल, पामतेल यांच्या दरात घट झाली आहे.  मध्यवर्ती बॅंकांनी केलेली व्याजदर कपात आणि हेज फंडांनी सुरू केलेला विक्रीचा मारा यांचा देशातील शेतीमाल बाजारावर काय परिणाम होईल, शेतीमाल बाजारात मंदी येईल का, हे प्रश्न ऐरणीवर आले आहेत.

पुढच्या १५ दिवसांत समाधानकारक पाऊस झाला नाही तर तुरीचा पेरा २५ टक्के घटेल, असा काही व्यापाऱ्यांचा अंदाज आहे. पाऊस व्यवस्थित झाला तरीसुध्दा तुरीच्या लागवडक्षेत्रात ७ ते १० टक्के तुट राहील, असं त्यांचं म्हणणं आहे. 

 देशात कडधान्यांचा पेरा वाढत असला तरी राज्यात मात्र पेरणी घटलीय. पावसाने ओढ दिल्यामुळे आता कडधान्य पेरणीची वेळ साधता येईल का? काय आहे राज्यातलं आणि देशातलं चित्र?

 जागतिक बाजारपेठेत पामतेलाची घसरगुंडी सुरूच आहे. काही दिवसांपूर्वी किमती थोड्या वाढल्या होत्या. परंतु शिल्लक साठ्याचं प्रमाण मोठं आहे. तसंच पुढचा उत्पादन हंगाम तोंडावर आलाय. त्यामुळे गेल्या सहा महिन्यांतील निचांकी पातळीवर पामतेलाचे व्यवहार होत आहेत.

केंद्र सरकारने खाद्यतेल आयातीवरील शुल्क हटवण्याच्या निर्णयाचा फेरविचार करावा, अशी मागणी सोयाबीन प्रोसेसर्स असोसिएशन ऑफ इंडिया म्हणजे सोपाने केली आहे. सोपाचे अध्यक्ष दाविश जैन यांनी केंद्रीय वाणिज्यमंत्री पीयुष गोयल यांना यासंदर्भात पत्र लिहिलंय.

देशात यंदा आतापर्यंत सुमारे ३१ लाख हेक्टर क्षेत्रावर सोयाबीनची पेरणी झाली आहे. गेल्या वर्षी याच कालावधीत झालेल्या पेरणीच्या तुलनेत हे प्रमाण केवळ २६ टक्के आहे. सोयाबीन प्रोसेसर्स असोसिएशन ऑफ इंडिया (सोपा)ने ही माहिती दिली आहे

जगातील प्रमुख देशांत प्रतिकूल हवामानामुळे शेतीमालाचे उत्पादन घटेल. तसेच निर्यातबंदीच्या पवित्र्यामुळे जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत होणार आहे. त्याचा परिणाम म्हणून जगाला भीषण अन्नसंकटाला तोंड द्यावे लागणार आहे.

सरकार तेलबिया आणि कडधान्य आयातीवर दरवर्षी मोठा निधी खर्च करते. त्यामुळे सरकराने आयातीवर खर्च करण्यापेक्षा देशातील शेतकऱ्यांनाच उत्पादन वाढीसाठी प्रोत्साहन द्यावे, अशी मागणी साॅल्व्हेंट एक्सट्राक्टर्स असोसिएशन ऑफ इंडियाने केली. त्यासाठी त्यांनी सरकारला दोन उपाय उचविले. ते उपाय कोणते आहेत? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

चालू हंगामात गव्हाची टंचाई असल्याने जागतिक बाजारात दर जवळपास ४० टक्क्यांनी वाढले. मात्र युएसडीएसह महत्वाच्या संस्थांनी पुढील हंगामातही गहू उत्पादन घटण्याची शक्यता व्यक्त केली. पुढील हंगामात गहू उत्पादनाचा अंदाज काय आहे?  ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

सरकारकडे सध्या कडधान्याचा अतिरिक्त साठा आहे. अन्नसुरक्षेसाठी २३ लाख टनांची गरज असताना नाफेडकडे ३६ लाख टन कडधान्य असल्याची माहिती आहे. त्यातही हरभरा सर्वाधिक आहे. त्यामुळे हा हरभरा सरकार बाहेर काढण्याची शक्यता आहे. असे झाल्यास बाजारावर त्याचा काय परिणाम होईल? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

जागतिक महागाईमुळे अनेक वस्तुंची मागणी हळूहळू कमी होऊ लागली आहे. त्यामुळे दरही नरमले. २०२२ मधील उच्चांकी दराच्या तुलनेत कापूस आणि हळदीच्या दरात मोठी घसरण झाली. या शेतीमालांचे दर नेमके किती कमी झाले? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

देशात अनेक भागांत अद्याप पेरणीयोग्य पाऊस झालेला नाही. त्यामुळे पेरण्या गेल्यावर्षीच्या तुलनेत पिछाडीवर आहे. मात्र आत्तापर्यंत झालेल्या पेरणीमध्ये सोयाबीन आणि कापूस आघाडीवर आहे. त्यातही कोणत्या पिकाची लागवड आघाडीवर आहे? आंतरराष्ट्रीय बाजारात या पिकांच्या दराची काय स्थिती आहे?  ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

 देशात यंदा हरभऱ्याचे १३९ लाख टनांचे विक्रमी उत्पादन झाले. सरकराने मात्र २३ लाख टनांचीच खरेदी केली. त्यामुळे बाजारात सध्या हमीभावापेक्षा १००० रुपये कमी दर मिळत आहे. त्यामुळे सरकारने निर्यात अनुदान दिल्यास बाजारातही दर वाढतील, असे व्यापारी आणि निर्यातदारांनी म्हटले आहे. पण खरंच याचा लाभ शेतकऱ्यांना मिळेल का?  ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

 चालू हंगामात कापूस उत्पादनात मोठी घट आली. देशातील कापूस उत्पाद ३१५ लाख गाठींवरच स्थिरावेल, असे काॅटन असोसिएशन ऑफ इंडियाने नुकत्याच प्रसिध्द केलेल्या अहवालात म्हटले आहे. तर कापूस वापर आणि आयात कशी राहील? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

 देशात यंदा गव्हाचे उत्पादन घटले. निर्यात चांगली झाल्याने खुल्या बाजारात दर वाढले. परिणामी सरकारची खरेदी कमी झाली. त्यामुळे सरकारने गहू निर्यातबंदी केली. मात्र यानंतर गहू पिठाची निर्यात वाढली. त्यामुळे सरकार पीठ निर्यातीवर निर्बंध आणू शकते, असा अंदाज व्यक्त होत आहे. मात्र ही परिस्थिती का निर्माण झाली? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

आंतरराष्ट्रीय बाजारात सध्या गहू टंचाई निर्माण झाली. त्यामुळे दर तेजीत आहेत. परंतु ही गहू टंचाई केवळ याच हंगामात नाही तर पुढील दोन हंगामात राहण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे. यामागची नेकमी कारणे काय असू शकतात? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

 राज्यातील साखर कारखान्यांनी यंदाच्या हंगामात विक्रमी गाळप केले. यंदाचा हंगाम सरासरी १७३ दिवस चालला. यामुळे साखर उद्योगाची उलाढाल एक लाख कोटी रुपयांच्या पुढे गेली. मात्र यंदा शेतकऱ्यांच्या एफआरपीची काय परिस्थिती आहे? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

गहू निर्यातबंदी केल्यानंतर सरकारी खरेदीला प्रतिसाद वाढला आहे. काही राज्यांत प्रतिसाद मिळाला तर काही राज्यांतील खरेदी कमी झाली आहे. मात्र सरकारची खरेदी अद्यापही उद्दीष्टापेक्षा कमीच आहे. सरकारची गहू खरेदी नेमकी किती झाली? शेतकऱ्यांचा कसा प्रतिसाद मिळत आहे? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

जागतिक पामतेल उत्पादन घटल्यामुळे दोन वर्षांपासून खाद्यतेलाचे दर तेजीत आहेत. परंतु २०२२ आणि २०२३ मध्ये पामतेल उत्पादन वाढीची शक्यता एका अवालातून व्यक्त करण्यात आली. तर उत्पादनात किती वाढीची अपेक्षा आहे? याचा बाजारावर काय परिणाम होऊ शकतो? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून. 

इंधन, खते, किटकनाशके, मजूरी आणि वाहतूक खर्च वाढल्याने शेतकरी आधिच अडचणीत आहेत. त्यातच आता खरिपासाठी कापूस आणि सोयाबीन दरात मोठी वाढ झाली आहे. बियाणे दरात नेमकी किती वाढ झाली? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून. 

जागतिक पातळवीर सध्या तांदळाची टंचाई भासत आहे. जागतिक तांदूळ बाजारात भारताचा वाटा ४० टक्के आहे. भारताने गहू निर्यातबंदी केल्यानंतर तांदूळ निर्यातीवर बंधने येण्याची भीती व्यक्त होत आहे. भारताने तांदूळ निर्यातीवर खरचं बंधनं आणली तर काय होईल? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून. 

जगात सर्वाधिक सोयाबीन आयात चीन करतो. चालू वर्षात पहिल्या पाच महिन्यांत चीनची सोयाबीन आयात गेल्यावर्षीच्या तुलनेत घटली. मात्र मे महिन्यात अचानक वाढली. चीनची सोयाबीन आयात वाढण्याचं नेमकं कारण काय? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून. 

देशात सरकारच्या धोरणामुळे कडधान्य आयात सुरुच आहे. मात्र सरकारी आकडेवारीनुसार फेब्रुवारी महिन्याच्या तुलनेत मार्चमध्ये हरभरा आणि तूर आयात घटली. परंतु याचा बाजारावर काही परिणाम झाला का? ऐकूयात आजच्या मार्केट बुलेटीनमधून.

 रशियाने काळ्या समुद्रातून होणारी शेतीमालाची निर्यात सुरळीत करण्याचा शब्द दिला होता. परंतु प्रत्यक्षात मात्र रशियाने युक्रेनमधील मायकोलाईव बंदरावर हल्ला केला. त्यामुळे रशियाच्या भुमिकेबद्दल संशय बळावला. जगभरात गव्हाच्या दरात मोठी तेजी आली. 

फिलिपाईन्सने भारतातील तांदूळ आयातीवरचं शुल्क कमी केलं आहे. पूर्वी हे शुल्क ५० टक्के होतं. ते आता ३५ टक्क्यावर आणलंय. थायलंड, व्हिएतनामला शह देण्यासाठी फिलिपाईन्सनं ही खेळी केली आहे.