Przystanek Nauka

To pierwsza w historii infrastruktura poza granicami Polski, której właścicielem jest Uniwersytet Śląski, a także pierwsza od kilkudziesięciu lat nowa polska infrastruktura w Arktyce – tymi słowami dr Dariusz Ignatiuk z Wydziału Nauk Przyrodniczych UŚ, przewodniczący Centrum Studiów Polarnych zapowiada otwarcie Centrum Logistyczno–Naukowe na Svalbardzie BERA. O lodowcach cielących się, „wysokim se...

„Ludzie mają dziś mało czasu na wielkie uczucia; zrywają się rano, chłepczą swoje zupki w barach mlecznych, tłoczą się w tramwajach, kupują tandetne meble w domach towarowych na raty, kłócą się z konduktorami o pięć groszy i tak dalej” – mówił jeden z bohaterów opowiadania Marka Hłaski pt. „Ósmy dzień tygodnia”. Czy ta diagnoza sprzed prawie 70 lat jest dziś nadal aktualna?  Na zakończenie Roku Ma...

Czy to samo zachowanie przez przedstawicieli jednej kultury może być odebrane jako przejaw dobrego wychowania, a przez drugiej za coś skrajnie obraźliwego? Jak odnaleźć się w zawiłościach obcego języka, nie znając dobrze jego kultury? Czy w ogóle da się pogodzić światy, które na pierwszy rzut oka wydają się być całkowicie od siebie różne? O tym wszystkim opowiada dr Chang Il You –językoznawca z Wy...

5 listopada rozpoczną się wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych, a spośród wszystkich kandydatów liczy się tylko Demokratka – Kamala Harris oraz Republikanin, były prezydent 2017–2021 Donald Trump. Amerykanista z Wydziału Humanistycznego UŚ dr Marcin Sarnek wyjaśnia, jaki wpływ na decyzje wyborców mają celebryci i właściciele dużych korporacji. Badacz mówi również o zawiłościach amerykańskie...

W najnowszym odcinku podcastu Przystanek Nauka UŚ fascynujący świat chemii zgłębiamy z prof. dr hab. Marzeną Dzidą – uznaną chemiczką z Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych UŚ.Naukowczyni łączy naukę z pasją do popularyzacji wiedzy. W rozmowie odkrywa, jak zrodził się pomysł na bajki dla dzieci, których głównym bohaterem jest pies Czupurek (również goszczący w studio!).Przedstawia również kulisy...

Z okazji Międzynarodowego Dnia Tłumacza dr hab. Paweł Jędrzejko, prof. UŚ odpowiedział na kilka nurtujących nas pytań, w tym: czy bardziej czuje się tłumaczem pisemnym, czy ustnym? jak wielkim wyzwaniem dla tłumacza jest @Śląski Festiwal Nauki KATOWICE? czy zawód tłumacza jest zagrożony wyginięciem? Rozmowę przeprowadził Tomek Grząślewicz z Centrum Komunikacji Medialnej UŚ.Nagranie i montaż: Danie...

Czym jest dekonstrukcja, a czym nie jest? Kim był twórca tego tyleż znanego, co często błędnie interpretowanego terminu? Jakie były jego związki z Algierią, Francją oraz… Katowicami?  Dr Aleksander Kopka z Instytutu Filozofii UŚ opowiada o życiu i twórczości Jacques’a Derridy – jednego z najbardziej wpływowych filozofów XX wieku. Rozmowę przeprowadził Tomek Grząślewicz z Centrum Komunikacji Medial...

- Jakie gry cieszą się największą popularnością wśród studentów? - Czy planszówki mogą poprawić wyniki w nauce? - Jakie mity na temat gier planszowych warto rozwiać? Razem z dr Joanną Mercik z Instytutu Historii oraz Centrum Badań Groznawczych Uniwersytetu Śląskiego odkryjemy, jak gry planszowe mogą nie tylko dostarczać rozrywki, ale także uczyć i rozwijać nasz umysł. Poznasz aktualne ulubione gry...

Ona pochodziła z Warszawy, a on z Osnabrück w Dolnej Saksonii. Połączyła ich sztuka i zostali małżeństwem, ale potem przyszła wojna. 2 sierpnia 1944 r. Felka Płatek i Felix Nussbaum trafili do KL Auschwitz, gdzie oboje zginęli. Prof. dr hab. Renata Dampc-Jarosz z Instytutu Literaturoznawstwa UŚ opowiada o obojgu artystów oraz o powieści na temat ich losów, którą przetłumaczyła z języka niemieckieg...

Kiedy w Anglii zaczęto fascynować się zjawiskami nadprzyrodzonymi i jaka była w tym rola Williama Szekspira? Kim był M.R. James, autor Opowieści starego antykwariusza? Na czym polega „paradoks serca” – innymi słowy, dlaczego lubimy się bać?   Dr hab. Jacek Mydla, prof. UŚ z Instytutu Literaturoznawstwa UŚ opowiada o książce „Narrating the Ghost: Readings in the Gothic and M.R. James” (Wydawnictwo...

16 lipca obchodzony jest Światowy Dzień Węży. Wąż w świetle zoologii jest niezwykle fascynującym stworzeniem, którego proces kształtowania na przestrzeni dziejów kryje wiele tajemnic. Wraz z ks. dr. Dawidem Ledwoniem, prof. UŚ z Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach przyjrzeliśmy się motywowi węża w świetle Biblii i tradycji chrześcijańskiej.

W 1989 roku mistrzostwo Polski w piłce nożnej mężczyzn zdobył Ruch Chorzów, drużyna oparta na chłopakach z jednego regionu. Dziś taką historię ciężko sobie wyobrazić: zawodnicy grający w klubie to po prostu koledzy z pracy, pochodzący z różnych stron Polski i świata. Łączy ich przede wszystkim kontrakt z tym samym pracodawcą.   W książce „ ⁠Stadiony świata (pomiędzy Gemeinschaft i Gesellschaft)⁠ ”...

Dr Anna Watoła od wielu lat odwiedza Kenię, by wspierać edukację tamtejszych dzieci, zwłaszcza z plemienia Masajów. Organizuje zbiórki przyborów szkolnych,  angażuje się w życie tamtejszych społeczności, by m.in. ułatwić dostęp do edukacji dziewczynkom, a jej zaangażowanie ułatwia też wymianę studencką  pomiędzy Polską a Kenią. 16 czerwca obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pomocy Dzieciom Afryka...

Węgiel sprawił, że od XVIII w. każde kolejne pokolenie żyje w trochę innym świecie niż poprzednie. Zmienił nasze życie codzienne, ogrzewał nas i oświetlał, ale też zatruł powietrze i pozwolił na wyprodukowanie dużej ilości broni.  „Coal: Nature and Culture” autorstwa Ralpha Crane’a to świetna synteza dziejów obecności węgla zarówno jako surowca, jak i inspiracji dla niezliczonych utworów literacki...

Deficytu uwagi i jego negatywnych skutków nie znajdziemy na liście chorób Światowej Organizacji Zdrowia. Trudno jednak zaprzeczyć, że zdolność koncentracji w naszym pełnym bodźców środowisku staje się luksusem. Dziesiątki razy dziennie sprawdzamy nowe powiadomienia i niemal bezwiednie przewijamy ekran, aby zachować złudne poczucie kontroli nad tym, co się na nim wyświetla.  – Głęboka uwaga – mówi...

Z dumą ogłaszamy, że drużyna z Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach zdobyła pierwsze miejsce w swojej kategorii wiekowej na prestiżowej „Olimpiadzie Kreatywności” w USA!  W tym odcinku mamy zaszczyt gościć zwyciężczynie tego wyjątkowego wydarzenia: Barbarę Górecką, Sarę Piątek, Natalię Mecner, Sylwię Korzon, Julię Stachurę, Klaudię Nowak oraz ich trenerkę dr Magdalenę Christ. O...

Kto powinien wybierać książki dla dzieci: dorośli czy dzieci? Jak można przekazywać dzieciom prawa fizyki i świadomość ekologiczną? Czy aplikacje zastąpią tradycyjne książki obrazkowe? Z okazji Międzynarodowego Dnia Dziecka dr Justyna Stefańczyk z Instytutu Nauk Plastycznych UŚ, autorka książek obrazkowych dla dzieci, założycielka wydawnictwa Dzika Małpa porusza m.in. te kwestie w rozmowie, którą...

24 maja to Dzień Cyrylicy. W najnowszym odcinku podcastu z dr. Maciejem Walczakiem, rusycystą i adiunktem w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach dowiemy się co nieco na temat jednego z najbardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych alfabetów, który ma ogromne znaczenie kulturowe i historyczne. Mimo że początkowo alfabet został zaprojektowany dla celów liturgicznych, obe...

Coraz bardziej zmienia się nasze postrzeganie zwierząt. Bawiące się pszczoły, dociekliwe ośmiornice, samoleczące się orangutany czy przeżywające żałobę słonie pokazują nam, że nasi ewolucyjni kuzyni odczuwają na różne sposoby i są czymś dużo bardziej złożonym niż tylko mięsem napędzanym jedynie instynktami. Jak prawo polskie i międzynarodowe odnosi się do najnowszych naukowych odkryć? Czy za nimi...

Herbata to poważna sprawa. Wiele narodów „wie najlepiej”, jak należy ją przyrządzać i podawać: niektóre z nich wykształciły związaną z tym potężną kulturę, ceremonie i rytuały. Sam George Orwell opublikował swego czasu 11 zasad parzenia idealnej herbaty, którą uważał za jeden z filarów brytyjskości. Z okazji ustanowionego przez ONZ Dnia Herbaty (21 maja) dr Nina Augustynowicz z Instytutu Literatur...

15 maja obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Rodzin. W tym dniu uwaga społeczna zwrócona jest na obecną kondycję rodziny, problemy, z którymi najczęściej boryka się rodzina, oraz relacjami panującymi wśród jej członków. Usłyszymy także, jaką pozytywną rolę odgrywa rodzina w życiu człowieka, jak być dla siebie nie tylko najbliższymi, ale również najlepszymi przyjaciółmi. W rozmowie uczestniczyła dr...

Język śląski jest obecny w prozie i poezji, na scenach teatralnych, na Wikipedii i Facebooku. Powstają w nim dramaty i tłumaczenia literatury światowej, a także teksty naukowe. Wkrótce może zostać objęty szczególnym rodzajem ochrony prawnej, o ile trwający proces legislacyjny dotyczący nowelizacji ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym zakończy się pomyślnie.   ...

Urodził i wychował się na głębokiej prowincji, w krainie nie bez powodu przezywanej „Golicją i Głodomerią”. Dorastał w małych Wierzchosławicach w izbie przerobionej ze stajni. Jego niepiśmienni rodzice spierali się, czy powinien chodzić do szkoły zamiast pasać krowy. Z powodu finansowych edukację zakończył zresztą po czterech klasach.   Jak zatem doszło do tego, że Wincenty Witos wyrósł na jednego...

Czy możemy mówić tylko o jednym języku chińskim?  Co jest najtrudniejszym aspektem języka chińskiego?  Dlaczego Polacy mogą łatwiej się go nauczyć niż większość świata i czy muzyka może pomóc nam osłuchać się z językiem chińskim? Z okazji Dnia Języka Chińskiego Shengmiao Yu mówi o swoim języku ojczystym, którym posługuje się ponad 1,4 miliarda ludzi na całym świecie. Opowiada m.in. o tonach, nauce...

Już 12 kwietnia będziemy mogli pójść do kina na Civil War. Film w reżyserii Alexa Garlanda to dystopijna wizja wojny domowej, która toczy się w Stanach Zjednoczonych w niedalekiej przyszłości. Z tej okazji postanowiliśmy wrócić przenieść się do dziewiętnastowiecznej Ameryki i przypomnieć wojnę domową z lat 1861-1865.  Głównymi bohaterami nowego filmu są dziennikarze wojenni ryzykujący życiem, aby...