หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม

"บางคนต้องเริ่มจากดูกาย ดูจิตไม่เห็น ดูจิตไม่ได้ ดูกาย อย่างขณะนี้ เรานั่งอยู่ ร่างกายเราไม่หายไปไหน แต่จิตมันหายเก่ง หนีไปบ่อย เพราะอย่างนั้น เรายังไม่มีกำลังจะดูจิต ก็ดูกาย อย่างร่างกายขณะนี้นั่งอยู่ รู้สึกไป รู้สึกว่าร่างกายมันนั่ง อย่าถลำลงไปเพ่ง รู้สึกอยู่ ร่างกายหายใจ ใจเป็นคนรู้สึก ร่างกายยืนเดินนั่งนอน ใจเป็นคนรู้สึก ร่างกายเคลื่อนไหว ร่างกายหยุดนิ่ง ใจเป็นคนรู้สึก เวลาดูกาย เขาดูกันอย่างน...

"ทุกอย่างต้องเปลี่ยนนะ ทุกอย่างเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ เราก็อยู่ได้ แต่อยู่แบบห่างไกลธรรมชาติธรรมดามากขึ้น ๆ ฝึกตัวเอง จนกระทั่งเราไม่เป็นปฏิปักษ์กับสิ่งแวดล้อม ฝึกตัวเอง จนกระทั่งอยู่ตรงไหนก็มีความสุขได้" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๓ ตุลาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 611013B ซีดีแผ่นที่ ๗๘

"เห็นความจริงบ่อย ๆ จนใจยอมรับความจริง ถ้าถึงจุดที่ใจยอมรับความจริงได้ ใจจะคลายความยึดถือ ในรูปธรรม นามธรรมทั้งหลาย ไม่ยึดถือกาย ไม่ยึดถือใจ พอมันไม่ยึดถือกาย เราจะไม่ทุกข์เพราะกายอีกต่อไป" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๓ ตุลาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 611013A ซีดีแผ่นที่ ๗๘

"ถ้าจะทำวิปัสสนา ดูแบบคนวงนอก ดูแบบไม่มีส่วนได้เสีย ดูสบาย ๆ อย่างเราเห็นร่างกายของเราเคลื่อนไหว เหมือนกับเห็นหมา เห็นแมวเคลื่อนไหว เหมือนเห็นคนอื่นเคลื่อนไหว เราเห็นใจเราโลภ โกรธ หลง ขึ้นมา เหมือนเห็นคนอื่นโลภ โกรธ หลง เราเป็นคนดู เราไม่เกี่ยวข้อง ในเมื่อเราไม่เกี่ยวข้อง เราก็ไม่ต้องเข้าไปแทรกแซง ไม่ต้องไปรักษา ไม่ต้องไปแก้ไข รู้อย่างที่มันเป็นไปเรื่อย ๆ หลักของวิปัสสนามีนิดเดียวเท่านี้" -- พระธร...

"ครูบาอาจารย์ท่านสอน หัวใจของการปฏิบัติ คือการปฏิบัติในชีวิตประจำวัน เพราะว่าชีวิตส่วนใหญ่ของเรา อยู่ธรรมดานี่เอง เราไม่ได้นั่งเข้าฌานอยู่ที่ไหนเมื่อไร วัน ๆ หนึ่งจะทำสมาธิ เดินจงกรมได้สักเท่าไร โดยเฉพาะฆราวาส ทำได้ไม่มาก ชีวิตส่วนใหญ่เราอยู่กับโลกธรรมดานี่เอง ถ้าเราสามารถหลอมรวมการปฏิบัติ เข้าในชีวิตธรรมดาของเรานี้ได้ เราก็จะไปได้เร็วมาก" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๗ ตุลาค...

"เราต้องฝึกจนรักษาไม่ได้ ไม่ใช่ฝึกจนรักษาได้ แล้วกรรมฐานจะไม่ยากเลย ที่ยาก เพราะว่าเราอยากสงบ อยากสุข อยากดี ซึ่งพวกนี้เป็นของไม่เที่ยง ทำอย่างไรมันก็ไม่สำเร็จ แต่ถ้าเอาความจริง ความจริงไม่ตาย ความจริงแน่นอน อย่างเราเห็นความจริงว่า จิตผู้รู้ก็ไม่เที่ยง จิตผู้หลงก็ไม่เที่ยง จิตผู้รู้ก็รักษาไม่ได้ จิตผู้หลงก็ห้ามไม่ได้ เห็นอนิจจัง เห็นอนัตตาไป ต้องการเห็นไตรลักษณ์ของจิต หรือต้องการเห็นไตรลักษณ์ของกา...

"ธรรมะเป็นของสูง ไม่ใช่ของเล่น เราฟังด้วยความเคารพ อ่อนน้อม พอฟังแล้วรู้หลักแล้ว เอามาลงมือทำ ทำแล้วถูกหรือผิด สังเกตเอา ถ้าสังเกตไม่ออกจริงๆ จึงมาถามครูบาอาจารย์ แต่อย่าเที่ยวถามเรื่อยเปื่อยไป ถามคนโน้นที คนนี้ที จะยิ่งงงมากกว่าเก่า เรียนกับใครก็เรียนให้มันรู้เรื่องไป" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๖ ตุลาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 611006A ซีดีแผ่นที่ ๗๘

"ชีวิตเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน คนประมาทก็คิดว่าตัวเองจะอยู่อีกนาน ไม่มีกำหนด ชอบคิดว่า คนเราต้องตายตามลำดับ คนแก่กว่าต้องตายก่อน ไม่จริง พวกที่อายุน้อยกว่าหลวงพ่อ ตายไปเยอะแล้ว อย่างในห้องนี้ เราไม่รู้ว่าใครคือคนต่อไป เวลาความตายมาถึง ต่อรองไม่ได้ พระพุทธเจ้าบอกว่าไม่สามารถต่อรองกับมัจจุราช อยู่ที่เราจะพร้อมแค่ไหน ถ้าเราพร้อม จะอยู่หรือจะตาย ชีวิตก็มีคุณค่า" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธ...

"มีศรัทธามาก ไม่มีปัญญา ก็งมงาย มีปัญญามาก ไม่มีศรัทธา ก็เซลฟ์จัด มีความเพียรมาก ไม่มีสมาธิ ก็ฟุ้งซ่าน มีสมาธิมาก แถมมีความเพียรมาก ยิ่งหมกมุ่น บางทีมากไปทั้งคู่ หนุนกันไปไม่ดี ตัวที่จะทำให้อินทรีย์สมดุล คือตัวสติ ตัวสติจะทำให้ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา สมดุล สติเป็นตัวคอยรู้ทัน ว่าตอนนี้อะไรมากไป อะไรน้อยไป" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 610930A ซีดีแผ...

"บุญอะไรที่เป็นไปด้วยสติปัญญา เป็นไปเพื่อการลดละกิเลส ถึงจะเป็นบุญใหญ่ บุญธรรมดาๆ ทำสังฆทาน ทำโน่นทำนี่ มันก็ยังเป็นบุญเล็กๆ มันพาให้เราเวียนว่ายตายเกิด ไปในภพภูมิที่ดีขึ้นเท่านั้นเอง แต่บุญของการเจริญสติปัญญา จะทำเราข้ามภพข้ามชาติได้ ไม่ต้องเวียนว่ายตายเกิดอีกต่อไป มาเรียนกับหลวงพ่อ ทำบุญใหญ่ให้ได้ คือปฏิบัติ บุญเล็กๆ มีโอกาสทำ ก็ทำ ไม่มีก็ไม่ต้องทำ ทำบุญใหญ่ไว้" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสว...

"ธรรมชาติของจิต ไม่ได้อยู่เฉยๆ ธรรมชาติของจิตไหลลงต่ำตลอดเวลา มีธรรมชาติไหลลงต่ำ เราละเลย มันก็เหมือนเราพายเรือ ทวนน้ำไป แล้วเราก็หยุด ชมนกชมไม้ ทำอะไรให้สบายใจ ควักมือถือมาเล่นเน็ตก่อน เล่นเฟสบุ๊ค เล่นไลน์ เซลฟี่อยู่ในเรือ กี่ปีกี่ชาติ มันก็ไปไม่รอดหรอก เพราะเวลาที่ภาวนาจริงๆ มันน้อยเต็มที" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๒๙ กันยายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 610929A ซีดีแผ่นที่ ๗๘

"ทำกรรมฐานสักอย่างหนึ่ง แล้วจิตเคลื่อนไป จากอารมณ์กรรมฐานนั้น ให้รู้ทัน หรือจิตถลำลงไป จ้องอารมณ์กรรมฐานนั้น ก็ให้รู้ทัน จิตถลำลงไป จมอยู่กับอารมณ์ ก็ใช่ไม่ได้ อย่างเรารู้ลมหายใจ บางทีจิตหนีไปคิด อันนี้หลงไปข้างนอก บางทีจิตก็ถลำอยู่ในลม อันนี้ก็ใช้ไม่ได้ มันก็ผิดทั้งคู่ สองข้าง ข้างหนึ่งฟุ้งไป ข้างหนึ่งเพ่งเอาไว้ ฝึกจิตให้ถูกแล้ว แล้วกรรมฐานจะง่าย มันแทบจะเรียกว่า ไม่ต้องทำอะไรเลย แต่ก่อนที่จะถึงจ...

"พยายามรู้สึกไป ดูมันสักคู่หนึ่ง เป็นตัวหลัก ตัวอื่นๆ เป็นของแถม เรียกว่าเป็นเครื่องอยู่ เครื่องอยู่ หมายถึงอยู่ประจำ เหมือนเป็นบ้าน บ้านเป็นเครื่องอยู่ของเรา เราก็อยู่ประจำที่นี่ นานๆ ไปอยู่โรงแรม หรือนานๆ ไปกางเต็นท์อยู่ในป่า แต่ว่ามีบ้านอยู่ บ้านของเรา ภาษาบาลีเรียกว่าวิหารธรรม ใช้กาย เวทนา จิต ธรรม อันใดอันหนึ่งเป็นวิหารธรรม" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๖ กันยายน ๒๕๖๑ ไ...

"การปฏิบัติ อยู่ในชีวิตธรรมดานี้เอง ต้องฝึกให้ได้ การปฏิบัติมี ๒ ส่วน ส่วนหนึ่ง เราทำในรูปแบบ ถึงเวลาก็ปฏิบัติ แบ่งเวลาไว้เลย ทุกวันต้องทำ อีกส่วนหนึ่ง เป็นเรื่องการเจริญสติ เจริญปัญญา อยู่ในชีวิตประจำวัน" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๖ กันยายน ๒๕๖๑ ไฟล์ที่ 610916B ซีดีแผ่นที่ ๗๘

"รู้ทันใจตัวเองนะ หลวงปู่มั่นบอก ได้ใจก็ได้ธรรม เสียใจไป ก็เสียธรรม ฉะนั้น ใจสำคัญที่สุด หลวงปู่มั่นเรียก "ใจดวงวิเศษ" ตัวจิตผู้รู้มันวิเศษนะ เป็นสภาวธรรมที่วิเศษ พอเราได้จิตผู้รู้มาแล้ว ไม่ใช่จิตผู้คิด ผู้นึก ผู้ปรุง ผู้แต่ง ก็ใช้จิตผู้รู้ เรียนรู้ความจริงของรูป นาม กาย ใจไป" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม ๑๕ กันยายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 610915B ซีดีแผ่นที่ ๗๘

"จิตมันไหลออกไปข้างนอก ห้ามมันไม่ได้ ไม่ต้องไปห้ามมันหรอก เหนื่อยเปล่าๆ แต่ให้รู้ทันว่ามันออกนอก เรารู้ว่ามันกระโดดออกไป ไหลออกไป กระโจนออกไป ถลำออกไป รู้ทัน มันจะหยุดไหลทันที จะตั้งมั่นขึ้นอัตโนมัติ จิตก็จะเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานขึ้นมา ถ้าไม่มีจิตที่เป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ทำวิปัสสนากรรมฐานไม่ได้ เพราะถ้าไม่มีผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ไม่มีจิตดวงวิเศษดวงนี้ ขันธ์จะแยกไม่ออก" -- หลวงพ่...

"ค่อยๆ ฝึกไป ถ้าไม่ทำ ไม่มีวันเข้าใจหรอก ไปเกาะชายจีวรพระพุทธเจ้าอยู่ ก็ไม่เข้าใจธรรมะ ต้องหัดรู้กาย รู้ใจไป ดูกายอย่างที่กายเป็น ดูใจอย่างที่ใจเป็นไป ดูไปเรื่อยๆ ช่วงไหนดูไม่รู้เรื่องก็กลับมาทำสมถะ มาอยู่กับพุทโธ อยู่กับลมหายใจไป" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๙ กันยายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 610909B ซีดีแผ่นที่ ๗๘

"การปฏิบัติธรรมก็อยู่ใต้กฏของกรรม คือ ใครทำก็ได้ผล ทำอย่างไรก็ได้ผลอย่างนั้น ขี้เกียจปฏิบัติ มันก็ไม่ได้ผลจากการปฏิบัติ ขยันปฏิบัติ แต่ปฏิบัติผิด นั่นก็ได้ผลเป็นอย่างอื่น อย่างเราไม่รู้จุดหมายปลายทางของการปฏิบัติ ว่าเราปฏิบัติเพื่อจะพ้นทุกข์ จะพ้นทุกข์ได้ ต้องรู้ความจริงของรูปนาม กายใจ ถ้าเราไม่รู้ตรงนี้ เราก็หวังว่าปฏิบัติไป ทำบุญไป แล้วจะพ้น ไม่พ้นหรอก คนละเรื่องกัน อย่างใส่บาตรทุกวัน ขอให้บรรลุ...

"เราอยู่ในยุคที่วิเศษที่สุดแล้ว ถ้ายุคนี้เอาไม่ได้ ยุคต่อไปลำบากแล้ว พระเมตไตรยท่านมาด้วยวิริยะ เราจะเดินตามท่านไหวหรือเปล่า ... สู้เอานะ สู้ยุคนี้ง่ายแล้วล่ะ เพราะพระพุทธเจ้าเราปัญญามาก สอนธรรมะแจกแจงได้ประณีต เดินตามรอยท่านไป มีศีล มีสมาธิ มีปัญญา" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๘ กันยายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 610908B ซีดีแผ่นที่ ๗๘

"ทำกรรมฐานสักอย่างหนึ่ง แล้วรู้ทันจิตไว้ แล้วเราจะได้จิตตั้งมั่นขึ้นมา เอาไว้เดินปัญญาต่อ เราใช้จิตที่ตั้งมั่น ไปรู้ความเปลี่ยนแปลงของกาย เราใช้จิตที่ตั้งมั่น ไปรู้ความเปลี่ยนแปลงของความรู้สึกนึกคิดทั้งหลาย หรือเห็นความเกิดดับของจิต จิตเดี๋ยวก็เป็นผู้รู้ เดี๋ยวก็เป็นผู้คิด เดี๋ยวก็เป็นผู้เพ่ง หมุนเวียนไป ไปทำเอา อันใดอันหนึ่ง ต้องมีกรรมฐานเป็นเครื่องอยู่สักอย่างหนึ่ง" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย...

"การปฏิบัติไม่มีอะไรมากหรอก มันคือการเรียนรู้ตัวเอง เรารักตัวเองที่สุด แต่เราปล่อยให้ตัวเองทุกข์ มันเป็นเรื่องไร้สาระมากเลย เราควรจะเรียนรู้ตัวเองให้มากๆ สิ่งที่เรียกว่าตัวเรา ก็มีกายกับใจ อย่าลืมมัน เรารักกายรักใจตัวเอง แต่ลืมมันบ่อย พยายามรู้สึกกายรู้สึกใจเรื่อยๆ จิตมันพร้อมจะหนี สนใจคนอื่น สนใจสิ่งอื่น สนใจของข้างนอก ละเลยที่จะรู้กายรู้ใจของตัวเอง" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสว...

"สมถกรรมฐาน เป็นการเตรียมพร้อมใจของเรา ให้พร้อมสำหรับการเจริญปัญญา ใจที่พร้อมจะเจริญปัญญา คือใจที่ตั้งมั่นอยู่กับเนื้อกับตัว สมถกรรมฐาน ไม่ใช่แค่ทำความสงบ ความสงบเป็นของแถม จุดสำคัญคือ สภาวะที่จิตใจอยู่กับเนื้อกับตัว รู้เนื้อรู้ตัวอยู่ เป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน มันมีความสุข มันมีความสงบอยู่ในตัวเอง แต่ความสุข ความสงบนั้น ไม่ใช่ของสำคัญ มันเป็นแค่ผลพลอยได้จากความรู้สึกตัว เพราะฉะนั้น เราจะต้องฝ...

"การจะมาฝึกจิตตัวเอง ให้เกิดความรู้ ให้เกิดความฉลาดขึ้นมา หยุดไม่ได้ ถ้าหยุดเมื่อไร จิตจะพลิกไปเรียนรู้สิ่งที่ผิดขึ้นมาอีก พอขี้เกียจขึ้นมา ขี้เกียจแล้วไม่ดู พอไม่ดู มันก็หลง ว่าตัวเราของเรา มีจริงๆ แต่ถ้าอดทน ดูแล้วดูอีกลงไป ตัวเราไม่มี ตัวเราไม่มี ถึงจุดหนึ่ง จิตก็จะยอมรับความจริง เราต้องดูซ้ำแล้วซ้ำอีก เพื่อให้จิตยอมรับความจริง" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑ ก...

"เราจะไม่ละตัวทุกข์ ตัวที่เราละ คือตัวสมุทัย ที่พระพุทธเจ้าสอน ทุกข์ให้รู้ สมุทัยให้ละ ทุกข์ละไม่ได้ ตัวทุกข์เป็นผล ต้องละสมุทัย คือตัวเหตุ เหตุของความทุกข์ทางใจเรา คือตัวตัณหา ตัวอยาก สังเกตดู ค่อยๆ ภาวนา ดูของจริง อย่าเชื่อ ดูของจริงๆ ว่าทุกครั้งที่เกิดความอยาก จิตใจเกิดความทุกข์ จริงหรือไม่จริง ห้ามเชื่อ ศาสนาพุทธไม่ใช่ศาสนาของคนโง่ คนงี่เง่า ใครบอกอะไรก็เชื่อ ศาสนาพุทธเป็นศาสนาของคนที่ต้องพึ่ง...

"ความรู้สึกตัวเป็นจุดตั้งต้นของการปฏิบัติ ถ้าพูดภาษาพระ คือมีสติ มีสมาธิ ถ้ามีสติ กับมีสมาธิแล้ว จิตอยู่กับเนื้อกับตัว สมาธิ คือ ความตั้งมั่น สภาวะที่จิตใจอยู่กับตัวเอง" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๒๖ สิงหาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 610826 ซีดีแผ่นที่ ๗๘