ตามรอยพระตถาคต

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๖ หน้าที่ ๑๗ อาหารวรรค

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๒๒ หน้า ๕๗๕ วิบากแห่งสัญญา พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๒๑ หน้า ๗๙ วิปัลลาสสูตร

ภิกษุทั้งหลาย เราก็ฉันนั้นเหมือนกัน แสดงธรรมมีอุปมาด้วยแพเพื่อ ต้องการสลัดออก ไม่ใช่เพื่อต้องการจะยึดถือแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายรู้ทั่วถึงธรรมซึ่งเปรียบดุจแพที่เราแสดงแล้ว ควรละแม้ธรรมทั้งหลาย ไม่จำเป็นต้องกล่าวถึงอธรรมเลย พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๒ หน้าที่ ๒๕๖

วิปลาส หรือความไม่รู้แจ้งโลก หรืออวิชชา เป็นของปรุงแต่ง อาศัยผัสสะจึงเกิดขึ้น ผัสสะแล้ว สัญญาวิปลาส(ไม่รู้แจ้งโลก) จิตย่อมวิปลาส ทิฏฐิย่อมวิปลาส ทุกผัสสะของพระอรหันต์ ทุกผัสสะของพระศาสดา สัญญาไม่วิปลาสเกิด คือเกิดการรู้แจ้งโลกทุกครั้งที่มีผัสสะ จิตจึงไม่วิปลาส ทิฏฐิจึงไม่วิปลาส

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๔ หน้า ๔๗๕ ฉฉักกสูตร

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๖ หน้า ๔๐ อุปนิสสูตร

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๒๒ หน้าที่ ๕๗๑

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๐ หน้า ๓๐๑ พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๒ หน้า ๑๐๑

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๘ หน้า ๑๓๙ สักกปัญหสูตร พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๒๐ หน้า ๓๐๐ ปฐมภวสูตร พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๖ หน้า ๑๙ โมลิยผัคคุนสูตร

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๗ หน้า ๗๕ อุปยสูตร พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๗ หน้า ๒๕๕ ภวเนตติสูตร

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๒ หน้า ๕๐๐ จูฬเวทัลลสูตร พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๘ หน้า ๓๘๑ ทุติยกามภูสูตร

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๖ หน้า ๓๗ ทสพลสูตร พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๗ หน้า ๘๗ สัตตัฏฐานสูตร พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๘ หน้า ๑๑ ปฐมปุพเพสัมโพธสูตร

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๒๑ หน้า ๗๙ วิปัลลาสสูตร เล่มที่ ๑๖ หน้า ๑๙ โมลิยผัคคุนสูตร เล่มที่ ๑๘ หน้า ๑๓๙ สักกปัญหสูตร เล่มที่ ๒๕ หน้า ๗๗๐ อุทยมาณวกปัญหาที่ ๑๓

ฟังแล้วใคร่ครวญให้แยบคายเพื่อเจริญสติ เจริญปัญญา ได้อย่างถูกต้องตามหลักคำสอนพระศาสดา

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๒ หน้าที่ ๑๐๑ มหาสติปัฏฐานสูตร ว่าด้วยการเจริญสติปัฏฐาน สูตรใหญ่

เห็นความเกิดชัด (คือเห็นสังขตัง เห็นปฏิจจสมุปปันนังชัด) ย่อมเห็นความไม่เที่ยงชัด ย่อมเห็นความเป็นธรรมที่อาศัยกันเกิดขึ้นชัด ย่อมทำให้ไม่เห็นเป็นสัตว์บุคคลตัวตนเราเขาในธรรมเหล่านั้นอยู่ เห็นความดับ คือเห็นความเป็นทุกข์ ของธรรมะนั้นชัดเจน (เพราะเกิดแล้ว ปรุงแต่งแล้ว ย่อมสิ้นไป เสื่อมไปคลายไปดับไปในที่สุด) ดังนั้นการเห็นความเกิดความดับ จึงทำให้แจ้งใน ความไม่เที่ยงของธรรมทั้งปวง ความเป็นทุกข์ของธรรมทั...

ปฏิจจสมุปบาท ธรรมชาติที่อาศัยกันเกิดขึ้น เป็นอย่างไร ขอให้ตั้งใจ ใส่ใจ ฟังให้ดี

การพิจารณาเนื้อความตามกาลมีอานิสงส์ ๖ ประการ (ภิกษุในธรรมวินัย จะได้รับอานิสงส์ ๖ ประการนี้)

ภูตะ มีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดาเพราะอาหาร

ธาตุหก อายตนะหก ขันธ์ห้า การพิจารณาเห็นธรรมเป็นเหตุเกิด หรือเห็นความเกิด การพิจารณาเห็นธรรมเป็นเหตุดับ หรือเห็นความดับ ของธาตุหก อายตนะหก ขันธ์ห้า เป็นคุณธรรมที่มีในอริยสาวก เพราะนี่คือลักษณะของสติ นี่คือลักษณะของปัญญา อันเป็นองค์คุณของอริยสาวกทั้งหลาย

อริยสัจสี่ อธิบายโดยรอบสามอาการสิบสอง

เมื่อใด พระอริยสาวก รู้ชัดอาหาร เหตุเกิดแห่งอาหาร ความดับแห่งอาหาร และข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งอาหาร เมื่อนั้น แม้ด้วยเหตุเพียงเท่านี้ พระอริยสาวกก็ชื่อว่ามีสัมมาทิฏฐิ มีความเห็นตรง มีความเลื่อมใสอันแน่วแน่ในธรรม มาสู่พระสัทธรรมนี้

อริยาสาวกย่อมรู้ชัด กุศลและอกุศล รู้ชัดทางมาของกุศล รู้ชัดทางมาของอกุศล ความรู้นี้ไม่ทั่วไปในปุถุชน

ปริญญา คือการกำหนดรู้ คือการพิจารณาธรรมใดธรรมหนึ่ง เพื่อให้เห็นธรรมนั้นตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอันชอบ ปริญญา มีความหมายเหมือนกับอีกหลายๆคำที่พระศาสดาใช้แทนกัน เช่น โยนิโสมนสิการ พิจารณาเห็น กำหนดรู้ สำเหนียก ศึกษา ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ สังกัปปะ วิตกวิจาร เป็นต้น ผลของการทำปริญญา ผลของการโยนิโสมนสิการ พิจารณาเห็น กำหนดรู้ สำเหนียก ศึกษา ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ สังกัปปะ วิตกวิจาร ก็คือ เห็นตามความเป็นจริงด้...

การเห็นธรรมเป็นอย่างไร กรรมทั้งไม่ดำและไม่ขาว